Verder deze week

GEOLOGIE

Verwacht: 'Amazië'

Nog een jaar of 50- tot 200 miljoen, en we kunnen met de auto naar Amerika. Het Euraziatische en het Amerikaanse continent raken dan op de Noordpool met elkaar verbonden, overigens met een nieuwe bergketen ertussenin. Dat blijkt uit een nieuw model dat geologen van de Yale universiteit deze week ontvouwden in het blad Nature. Geologen zijn het erover eens dat de continentplaten zo nu en dan tegen elkaar drijven en één 'supercontinent' vormen, zoals Nuna 1,8 miljard jaar geleden, Rodinia 1 miljard jaar geleden en Pangaea 300 miljoen jaar geleden. Maar waar dat gebeurt, is minder duidelijk: volgens een theorie gebeurt het steeds op dezelfde plek, volgens een andere opvatting telkens aan weerszijden van de planeet. Maar volgens aardwetenschapper Ross Mitchell en collega's ontstaat het volgende supercontinent op de Noordpool, omdat de continenten een kwartslag draaien op de evenaar. De onderzoekers baseren zich daarbij op analyse van magnetische gesteenten uit de prehistorie: de richting van het magneetveld geeft aan waar destijds de polen lagen.


PALEONTOLOGIE

'Mammoet' gezien

Een filmpje van naar het lijkt een springlevende wolharige mammoet die door een rivier waadt heeft wereldwijd voor verbaasde reacties gezorgd. Een Russische wegbouwkundige zou het filmpje hebben gemaakt in het uiterste noordoosten van Siberië. Maar volgens mammoetkenner Dick Mol is het 'zeker geen' wolharige mammoet. 'Dit is niet de biotoop die hij bewoond zou hebben. Zo'n mammoet heeft zo'n 200 kilogram gras per dag nodig. Dat zou hier niet lukken.' Mol wijst er bovendien op dat een echte mammoet water zeer onaangenaam zou vinden, 'omdat zijn vacht zich zou vol zuigen met water'; dat mammoeten doorgaans in groepen leefden; en dat het onwaarschijnlijk is dat het dier duizenden jaren lang onopgemerkt zou zijn gebleven. Op internet duiken vaker vage filmpjes op van mysterieuze dieren, maar een mammoet is nog niet eerder vertoond, zegt Mol. 'Ik heb zoiets in al die jaren in elk geval nog nooit meegemaakt.'


BIOLOGIE

Haai bijt haai

Voor het eerst hebben zeebiologen gezien hoe een haai een andere haai verslindt. Twee biologen van het onderzoekscentrum Coral Reef Studies van de James Cook universiteit in Queensland deden de opmerkelijke waarneming bij het befaamde Great Barrier Reef bij Australië. Het tafereel, waarbij een wobbegong oftewel bakerhaai een bruinbandbamboehaai eet, duurde een half uur: toen raakte de zuurstof van de duikers op. 'Deze ongebruikelijke veldobservatie toont de veelzijdigheid van de wobbegong als jager', schrijven de biologen in het vakblad Coral Reefs. Wobbegongs eten normaal gesproken kleine vissen en octopussen.


CHEMIE

Artikel redt eer Utrecht

De Universiteit Utrecht dankt haar relatief hoge positie in de internationale academische hiërarchie aan één wetenschappelijk artikel, meldt het Utrechtse universiteitsblad DUB. In 2009 schreef emeritus hoogleraar kristal- en structuurchemie Ton Spek het computerprogramma PLATON, waarmee alle kristallografen ter wereld narekenen of hun conclusies stroken met meetgegevens, en waaraan ze dus allemaal refereren. Dat programma is inmiddels 4.351 keer geciteerd.


Dat is zo veel dat Utrecht in de zogeheten Leiden Ranking 2011/2012, een internationale universitaire ranglijst van het CWTS in Leiden, op plaats 92 belandt. 'Het is wrang', zegt Spek in DUB. 'Utrecht dankt zijn goede positie aan de bètaprestaties. En die worden momenteel juist gekilld', zegt hij, verwijzend naar de bezuinigingen op de faculteit. Overigens wordt in de ranking Utrecht voorgegaan door Twente, Wageningen, Rotterdam, de VU en de Technische Universiteit Eindhoven.


LICHTTHERAPIE

Wageningen kwakzalft

Opnieuw heeft Wageningen Universiteit het aan de stok met de Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK). De vereniging hekelt de universiteit vanwege een onderzoek dat kippenonderzoeker Sander Lourens van de Animal Science Group in Lelystad in 2010 uitvoerde naar de effecten van 'biofotonen' (licht) op kippen. Dat zou hebben opgeleverd dat de kippen tweemaal zo snel groeiden, maar 'informatie over de studie, zo gaat dat soms in de wetenschap, is verdwenen', aldus de vereniging. De universiteit heeft toegegeven dat Lourens inderdaad contact heeft met 'biontoloog' Johan Boswinkel om te verkennen of een studie naar lichttherapie bij kippen zin zou hebben. 'Zover is het echter nog niet', aldus de universiteit tegen de VtdK. De vereniging klaagde eerder onder meer over onderzoek dat Wageningen deed naar de biologische werking van magneetvelden, waarvan na uitgebreide studie overigens geen sprake bleek. Ook ageerde de vereniging tegen een aantal 'onzinlezingen'die de universiteit organiseerde.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden