Verdoven kost tijd en geld

Onverdoofd castreren veroorzaakt bij biggen wel degelijk veel pijn en stress en tast het immuunsysteem blijvend aan. In weerwil van de publiciteitscampagne die de varkenshouders voeren....

Door Jeroen Trommelen

Wie het in zijn hoofd zou halen een hond of poes onverdoofd te castreren, riskeert een hoge boete wegens dierenmishandeling. Castratie van dieren geldt in Nederland als een medische ingreep, voorbehouden aan de dierenarts. Alleen voor varkens wordt een uitzondering gemaakt. Om economische redenen, niet omdat de dieren er minder last van hebben.

Biggen jonger dan zeven dagen mogen overal in Europa onverdoofd worden gecastreerd. In Nederland gaat het jaarlijks om tien miljoen biggetjes. Boeren en boerinnen hanteren zelf het scalpel of huren een loonwerker in, zoals op bijgaande foto's die gemaakt zijn bij een Brabantse varkenshouder. Verdoven kost tijd en geld.

Er zijn speciale castratiebeugels ontwikkeld om biggen in op te hangen. De geroutineerde castreerder vindt dat hulpmiddel lastig. Hij klemt het varken tussen de benen om de serie operaties in straf tempo te kunnen afwerken. De weggesneden zaadballetjes worden tussen de andere varkens gegooid. Die eten ze met smaak op.

Twee weken geleden begonnen de varkenshouders een publiciteitscampagne om het imago van de sector te verbeteren. Te veel mensen denken ten onrechte dat varkens een slecht leven hebben, vinden de varkenshouders. Volgend jaar wordt ook het onderwijs bewerkt met die boodschap. Op de bijbehorende website (www.devarkenshouder.nl) werd beweerd dat biggen niets van castratie lijken te voelen. Die zinsnede is inmiddels geschrapt.

Onverdoofd castreren, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek, veroorzaakt bij de biggen veel pijn en stress en tast het immuunsysteem blijvend aan. Het is een van de redenen waarom mannelijke varkens sneller ziek worden dan vrouwtjes. Tijdens de ingreep krijsen de dieren het uit van de pijn. De arbeidsinspectie adviseert boeren tijdens het castreren oorbeschermers te dragen.

De vereniging van dierenartsen KNMvD is tegenstander van castratie, die gezien wordt als een aanslag op 'zowel het welzijn als de integriteit van het dier'. De Dierenbescherming en Wakker Dier voeren er al jaren actie tegen.

Ook D66-minister Brinkhorst van Landbouw wilde ervan af. Hij installeerde twee jaar geleden een werkgroep van internationale deskundigen, maar die denkt pas in 2004 met 'nader onderzoek' te kunnen beginnen. Huidig demissionair minister Veerman (CDA) heeft zich volgens zijn woordvoerster nog nauwelijks in het dossier verdiept.

Noodzakelijk is castratie niet; zeker niet onverdoofd. De ingreep wordt gedaan om te voorkomen dat geslachte varkens incidenteel een onaangename 'berengeur' ontwikkelen. Consumenten zouden het vlees dan niet willen. De grootste Britse supermarktketen Tesco verkoopt wel vlees van ongecastreerde varkens, en ook biologisch varkensvlees met het Eko-keurmerk kent geen afzetprobleem.

Volgens het researchinstituut ID-Lelystad bestaat er een medicijn waarmee de dieren chemisch kunnen worden gecastreerd. Deze immuno-castratie met het GnRH-vaccin is diervriendelijk en betrouwbaar, ongeacht het varkensras of de omstandigheden waaronder de dieren worden gehouden, bleek eerder dit jaar uit promotieonderzoek.

Een andere mogelijkheid, concludeerde eerder dit jaar een werkgroep van het ministerie van Landbouw, is slachten voordat de dieren volwassen worden en het risico op berengeur ontstaat. Het gaat om een verschil van enkele weken waardoor dieren op een gewicht van 85 kilo naar de slachterij zouden gaan, in plaats van ruim 100 kilo nu.

Omdat niet-gecastreerde varkens beter groeien, beter (mager) vlees opleveren, minder voer gebruiken en daardoor ook ook minder mest produceren, hoeft die oplossing per saldo vermoedelijk weinig of niets te kosten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden