Nieuws Zimbabwe

Verdubbeling benzineprijs voedt woede onder de burgers van Zimbabwe

Het leger en de politie in Zimbabwe hebben dinsdag voor de tweede opeenvolgende dag hard opgetreden tegen demonstraties. Aanleiding voor de onvrede is de verdubbeling van de benzineprijzen.

Naar aanleiding van de verdubbeling van de benzineprijzen blokkeren demonstranten de hoofdweg van Epworth, Harare. Beeld EPA

In de hoofdstad Harare schoot een legerhelikopter traangas naar betogers die een brandende wegblokkade hadden opgeworpen. Internet en telefoonverkeer zijn aan banden gelegd, waardoor informatie moeizaam naar buiten komt. Maandag meldde een artsenorganisatie al dat er zeker vijf doden zijn gevallen. 

De prijs van benzine is in één klap van 1,24 dollar per liter naar 3,11 dollar gegaan – vermoedelijk een van de hoogste tarieven ter wereld. In winkels en ziekenhuizen is er een tekort aan geïmporteerde producten. Het voedt de woede onder burgers, die al diep gefrustreerd zijn over de beroerde staat van de economie en over het wanbestuur van de regering van president Emmerson Mnangagwa, de man die in november 2017 via een staatsgreep de macht overnam van dictator Robert Mugabe. 

Zimbabwe maakt de ernstigste economische en financiële crisis door sinds 2008 en 2009, toen hyperinflatie leidde tot de afschaffing van de Zimbabwaanse munteenheid. Artsen, leraren en andere ambtenaren protesteren tegen salarisbetalingen in de vorm van bonnen. Die papiertjes verliezen steeds meer aan waarde tegenover de Amerikaanse dollar, de munteenheid die het populairst is maar waarvan steeds minder biljetten in omloop zijn. 

Mnangagwa, die na zijn aantreden nog vooruitgang had beloofd, verdedigde in het weekeinde de bekritiseerde brandstofprijsstijging als maatregel tegen schaarste. De tekorten zouden volgens hem zijn veroorzaakt door toenemend verbruik en illegale handel in benzine.

Weinig verschil

Veel inwoners van Zimbabwe wijten de problemen aan de regering-Mnangagwa zelf, die maar geen oplossing biedt voor de steeds verder verslechterende situatie in het land en die in weinig lijkt te verschillen van de regering-Mugabe. Mnangagwa was jarenlang Mugabes rechterhand.

In Zimbabwes grote steden waren dinsdag straten en winkels goeddeels verlaten, op enkele protesten na. Vakbonden hadden opgeroepen tot stakingen in een reactie op de verhoging van de benzineprijzen en de algehele economische malaise. Sommige mensen bleven vermoedelijk thuis uit angst voor het optreden van het beruchte veiligheidsapparaat. Oppositiepartij MDC meldt dat in haar kantoor in de hoofdstad Harare de ruiten zijn vernield.

Mnangagwa is zelf op een dure reis, wat de woede van de bevolking verder vergroot. De 76-jarige president brengt officiële bezoeken aan Rusland, Wit-Rusland, Kazachstan en Azerbeidzjan. Daarna staat een bezoek gepland aan het jaarlijkse World Economic Forum in het Zwitserse Davos. Mnangagwa was daar vorig jaar ook, twee maanden na de enthousiast begroete val van Mugabe. Mnangagwa trok toen de aandacht met zijn blijde boodschap dat Zimbabwe weer open was voor handel, dat buitenlandse investeerders hernieuwde belangstelling toonden en dat de onder het plunderbewind van Mugabe opgebouwde schuldenlast van Zimbabwe zou worden afgebouwd.

Cruciale benzinetoevoer

In de praktijk is hier allemaal weinig van terechtgekomen. Donorinstanties en potentiële investeerders besloten de kat uit de boom te kijken en onder meer het verloop af te wachten van Zimbabwes eerste verkiezingen in het post-Mugabe-tijdperk. De verkiezingen, officieel gewonnen door Mnangagwa, eindigden met demonstraties in Harare waarbij in augustus vorig jaar zeker zes burgers zijn doodgeschoten, toen soldaten gericht het vuur openden.

Doordat Mnangagwa nu op reis is, ligt de regie in het onrustige Zimbabwe bij vice-president Constantino Chiwenga, de man die als legerleider de coup van 2017 leidde en volgens sommige ingewijden niet op één lijn zit met Mnangagwa. In de geruchtenmachine wordt geopperd dat Mnangagwa’s positie als president weleens gevaar zou kunnen lopen. Andere mensen menen juist dat Mnangagwa zich kennelijk veilig genoeg voelt om zelf even afwezig te zijn.

Volgens het gezaghebbende tijdschrift Africa Confidential woedt er een interne strijd tussen Mnangagwa en Chiwenga en manifesteert deze strijd zich onder meer via een gevecht om de controle over Zimbabwes benzinevoorraden. Mnangagwa wil volgens Africa Confidential met de verhoging van de prijzen de ‘greep’ doorbreken van een medestander van Chiwenga op de cruciale toevoer van benzine vanuit buurland Mozambique. De pijpleiding, waarover ook het Nederlandse Trafigura Beheer BV zeggenschap heeft, zou inkomsten genereren waarvan vooral Zimbabwes leger – lees: vice-president Chiwenga – profiteert. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden