Verdeelde EU blijft hangen in achterhaalde klimaatstrategie

Achtergrond..

Van onze correspondent Marc Peeperkorn

BRUSSEL ‘Natuurlijk kun je naakt voor het raam gaan staan in de hoop de ander te verleiden. Dat werkt even, maar wat moet je daarna?’ De EU-diplomaat vat kernachtig samen wat steeds meer politici denken: dat de Unie haar klimaatplannen open en bloot op tafel legt, is niet erg zinvol. Het is een doodlopende weg, deze strategie, zo heeft de klimaattop in Kopenhagen aangetoond.

Niettemin kiest de EU opnieuw voor die aanpak. Na weken moeizaam onderhandelen presenteerden de lidstaten donderdag hun CO2-beloften, wat alle landen in de wereld eind deze week moeten doen, conform de afspraken in Kopenhagen. De EU verlaagt haar CO2-uitstoot met 20 procent. Ze doet daar nog eens 10 procent bovenop als – de verleiding! – de rest van de wereld meedoet. In december probeerde ze, zonder succes, precies hetzelfde in Kopenhagen.

‘Zo doorgaan is geen optie’, concludeert de Nederlandse klimaatgezant Hugo von Meijenfeldt, topambtenaar bij het milieuministerie. ‘De ambitieuze EU-doelstellingen hebben effect gehad, andere landen zijn meegegaan. Maar twee weken voor Kopenhagen was de formule uitgewerkt. We hebben toen de draai niet kunnen maken.’

De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken Miguel Ángel Moratinos – Spanje zit dit half jaar de EU voor – legde vorige maand de zwakte van de EU-strategie bloot. Tijdens de beslissende uren in Kopenhagen, schamperde Moratinos, sloten de VS en China de deal. De EU stond buitenspel. ‘We hadden mooie percentages maar geen politiek om die waar te maken.’

De EU is te verdeeld om van tactiek te veranderen, zegt GroenLinks-europarlementariër en klimaatspecialist Bas Eickhout. ‘De afgelopen weken zagen we het klassieke Europese gehakketak. Een klein clubje landen, waaronder Nederland, wil verder gaan: 30 procent minder CO2-uitstoot. Een ander clubje wil niets: Polen en Italië. Gevolg: de EU blijft hangen waar ze was, zonder daadkracht.’

De uitweg is, aldus Eickhout, de lidstaten op één lijn krijgen en vervolgens één persoon de onderhandelingen later voeren. ‘Obama liep in Kopenhagen de kamer van de Chinezen binnen en zei: waar blijven jullie? Als de EU dat doet, staan er al snel tien man in de kamer.’

Daarnaast, vindt Eickhout, moet Laten we de onderhandelingen niet naïef ingaan.’

Von Meijenfeldt: ‘De EU is een grootmacht maar gedraagt zich niet als zodanig. Ze moet meer dan nu kijken naar strategische bondgenootschappen.’

Dit besef is ook bij sommige regeringsleiders aanwezig, blijkt uit de vertrouwelijke notulen van de EU-top eind oktober vorig jaar. Bondskanselier Merkel waarschuwde toen voor een een-tweetje tussen de VS en China in Kopenhagen. Ze bekritiseerde ook de EU-tactiek van leiden door verleiden. ‘Niemand legt al zijn jokers tegelijk op tafel’, aldus Angela Merkel.

Ze kreeg bijval van de Franse president Nicolas Sarkozy. Ook die, tonen de notulen, vreesde dat de EU zou worden gemangeld door de VS en China. ‘De EU kan niet altijd de good guy zijn. Laten we de onderhandelingen niet naïef ingaan.’

Von Meijfenfeldt is optimistisch dat de lidstaten snel lessen trekken uit Kopenhagen. Eickhout is sceptischer. ‘De Unie kampt met een kater.’ Hij hoopt op de nieuwe EU-president Herman van Rompuy. Die wil medio februari een debat met de EU-leiders over de klimaatstrategie. ‘Misschien dat dan de geesten worden vrijgemaakt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden