Verboden toegang

Een paar weken geleden maakte de Drentse boswachter André Donker melding van de vernieling van een grote dassenburcht in Wapserveen door illegale motorcrossers. De crossers gebruikten de dassenburcht als springplank. De acht dassen die er woonden, waren in geen velden of wegen te bekennen.


Niet ver van de plek van de vernielde burcht woont roofvogelkenner Rob Bijlsma, midden in het bos.


Ik was, midden jaren negentig, eens bij hem op bezoek. Bijlsma mopperde over de wildgroei aan wandel-, fiets-, ruiter-, huifkar en atb-routes; over loslopende honden en de hoeveelheid troep die mensen achterlieten.


Hij was daarom begonnen met een project: hij verzamelde en telde alle weggegooide blikjes op een zandweg door het Drents-Friese Wold. Zo ontstond een blikjesindex. De uitkomst: een stijgende lijn van 18 blikjes in 1993 tot 224 blikjes en plastic flesjes in 2005.


Bijlsma telde ook tien jaar lang iedere maandag het aantal hondenuitlaters. Dat nam toe van 24 tot 172 per maandag. Het percentage hondenbezitters dat de hond los liet lopen waar dat verboden was, steeg van 67 naar 94.


Bijlsma's conclusie: natuur aan de man te brengen, door die te propageren als decor voor onthaasting en recreatie, heeft een averechts effect. Want juist door de toegankelijkheid verdwijnt bij het grote publiek het idee dat die natuur een eigen waarde heeft, die beschermd moet worden.


Het grote publiek, vond Bijlsma, moet vooral naar de Efteling gaan, maar laat ze wegblijven uit natuurgebieden. Die zijn het exclusieve domein van de planten en de dieren. En van Bijlsma dan, en nog een paar onderzoekers en beschermers die er zegenrijk werk verrichten.


Ik was het niet met Bijlsma eens - al was het maar omdat ik zelf in zijn model zou worden buitengesloten - en ik was niet de enige. Bijlsma bleek te behoren tot een almaar kleiner wordend radicaal minderheidskamp.


Want de ontwikkelingen gingen precies de andere kant op. Natuurorganisaties hebben de gebieden die ze beheren sinds de jaren negentig massaal opengegooid en ontsloten.


Het resultaat: meer dan 90 procent van de door Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten beheerde terreinen is nu vrij toegankelijk. Natuurmonumenten schafte eind jaren negentig ook de exclusieve toegang voor leden af. Ook niet-betalende niet-leden mogen sindsdien overal gratis in. Eigenlijk zijn nu alleen nog de allerkwetsbaarste stukjes natuur en de broedgebieden - en dan vaak alleen nog in het broedseizoen - niet toegankelijk. Maar daar zijn dan weer observatiehutten, uitkijkpunten en webcams voor bedacht.


Heeft het geholpen? Is de burger de natuur gaan begrijpen en waarderen nu hij er met de neus bovenop kan staan? Nee dus, vrees ik.


In de Reiskrant van De Telegraaf stond vorige week een column waarin de schrijver , Jos van Noord, zich beklaagt over beheerders van 'onze' natuurgebieden, die 'steeds meer wandelgebieden compleet afsluiten'.


Flagrante onzin dus, maar wel een mooie aanleiding voor lezers om te laten zien dat ook natuurbeheerders en de planten en dieren zelf niet meer veilig zijn voor de nationale verongelijktheid.


'Natuurgebieden moeten toegankelijk zijn en blijven. Wij betalen ervoor en veel beheerders sluiten ons vervolgens buiten', reageerde een lezer. En dat 'terwijl ganzen, kraaien en vossen hun gang kunnen gaan', reageerde een ander.


De Telegraaf maakte ook melding van het incident met de dassenburcht. De meningen van de lezers over de vernieling van de ('gesubsidieerde') burcht waren verdeeld. Mooiste reactie: 'De beesten hebben het beter dan de mensen.'


Het zal Rob Bijlsma allemaal niet verbazen.


Misschien moet vooral Natuurmonumenten maar weer eens gewoon exclusief gaan doen waarvoor ze zijn opgericht: de natuur beschermen. Met meer bordjes 'Verboden toegang, behalve voor leden'. Zo krijgt ook het lidmaatschap van de vereniging weer waarde.


Nog meer toegankelijkheid, nog meer laagdrempeligheid, het zal leiden tot de dag dat iemand serieus gaat beweren: Wat doen al die kutbeesten eigenlijk in onze natuur?


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden