Verdachten 9/11 voor de rechter

Het militaire proces tegen vijf mannen die ervan worden beschuldigd de aanslagen van '11 september' te hebben beraamd, is zaterdag stormachtig begonnen. De emoties liepen hoog op in de rechtszaal op de marinebasis van Guantánamo Bay.

NEW YORK - De verdachten weigerden elke medewerking. Dit tot woede van de nabestaanden van de slachtoffers, van wie een aantal de zitting mocht bijwonen vanachter een glazen wand.


Door alle tumult duurde de voorgeleiding bijna dertien uur, veel langer dan verwacht. De hoorzitting was bedoeld voor het voorlezen van de aanklachten, waarna de verdachten antwoord moesten geven op de vraag of ze schuldig of onschuldig zijn. Maar Khalid Sheikh Mohammed (47), de Pakistaan die eerder heeft gezegd de architect van de aanslagen te zijn, wilde geen enkele vraag beantwoorden, evenmin als de anderen.


De zaak is daarom verdaagd tot 12 juni. De rechter, kolonel James Pohl, had moeite met het gedrag van de islamistische militanten. 'Waarom moet dat nou?', verzuchtte hij. De verdediging zei dat Mohammed zweeg omdat hij 'zich zorgen maakt over de eerlijkheid van de rechtsgang'. Toen de advocaten begonnen over het verwijt van hun cliënten dat ze gemarteld zijn, zei Pohl geërgerd: 'Daarover spreken we als ik dat zeg.'


De rechter verwacht dat het zeker een jaar zal duren voor het proces echt kan beginnen. Een van de verdedigers sloot niet uit dat de zaak jaren in beslag gaat nemen.


Die voorspelling lijkt niet overdreven als de openingsdag maatgevend is. De verdachten weigerden met behulp van koptelefoons te luisteren naar de Arabische vertaling van de vragen van de rechter. Vervolgens werd de vertaling ten gehore gebracht via een luidspreker, wat vertragend werkte.


Ramzi Binalshibh, een verdachte uit Jemen, knielde in gebed om bij het opstaan te schreeuwen dat hij wijlen de Libische leider Kadhafi in Guantánamo had gezien. 'Misschien gaan ze me vermoorden ... en zeggen ze dat ik zelfmoord heb gepleegd.'


Een van de verdedigers, Cheryl Borman, was gekleed in een zwarte hoofddoek en een lange zwarte jurk. Zij wilde dat alle vrouwelijke assistentes en FBI-agenten hun kleding zouden aanpassen, zodat de moslimverdachten niet gedwongen zouden zijn weg te kijken. De vrouwen droegen broekpakken of mantelpakjes met rokken tot op de knie.


Propaganda

Nabestaanden, die behalve in Guantánamo ook op militaire bases elders via een gesloten televisiecircuit het proces volgden, reageerden boos. 'Zij loven Allah. Ik zeg, flikker op!', zei Lee Hanson, die zijn zoon, schoondochter en 2-jarige kleindochter verloor. Ze zaten in een van de vliegtuigen die zich in de Twin Towers boorden. 'Ze voeren een jihad in de rechtszaal', zei Debra Burlingame, wier broer piloot was van het vliegtuig dat neerstortte op het Pentagon. Het gedrag van de verdachten versterkt de vrees dat zij het proces willen gebruiken als propagandaplatform.


President Obama had de mannen willen berechten voor een civiele rechtbank in New York, vlak bij Ground Zero, maar dat stuitte op verzet van het stadsbestuur, de nabestaanden en het Congres. Daardoor moest hij terugvallen op de omstreden, door zijn voorganger Bush ingestelde militaire tribunalen in Guantánamo. Wel is bepaald dat bewijzen die zijn verkregen door marteling of wrede behandeling niet mogen worden gebruikt. De verdachten kunnen de doodstraf krijgen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden