Verdriet pleegkind uitbuiten is erg laag

'Pleegzorg lijkt helemaal bij jou te passen. Ben je misschien al pleegouder?'


Nee, ik ben niet gebeld door Talpa of Jeugdzorg met de vraag of ik wilde meedoen aan So you wanna be a pleegouder. Daar pak ik dus naast. Wel vulde ik een testje in op www.pleegzorg.nl . 'Ontdek de pleegouder in jezelf' heet het. En hé, kijk: met vlag en wimpel.


Het was niet zo moeilijk om de correcte antwoorden te geven. Zo moest je vooral niet denken dat je als homo geen pleegouder kunt zijn. Ook mag je je niet verbeelden dat je uit beter hout bent gesneden dan de echte ouders, mensen met problemen. Natuurlijk is niet 'Het is fijn als een kind dankbaar is' het goede antwoord, maar 'Het is fijn om iets goeds voor anderen te doen'. En meen niet dat het kind voortaan van jou is; het doel is dat het zo snel mogelijk terug kan naar zijn ouders. Vrome antwoorden. Maar erg moeilijk in de praktijk te brengen.


Daarom klopt de uitslag van het testje ook niet: ik zou een waardeloze pleegouder zijn. Allereerst ben ik er te egoïstisch voor; mijn eigen bezigheden zouden lelijk in het gedrang komen. Ik ben bang dat ik de tijd en toewijding die ik bereid was aan mijn eigen lievelingen te schenken, voor andermans kinderen niet kan opbrengen.


Nog griezeliger lijkt mij dat een gedragsgestoord, lastig kind wel eens iets heel slechts in mij naar boven kan halen. Of dat ik juist zo veel zou gaan houden van dat kind dat ik botweg zou weigeren het aan de rechtmatige ouder terug te geven.


Zuster Immaculata die al vier en dertig jaar/ verlamde oude mensen wast,/ in bed verschoont, en eten voert,/ zal nooit haar naam vermeld zien, dichtte Gerard Reve. Bestaan ze nog, mensen die zonder genoegdoening, applaus, publiciteit of borstklopperij hun goede werken doen? 'In stilte'?


Jawel, het enorme aantal van ruim 15.000 plaatsen bij Nederlandse pleegouders wijst daarop. Elk jaar komen er gestaag nieuwe aanmeldingen. Er zijn alleen steeds méér plaatsen nodig; de tehuizen zitten vol. Het is de vraag of mensen die graag met hun kop op tv komen, of degenen die zich aanmelden als ze volschieten bij emo-tv, precies de goede kandidaten zijn.


Dikkerds die afvallen en eindelijk in een mooie jurk passen, geliefden die elkaar na dertig jaar weer om de hals vallen, de eenzame boer die het op zijn vijftigste met een vrouw mag doen, de rivaal die in het stof bijt, de operatie die maar nét slaagt, de wanhoop van een kleuter tussen zijn gescheiden ouders die elkaar afmaken, een puber die voor het eerst in een gezin komt waar mensen aardig tegen elkaar zijn - als 'format' zijn zulke situaties onverslaanbaar, en ouder dan het zigeunerjongetje met traan. Plat, vals? Niet platter of valser dan het echte leven. Platheid is deels kwestie van vorm. De beste romans en schitterendste films gaan over deze thema's.


Natuurlijk is het een slecht idee, het wedstrijdje pleegouder worden op tv. Het is pijnlijk om te weten dat je eigen ouders niet voor je kunnen of willen zorgen. Gebruik maken van dat verdriet is smakeloos en niet zonder risico. Maar Talpa is niet eens zoveel kwalijk te nemen. Je kunt best héél erg begaan zijn en kinderen willen helpen, en tegelijk de kijkcijferkassa horen rinkelen - Talpa is een winkel, een handel in emoties.


Maar dat Jeugdzorg, aan wie de kwetsbaarste kinderen zijn toevertrouwd, in dit plan meeging, is verbijsterend. Pas nadat een leger deskundigen en de Kamerleden Renske Leijten (SP) en Madeleine van Toorenburg (CDA) hun afkeer hadden geuit, vindt men bij Jeugdzorg het format ineens niet helemaal ideaal.


Gek, onder al die twitteraars en bloggers, in al die rondgangen en peilingen de laatste twee dagen was vrijwel niemand te vinden die geen schande sprak van de pleegouder-tv. Één bonk correcte moraal zijn we. Maar waar zijn dan die jeugdzorgers en publiciteitsmensen die een jaar lang enthousiast over het format vergaderden? Kunnen die nu niet uitleggen waarom ze het een prachtidee vinden?


Ook ben ik benieuwd wat de papa van Benthe ervan vindt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.