Verdacht, en het hoogste woord

Het is uniek in de recente geschiedenis dat zo'n vooraanstaand provinciebestuurder zich voor zulke ernstige verdenkingen moet verantwoorden. Hoe verweert hij zich?

AMSTERDAM - Ze legt af en toe haar hand op zijn linkerdij, en fluistert hem sussende woorden toe - vooral als haar man, Ton Hooijmaijers, in de rechtszaal verbaal uit de bocht lijkt te vliegen. Of als hij hoofdschuddend en verongelijkt de aanval opent op de officier van justitie. 'Als dit een politieke zaal zou zijn, dan had ik u alle hoeken van de kamer laten zien.'


Jocelyne Hooijmaijers is niet uitsluitend in de rechtbank om de van corruptie verdachte VVD'er emotioneel bij te staan, zoals de Amerikaanse countryster Dolly Parton het ooit bedoelde met Stand by your man. De 43-jarige blondine is, net als de Amstelveense liberaal, verdachte. Haar worden dezelfde wetsovertredingen als haar man ten laste gelegd: witwassen, valsheid in geschrifte en het aannemen van smeergeld. Ze zit links in het beklaagdenbankje, onbewogen, in een compleet beige outfit. De voormalige gedeputeerde zit rechts, in het donkerblauw, driftig orerend.


In haar handtas zit een roze kinder-boterhammentrommel.


Het is een unicum in de recente Nederlandse politieke geschiedenis dat zo'n vooraanstaand provinciebestuurder zich voor zulke ernstige verdenkingen voor de rechter moet verantwoorden. Sterker nog, in dit geval gaat het om een echtpaar dat gezamenlijk de boel zou hebben geflest. Zelfs in de vastgoedfraude, de grootscheepse zwendel van projectontwikkelaars die eveneens in de Haarlemse rechtbank werd behandeld, bleef een en ander een aangelegenheid van de heer des huizes. Of de dames de herkomst kenden van hun mans rijkdom, bleef in die zaak in het ongewisse.


Tas

In de rechtszaal is het maandag vooral de echtgenoot die het hoogste woord heeft. Hooijmaijers lijkt bijkans uit elkaar te spatten van opgekropte verontwaardiging over de manier waarop hij de afgelopen jaren is behandeld, en laat voortdurend in korte zinnen (en met gebaren) zijn boosheid merken, soms gevat: 'Het is een geweldige afslankcursus. Daar kan geen mevrouw Bakker tegenop.'


Naast hem staat een witte tas van koopplein.nl die afgeladen is met enveloppen en documenten. Hij wijst er soms op, zonder dat de rechter het ziet. Midden in een betoog over zijn bijverdiensten als bestuurder pakt hij opeens de tas op om het in zijn ogen alles bepalende en ontlastende document aan de wereld te tonen. Als hij het niet direct kan vinden, en zelfs niet uitsluit dat hij het niet bij zich heeft, zegt hij: 'Ik heb waterschade gehad. Geld om mijn huis te repareren heb ik niet meer.'


Het doornemen van zijn cv en nevenactiviteiten duurt een half uur. Als politicus was hij Amsterdams gemeenteraadslid, wethouder en Noord-Hollands gedeputeerde en hield hij talloze bestuurlijk-provinciale baantjes aan die als spaghettislierten door elkaar liepen. Als mens en ondernemer was hij Ton, van adviesbureau Move - die zich gevraagd en ongevraagd met alle vastgoedkwesties in heel Noord-Holland en ver daarbuiten bezighield.


Ja, hij erkent dat hij een extreem druk leven had. Hij hield er zelfs diverse chauffeurs en secretaresses op na, in zijn vierjarige periode als gedeputeerde, omdat een enkele medewerker anders te veel uren zou draaien. Hij las alles, voelde zich verantwoordelijk voor alles en kwam elke dag na twaalven thuis, om nog de nodige mails te behandelen.'Ik hield altijd zoveel balletjes in de lucht, ik was zoals zo'n Chinees met van die bordjes.'


Elke vraag van de president van de Haarlemse rechtbank over valse facturen, politiek-bestuurlijke mores of intermenselijke verhoudingen in het vastgoedwezen countert hij met Hooijmaijeriaanse snedigheden, die inzicht verschaffen in wat de pijlers lijken te zijn geweest in zijn politieke loopbaan.


'Ik zorg ervoor dat mensen elkaar leren kennen. Ik zie binnen een paar seconden of het werkt of niet. Het is masseren en pikeren.'


'Ik schrijf datgene op wat mensen nodig hebben om zich goed te voelen.'


'Ik probeer mensen gelukkig te houden, zelfs tegen hun zin in.'


'Ik zorg ervoor dat je probleem groter wordt. Dan is het moeilijker om het probleem op te lossen, en kan je meer mensen bedienen.'


Driemaster

Sinds de oprichting van de Mipim - het jaarlijkse Europese vastgoedtreffen in Zuid-Frankrijk, doorgaans bulkend van decadentie - was Hooijmaijers daar aanwezig, als zakenman én als VVD-bestuurder. 'Bij de overheid is het zo dat als je een haring met iemand eet, je al fraude pleegt.'


Hij vond het geen probleem honderden vastgoedmensen op de namens de provincie in Cannes afgemeerde driemaster de SS Amsterdam uit te nodigen, of de helikopter te pakken in plaats van de taxi. Zo ging het nou eenmaal in de vastgoedwereld, hij deed het nou eenmaal anders dan zijn voorgangers. 'Er werd een kerstboom opgetuigd. Ik was één van de ballen, en ik gaf nog licht ook.'


Over zijn voormalige collega's in het provinciebestuur is hij alles behalve lovend. Zo zei hij over CDA-gedeputeerde Jaap Bond: 'Ik heb met die man in één bed gelegen, het mocht niks kosten. Hij snurkte nog ook.' En over de kennis van zijn opvolgster, VVD-er Laila Driessen: 'Je wordt bij de provincie niet aangesteld omdat je een diploma hebt.'


Hij werd dan wel als een fixer neergezet, het was toch echt niet zo dat hij zich alles kon veroorloven, als bestuurder. Bovendien, iedereen hield hem toch in de gaten, zeker zijn ambtenaren: 'Als die ambtenaren je willen ophangen, dan doen ze dat toch wel. Ze regelen alles, ze regelen je tandarts en zelfs wanneer je je eigen vrouw kunt zien. Je mag het haar vragen.'


Mevrouw Hooijmaijers wordt in de rechtszaal niets gevraagd. Ja, of ze Duits spreekt ('ein bisschen'); of ze weleens vertaalklussen deed ('Nee.') Ze was sinds 2001, het moment dat haar man de politiek in ging, op papier de baas van MOVE Consultants - het bedrijfje waar volgens het OM alle smeergeldbetalingen eindigden. Daarom zit ze hier, in de Haarlemse rechtbank. Op de vraag wat ze vooral deed, zei ze afspraken te maken, vooral afspraken.


Haar advocaat probeert nog te organiseren dat ze naar huis mag, om voor het gezin te zorgen. Ze heeft niets verklaard, en inhoudelijk nauwelijks kennis van het adviesbureau - zegt hij. Maar dat vindt de rechter geen goed idee. 'Het is vernederd voor haar,' zegt haar advocaat Richard van der Weide.


Bij het verlaten van de rechtszaal wrijft Jocelyne liefdevol de roos van de schouders van haar echtgenoot.


AANKLACHT UITGEBREID MET CORRUPTIE ALS STATENLID

Het Openbaar Ministerie heeft maandagmiddag de verdenking tegen Ton Hooijmaijers en zijn vrouw uitgebreid. Het echtpaar wordt niet alleen meer verdacht van corruptie in de jaren dat de VVD'er provinciebestuurder was, maar ook van malversaties ten tijde van zijn lidmaatschap van provinciale staten in 2004.


Dat bleek tijdens de eerste zittingsdag. Het gaat daarbij om de vele petten die Hooijmaijers droeg in zijn bemoeienis met een stuk grond in de buurt van de luchthaven Schiphol. Meerdere projectontwikkelaars hadden hem ingehuurd om hun plannen met het terrein te realiseren.


Hooijmaijers verdiende circa 6 ton aan zijn bemoeienis met het gebied. Maandagochtend zei hij in de rechtbank dat deze inkomsten samenhingen met zijn activiteiten voordat hij in 2005 gedeputeerde van Noord-Holland werd. Dat was voor het OM aanleiding om de corruptieverdenking uit te breiden naar de periode dat de VVD'er 'slechts' statenlid was.


De rechtbank in Haarlem honoreerde de uitbreiding van de aanklacht. Volgens de rechters kwam het besluit van het OM laat, maar mag het wel volgens de wet. Tot nu toe had justitie de periode waarover Hooijmaijers wordt vervolgd beperkt tot zijn tijd als gedeputeerde (2005-2009). Dit om de zaak 'behapbaar' te houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden