Verdachte ex-president is op veel punten te helpen

Vlak voor het zomerreces, dat vanmiddag begint, staan de rechters van het Joegoslavië-Tribunaal opnieuw voor een lastige kwestie in het proces tegen Slobodan Milosevic....

Van onze verslaggeefster Annieke Kranenberg

Als de Joegoslavische oud-president ernstige hartklachten krijgt - wat volgens het zojuist opgestelde medisch rapport zeer wel mogelijk is -, of zelfs overlijdt, zullen zijn aanhangers roepen: ze jagen hem de dood in. Maar vertraging van het proces tegen Milosevic betekent uitstel van andere zaken. De tijdsdruk is enorm. Het Tribunaal moet in 2008 alle zaken hebben afgerond.

Sinds 12 februari, toen de inhoudelijke behandeling van de aanklachten begon, is hij al drie keer ziek geweest. Daardoor heeft het proces ruim een maand vertraging opgelopen. Volgens de rechters, die het rapport over Milosevic hebben ingezien, moet hij rust nemen en worden behandeld door een cardioloog.

Hoe kunnen de rechters voor elkaar krijgen dat het proces spoedig verloopt, en tegelijkertijd voorkomen dat de gezondheid van Milosevic achteruit gaat? Want zijn klachten - dichtslibbende bloedvaten, te hoge bloeddruk en hartproblemen - zouden gerelateerd zijn aan spanningen die hij juist oploopt door het proces.

Milosevic (60) weigert een advocaat, omdat hij het Tribunaal niet erkent, en voert zijn eigen verdediging. Hij moet tienduizenden pagina's doornemen en kruisverhoren van getuigen voorbereiden. Te veel voor één man, vinden de aanklagers, die er vaak bij de rechters op aandringen hem een advocaat toe te wijzen.

Volgens Göran Sluiter, internationaal strafrechtdeskundige van de Universiteit Utrecht, is de tijd nu rijp om Milosevic een advocaat toe te wijzen. 'Juridisch is het mogelijk en op dit moment is er misschien geen andere optie meer dan hem tegen zichzelf in bescherming nemen.' Dat zal behoorlijk lastig zijn, erkent Sluiter. 'Het aanwijzen van westerse raadslieden zal worden opgevat als een vijandige daad, maar er zijn weinig gekwalificeerde Servische advocaten.'

Het toevoegen van een advocaat is 'géén optie', zegt Michail Wladimiroff, een van de amici curiae die het Hof assisteren in de zaak. 'Je kunt hem niet het recht ontzeggen zichzelf te verdedigen. In het huidige systeem zou een advocaat nog meer tijdverlies veroorzaken.'

De rechters hebben volgens Wladimiroff evenwel andere opties. Ten eerste moet Milosevic meer rust worden gegund. Hij moet extra tijd krijgen om zich voor te bereiden, zoals de twee weken extra die hij gisteren van rechter May kreeg voor de bestudering van de processtukken voor de Bosnië- en Kroatië-aanklachten (90 duizend pagina's). Deze tijd kan volgens hem worden gecompenseerd door de aanklagers te beperken in de hoeveelheid bewijsmateriaal die zij willen tonen.

De aanklagers hoeven niet ieder dorp waar moorden hebben plaatsgevonden te behandelen om genocide te bewijzen, vindt hij. De rechters zijn dat ook van oordeel: ze bepaalden gisteren dat de aanklagers 177 in plaats van 560 getuigen mogen oproepen voor de Bosnië- en Kroatië-aanklachten.

Milosevic kan ook worden ontlast als het team van hoofdaanklaagster Carla del Ponte de processtukken beter aanlevert, zegt Wladimiroff. 'Onlangs kreeg ik 160 dozen op mijn kamer gestort. Twee studenten zijn twee weken bezig geweest om alleen ordening in de stukken aan te brengen. Het is terecht dat Milosevic zegt: ''Dat kost mij een jaar!'' '

Versoepeling van het detentieregime zou de gezondheid van Milosevic mogelijk ook ten goede komen, meent internationaal strafrechtadvocaat Geert Jan Knoops. Gedacht kan worden aan het plaatsen onder 'huisarrest', zoals eerder is gebeurd met een Tribunaal-verdachte met medische klachten.

Een huiselijke omgeving waar hij kan samenleven met zijn echtgenote kan stress verminderen, zegt hij. Knoops verwacht echter niet dat de Nederlandse overheid akkoord gaat. Er kunnen grote veiligheidsproblemen ontstaan wanneer de verdachte bijvoorbeeld zou proberen te ontsnappen.

Voorlopig heeft Milosevic vier weken rust tijdens het zomerreces. 'Maar er moet wat gebeuren', zegt Knoops, 'want ze zijn nog niet eens halverwege de rit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden