Verbouwing Binnenhof: 13 jaar in de troep of 6 jaar bivakkeren?

Het Binnenhof moet worden opgeknapt: letterlijk dit keer, want de toestand van de gebouwen vraagt daarom. Het wordt hoe dan ook geen halve maatregel, maar de vraag is wel: hoe grondig moet dit worden aangepakt?

Het Binnenhof in Den Haag. De oudste gebouwen zijn bijna achthonderd jaar oud. Beeld foto: Marco van Middelkoop

Het duurt naar verwachting nog vijf jaar voor de eerste bouwvakkers hun hamers in de rotte muren van het Binnenhof zullen zetten, maar het kabinet heeft dinsdag alvast een sloopkogel het parlement in geslingerd. De regering schaart zich achter de aanbeveling van de onderzoekscommissie van oud-minister Liesbeth Spies: alle gebruikers zullen een kleine zes jaar moeten verhuizen zodat het broodnodige achterstallig onderhoud in één keer kan plaatsvinden.

Het is volgens Spies de goedkoopste, snelste en daarom beste optie. De oud-minister (Binnenlandse Zaken, Rutte I) deed in opdracht van minister Stef Blok van Rijksdienst een jaar lang onderzoek naar de fysieke staat van het Binnenhof. Het is zorgwekkend gesteld met het kloppende hart van onze democratie, is haar conclusie. Betonrot, brandgevaar, lekkages, overvolle kabelgoten, afbladderende muren. Ze schat dat voor een bedrag van 500 tot 600 miljoen euro alles binnen vijfenhalf jaar kan worden opgeknapt. Als iedereen verkast: de meesten naar het gebouw van Buitenlandse Zaken, de premier, zijn departement en de Eerste Kamer naar het gebouw van de Hoge Raad.

Spies schetst één alternatief. De tent kan openblijven tijdens de verbouwing, maar dan duurt de verbouwing zeker dertien jaar en kost ze volgens haar schattingen 125 miljoen euro extra. Ze raadt het af.

Beeld .

Belachelijk

Minister Jeroen Dijsselbloem, de schatkistbewaker van het kabinet, nam de voorzet dinsdag gretig aan en schopte de bal richting het parlement. 'Ik hoop dat de Kamer buitengewoon kritisch zal zijn op de kosten van het verbouwen van het eigen gebouw in tijden waarin zoveel offers worden gevraagd van mensen.' Als het parlement extra geld wil uitgeven, mag het dat zelf verantwoorden aan de belastingbetaler, is zijn boodschap.

De meeste volksvertegenwoordigers zien niks in een verhuizing. 'Iedereen heeft er heel veel moeite mee', zegt Eerste Kamervoorzitter Ankie Broekers-Knol na overleg met de fractievoorzitters van de senaat. 'De afgelopen achthonderd jaar is hier almaar verbouwd en telkens ging de business gewoon door. Ik zie niet waarom dat nu anders zou moeten.'

Leden van de Tweede Kamer vallen haar bij. Belachelijk, vindt D66. Onwenselijk, stelt de ChristenUnie. 'Waarom moeten wij verhuizen naar Buitenlandse Zaken bij het Centraal Station en mag het departement van de premier naar een prachtig pand aan het Lange Voorhout?', vraagt Ronald van Raak van de SP. Ja, het is 'oude meuk', zegt hij, maar hij heeft nog geen last van lekkages of scheuren in muren.

Snel renoveren

Kamerleden plaatsen vraagtekens bij de kosten: waarop zijn die 600 miljoen gebaseerd? En waarom geeft Spies maar twee opties? Ze weten het niet omdat Spies haar bevindingen heeft gedeeld met het presidium, het besloten dagelijks bestuur van de Kamer, en de stukken daardoor vertrouwelijk zijn. Er is een aparte Kamercommissie ingesteld om mee te denken, maar ook die Kamerleden mogen niet uit het presidium klappen.

De VVD'er Ton Elias, die namens de Kamer de bouwbegeleidingscommissie voorzit, is dan ook niet bereikbaar voor commentaar. Maar uit vertrouwelijke communicatie tussen de Kamercommissie en het presidium blijkt dat ook hij zeer kritisch is.

De voorstellen zijn 'draconisch', schrijft hij in maart namens de Kamercommissie. 'Vijf jaar een totale uitplaatsing of tien jaar moeizaam in de rommel.' De commissie vraagt zich af of de verbouwing ook mogelijk is 'zonder de dure en zeer ingrijpende warmte-koudeopwerking uit aardbronnen'. In een tweede brief in juli stelt de Kamercommissie voor in elk geval de vergaderzalen snel te renoveren, zodat die maar veertien maanden in plaats van vijf jaar dicht hoeven.

Kamerleden kunnen er niet op reageren, ze hebben er officieel geen weet van. En dus is het wachten op een debat met minister Blok. 'Het is tijd dat het debat in de openbaarheid wordt gevoerd', zegt Gert-Jan Segers van de ChristenUnie. De minister zal hoe dan ook stuiten op verzet van de Eerste Kamer. Gefaseerd verbouwen is verstandiger, zegt voorzitter Broekers-Knol. Je weet niet van tevoren wat voor vertragingen je tijdens een verbouwing oploopt. 'Ik roep in herinnering de werkzaamheden waarbij is gebleken dat iets toch veel duurder is.'

Een bouwput die best een trekpleister zou kunnen zijn

Oud-minister Spies geeft in haar adviesrapport geen onderbouwing van de door haar geschatte 500 tot 600 miljoen (in de korte variant). 'In deze fase zijn de ramingen nog enigszins onzeker', schrijft ze aan minister Blok. 'De raming bevat een voor dit moment passende post onvoorzien.'

In het korte scenario van vijfenhalf jaar verhuizen Eerste en Tweede Kamer naar het ministerie van Buitenlandse Zaken aan de Bezuidenhoutseweg, dat tegen die tijd leeg staat. De premier en zijn staf verkassen samen met de Raad van State tijdelijk naar het Lange Voorhout. Die verhuizing kost enkele tientallen miljoenen, boven op de verbouwingskosten. In het lange scenario gaan de Binnenhofgebruikers om en om naar het Lange Voorhout of naar een pand aan de overkant van het Plein. Dat kost 85 tot 125 miljoen euro extra. Een variant met barakken op de Hofvijver is 'niet realistisch'.

Terwijl het parlement elders is gehuisvest, kan de bouwput van het Binnenhof vijf jaar lang een 'trekpleister' zijn, oppert Spies. Een loopbrug en hard hat tours moeten mensen 'een unieke indruk' geven van de monumentale gebouwen.

De Kamercommissie van de VVD'er Ton Elias vraagt zich af of het niet goedkoper en sneller kan, met wat minder 'nice to have' zoals een dure installatie voor koeling en opwarming uit aardbronnen. Spies' meest optimistische scenario is vierenhalf jaar. Korter is 'technisch onmogelijk'. De kans is groter dat het juist langer duurt. De lange variant van dertien jaar zou in het slechtste geval kunnen uitlopen tot 22 jaar, waarschuwt ze.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden