Verdreven Ranariddh krijgt zware straf

Prins Norodom Ranariddh, de verdreven co-premier van Cambodja, is woensdag veroordeeld tot een gevangenisstraf van dertig jaar. Ook moet hij meer dan honderd miljoen gulden betalen om de schade te vergoeden die is aangericht tijdens de gevechten in Phnom Penh van 5 en 6 juli....

Reuters, AP, AFP

PHNOM PENH

Tweede co-premier Hun Sen verjoeg toen de naaste medewerkers van de prins uit de hoofdstad. Een van hen, de door Hun Sens manschappen gefolterde en doodgeschoten generaal Chao Sambath, kreeg gisteren een gevangenisstraf van twintig jaar.

Prins Ranariddh, die als balling in de Thaise hoofdstad Bangkok verblijft, woonde het proces niet bij en liet evenmin verweer voeren tegen de beschuldiging dat hij heeft samengespannen met bepaalde Rode-Khmergroeperingen om de regering omver te werpen. Bij een eerder proces, op 4 maart, had hij al een celstraf van vijf jaar gekregen wegens wapensmokkel. Ranariddh heeft beide beschuldigingen altijd tegengesproken.

Volgens de afgezette co-premier is de rechtbank niet onpartijdig. De meeste rechters zijn benoemd door Hun Sen, toen die onder Vietnamese bescherming premier was van Cambodja (1985-'93).

Beide processen maken deel uit van een procedure die Japanse diplomaten hebben uitgewerkt om het mogelijk te maken dat prins Ranariddh deelneemt aan de parlementsverkiezingen, die op 26 juli worden gehouden.

Ranariddhs Funcinpec-partij werd bij de vorige verkiezingen, die in 1993 nog door de Verenigde Naties werden georganiseerd, net iets groter dan de Cambodjaanse Volkspartij van Hun Sen. Om een stabiele regering te kunnen vormen moest Ranariddh echter samenwerken met Hun Sen, die niet alleen vrijwel alle rechters had benoemd, maar ook de meeste legerofficieren en provinciebesturen.

Van aanvang af waren beide co-premiers elkaars rivalen. Uiteindelijk raakte het landsbestuur verlamd toen Ranariddh en Hun Sen weigerden nog een woord met elkaar te wisselen. Allebei probeerden ze hun positie te versterken door contact te leggen met Rode-Khmerleiders die, de verzetsstrijd moe, met hun manschappen uit de jungle kwamen. Dat Ranariddh een complot met hen zou hebben gesmeed om Hun Sen omver te werpen, is volgens diplomatieke waarnemers echter niet overtuigend bewezen. Wel is de schade die begin juli in Phnom Penh werd aangericht - en waarvoor Ranariddh nu de rekening gepresenteerd krijgt - grotendeels op het conto te schrijven van plunderende Rode Khmers die in actie kwamen voor Hun Sen.

In de maanden na de putsch van Hun Sen werden tientallen naaste medewerkers van prins Ranariddh vermoord. Een van hen was de gisteren veroordeelde generaal Chao Sambath, adjunct-directeur van de legerinlichtingendienst. Zijn (door familieleden geïdentificeerde) lijk werd vijf maanden geleden opgegraven door mensenrechtenactivisten, die vaststelden dat het slachtoffer door het hoofd geschoten was en dat een arm en een been waren gebroken - vermoedelijk als gevolg van folteringen voorafgaand aan de executie.

De rechtbank besloot gisteren echter Chao Sambath toch te berechten, omdat ze 'niet over het bewijs van zijn dood beschikte'. De dode generaal kreeg twintig jaar. Dezelfde straf werd toebedeeld aan Ranariddhs hoogste man in het Cambodjaanse leger, generaal Nhiek Bunchhay, en het hoofd van zijn lijfwacht, Serey Kosal. Beiden bevinden zich naar verluidt bij het verzetslegertje van Ranariddh aan de grens met Thailand. Amnesty International noemt de veroordeling van de dode Chao Sambath 'een farce' en wijst erop dat er nooit iemand is berecht voor de foltering en executie van tientallen medestanders van Ranariddh.

Om aan de verkiezingen te kunnen meedoen, moet Ranariddh zich uiterlijk komende vrijdag laten registreren. Maar hij kan alleen als vrij man terugkeren in Cambodja als zijn vader, koning Norodom Sihanouk hem gratie verleent. Ranariddh weigert gratie te vragen voor misdrijven die hij naar eigen zeggen nooit heeft begaan. Daarom zal zijn zuster, prinses Norodom Buppha Devi, vandaag nog snel een gratieverzoek indienen.

De Europese Unie en andere belangrijke geldschieters willen alleen een financiële bijdrage aan de verkiezingen leveren als prins Ranariddh eraan mee kan doen. De regering van Hun Sen heeft nu een overeenkomst gesloten met een in Argentinië gevestigde particuliere onderneming om hulp te bieden als de buitenlandse regeringen het laten afweten. Het in landkaarten en ander drukwerk gespecialiseerde bedrijf Ciccone zal waarschijnlijk de oproepkaarten en de stembiljetten drukken. De regering raamt de totale kosten van de verkiezingen op ruim 60 miljoen gulden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden