Verder deze week

STERRENKUNDE

Rel na dood astrofysicus

In Groot-Brittannië is opschudding ontstaan na de plotselinge dood van de vooraanstaande Oxford-hoogleraar astrofysica Steve Rawlings. Nadat zijn lichaam twee weken geleden werd gevonden in de woning van zijn beste vriend - de wiskundige Devinder Sivia - verklaarde de politie aanvankelijk dat er geweld in het spel was. Sivia werd gearresteerd en 36 uur vastgehouden voor verhoor. Pas toen autopsie geen duidelijke doodsoorzaak uitwees en Rawlings' vrouw publiekelijk had verklaard dat er sprake moest zijn van een 'tragisch incident', werd Sivia op borg vrijgelaten. De 50-jarige Rawlings was een van de drijvende krachten achter de Square Kilometer Array, een grote, internationale telescoop die in Australië of in zuidelijk Afrika moet komen. Volgens Britse media was de 'intense' Rawlings al enige tijd overspannen.


ARCHEOLOGIE

Prehistorisch popcorn

Ze hadden geen film, maar 4700 jaar voor Christus aten de inwoners van het huidige Peru al wel popcorn. Dat maken onderzoekers van het Natural History Museum in Washington op uit lege maiskolven die ze aantroffen op archeologische vindplaatsen aan de noordkust van het land. Er waren al eerder sterke aanwijzing voor de consumptie van gepofte maiskorrels. Maar uit de nieuwe vondsten blijkt dat de Peruanen er duizend jaar eerder mee begonnen dan verwacht, lang voor dat ze de beschikking kregen over keramische potten en pannen. Overigens waren het de Mexicanen die 9.000 jaar geleden als eerste begonnen met het telen van mais. De Peruanen maakten ook meel van het mais, stellen de wetenschappers in het vakblad PNAS, maar het vormde geen hoofdmoot van hun dagelijks voedsel.


NEUROLOGIE

Gips verandert brein

Wie zijn arm in een mitella of in gips draagt, ondergaat al binnen twee weken meetbare veranderingen in het brein. Dat suggereert althans een Zwitsers experiment waarbij artsen tien rechtshandigen met een gebroken rechterarm volgden aan de hand van hersenscans. Terwijl de patiënten hun niet-dominante linkerhand leerden gebruiken, nam de hoeveelheid grijze en witte cellen in hun rechterhersenhelft toe, aldus de onderzoekers (Neurology). Daartegenover staat dat hun linkerhersenhelft tot tien procent minder dicht werd. 'Onze resultaten ondersteunen het voorschrift dat je een beschadigd ledemaat zo kort mogelijk, maar zo lang als nodig moet immobiliseren', aldus de onderzoekers.


PALEONTOLOGIE

'Tulpdier' uit de diepzee

In de Rocky Mountains hebben paleontologen fossielen van een wel heel bijzonder dier aangetroffen: een tulpachtig wezen dat 500 miljoen jaar geleden in velden op de zeebodem leefde. Het dier bestaat uit een steel met bovenop een 'bloem' waarmee het wezen voedingsstoffen uit het water filterde (PLoS ONE). Het tulpdier (officiële naam: Siphusauctum gregarium) werd al in 1983 opgegraven in de zogeheten Burgess Shale, een beroemde versteende leemlaag waarin ook veel weke weefsels bewaard zijn gebleven, maar werd deze week pas officieel beschreven. Het tulpwezen leefde tijdens de Cambrische explosie - een periode van wilde vorm-experimenten van de evolutie. Biologen die het organisme analyseerden, hebben voorlopig nog geen flauw idee waaraan het merkwaardige dier verwant is.


ASTRONOMIE

VS stoorden sonde niet

De Russische marslander Phobos-Grunt is niet neergehaald door de VS, zelfs niet per ongeluk. Russische media meldden deze week dat de marslander onklaar zou zijn geraakt door krachtige signalen van een Amerikaanse radar. Het hoofd van de Russische ruimtevaartorganisatie Roscosmos, Vladimir Popovkin, suggereerde al eerder dat er sabotage in het spel was. Maar experts wijzen erop dat zelfs sterke radarsignalen niet verklaart waarom de marsvaarder in november bleef vastzitten aan de laatste trap van zijn lanceerraket. Die afkoppeling had automatisch moeten plaatsvinden. De onfortuinlijke marslander is intussen vermoedelijk teruggevallen naar de aarde, al tast Roscosmos in het duister over de details.


RUIMTESTATION

Wedstrijd YouTube

Zestig teams van scholieren tussen de 14 en 18 jaar hebben de kwartfinales bereikt van de Spacelab-wedstrijd die de videowebsite YouTube eind vorig jaar uitschreef. Ze zonden filmpjes in waarin ze een wetenschappelijk experiment voorstellen dat astronauten in het internationale ruimtestation ISS kunnen uitvoeren voor de camera.


Meer dan 2.000 teams uit 80 landen namen een video op. Een jury van wetenschappers, onder wie Stephen Hawking, maakte een eerste selectie. Deze oordeelt ook over de kandidaten voor de halve finale, geholpen door bezoekers van YouTube, die tot woensdag mogen stemmen.


De proef zal dit of volgend jaar rechtstreeks vanuit de ruimte worden uitgezonden op YouTube. De twee winnende teams kunnen de lancering van hun experiment in Japan bijwonen of een kosmonautentraining volgen in Rusland, als ze ten minste 18 jaar zijn.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden