Verdeling vele miljarden extra nog strijdpunt in coalitie

Het kabinet heeft de ene meevaller na de andere. Maar de coalitiepartijen blijven steggelen over de besteding van al die miljarden extra....

De nieuwste meevaller van VVD-minister Zalm van Financiën komt op een mooi moment. De één miljard extra kan hij mooi gebruiken om wensen van de coalitiepartners te vervullen. De sfeer bij de begrotingsonderhandelingen voor komend jaar zal er nog verder door verbeteren.

De uitgaven lijken geregeld, maar Paars II blijft met een groot twistpunt zitten: de verdeling van de vele extra miljarden die binnenkomen aan belastingopbrengsten en de verkoop van staatsdeelnemingen in bedrijven.

De PvdA is tevreden met het extra geld van Zalm voor onderwijs, zorg en defensie. 'Daarmee voldoet hij bijna helemaal aan onze wensen', zegt het Pvda-Tweede-Kamerlid Crone, financieel woordvoerder van de fractie. De sociaal-democraten kwamen afgelopen voorjaar met een verlanglijst van 1,5 miljard gulden bovenop de 5,6 miljard die het kabinet al extra opzijzette.

Hiervan loodsten zij 340 miljoen voor Onderwijs en Volksgezondheid door de Kamer. In een motie werd toen vastgelegd dat als er later meer geld zou komen, dat ook daaraan zou worden besteed. D66 sloot zich hierbij aan. De VVD maakte zich sterk voor Defensie. Zalm waarschuwde dat het extra geld er niet zou komen, maar heeft het nu klaarblijkelijk toch gevonden in rentemeevallers en extra aardgasbaten.

Daarmee hoopt hij de absolute prioriteit van de VVD te realiseren: redding van de Zalmnorm, ofwel de strikte scheiding tussen uitgaven en inkomsten. De enorme extra inkomsten brengen sommige politici in de verleiding ze voor nieuwe uitgaven te gebruiken. Dit jaar vijftien miljard extra, in 2001 meer dan twintig miljard.

Het regeerakkoord bepaalt dat die gelijkelijk worden verdeeld over het financieringstekort en belastingverlaging voor de burgers. Het tekort is evenwel omgeslagen in een overschot. Voor 2001 heeft Paars bij de invoering van het nieuwe belastingplan al zes miljard verlaging in petto.

De VVD en Zalm willen dit jaar daarom de staatsschuld van 530 miljard gulden versneld aflossen. Coalitiepartner PvdA gaat hier schoorvoetend mee akkoord, maar wil de miljarden uit de verkoop van staatsdeelnemingen wel gebruiken voor extra investeringen. Daarmee komt ze in botsing met de VVD, die strikt vasthoudt aan het regeerakkoord.

Daarin staat dat deze opbrengsten worden gebruikt om de staatsschuld af te lossen; hieruit voortvloeiende rentebesparingen mogen dan weer worden gebruikt voor investeringen. De PvdA maakte een voorbehoud bij deze afspraak en blijft daarbij. De kwestie is actueel, omdat de zes miljard uit de verkoop van UMTS-frequenties nog wachten op een bestemming. Het kabinet komt daavoor in september met een voorstel.

D66 kondigde een halfjaar geleden aan de strikte scheiding tussen uitgaven en inkomsten voor één keer op te willen heffen. Zalm vergeleek dit met vreemdgaan: 'Dat doe je ook niet voor een keertje.' D66 blijft er evenwel bij dat er enkele miljarden extra moeten naar schoolgebouwen en de verpleging.

De PvdA maakt dit jaar nog geen problemen over de Zalmnorm, maar komend jaar, als de extra inkomsten de twintig miljard overschrijden, willen de sociaal-democraten méér dan aflossing van de staatsschuld en belastingverlaging. Dat laatste is in een verkiezingsjaar nooit weg, maar tien miljard belastingverlaging gaat de PvdA veel te ver.

Voor de volgende kabinetsperiode wil de partij de Zalmnorm in ieder geval aanpassen, schrijft Crone in het vandaag verschijnende nummer van Socialisme en Democratie, het tijdschrift van het wetenschappelijk bureau van de partij. Crone vindt dat er meer geld moet naar de publieke sector. Hij vreest dat de lonen in het bedrijfsleven zo snel zullen stijgen, dat de overheid ze niet kan bijbenen. Crone vraagt de vakbeweging daarom de loonmatiging door te zetten. Maar aan de andere kant zal de politiek iets aan haar strenge begrotingsregels moeten doen, om meer geld voor de collectieve sector te reserveren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden