Verboden? 'Mein Kampf is tachtig jaar oud en sowieso niet leesbaar'

Michiel van Eyck verkoopt Hitlers 'Mein Kampf' al vijf jaar. Er was nauwelijks vraag naar, tot het de krant haalde. Nu loopt het storm. En is er aangifte gedaan.

AMSTERDAM - 'Probeert u het over drie weken nog eens, dan heb ik hem misschien weer.' Michiel van Eyck, eigenaar van de Totalitarian Art Gallery in Amsterdam, legt de telefoon met een veelbetekenende blik neer. Dit is de zoveelste klant die hij dit weekeinde moet teleurstellen: Hitlers Mein Kampf is uitverkocht.


Zaterdagochtend meldden zich binnen enkele uren tientallen kopers nadat NRC Handelsblad had bericht dat Van Eyck Mein Kampf verkoopt, wat in Nederland niet mag, en het nieuws zich online verspreidde. De vier exemplaren die hij in zijn galerie op voorraad heeft - een originele Duitse versie, twee Nederlandse en een Engelse vertaling - zijn inmiddels gereserveerd voor zo'n 150 euro per stuk. Ze staan in een hoekje van de winkel in een kast achter het glas tussen Mussolini's La Dottrina del Fascismo en het 'foute' kinderboek Moeder, vertel eens wat van Adolf Hitler.


Net zomin als hij nazi-parafernalia met swastika's achter het raam van zijn winkel etaleert, doet hij dat met Mein Kampf. Van Eyck begrijpt heus wel dat er mensen zijn die daaraan aanstoot nemen. Voor de bustes van Lenin, Stalin en Mao geldt dat kennelijk niet. Nooit last mee gehad, zegt de eigenaar, die zich heeft toegelegd op Sovjet-propagandakunst en historische objecten uit totalitaire regimes.


Dat er nu zo'n ophef over Mein Kampf ontstaat, begrijpt Van Eyck eigenlijk niet, want hij verkoopt het boek al vijf jaar. 'Tot dusver had ik er maar twee of drie verkocht, maar nu heb ik al zeker dertig serieuze aanvragen liggen.' De galeriehouder wist dat hij iets deed wat niet mocht. Verkoop van Mein Kampf is strafbaar, omdat het volgens de hoogste rechter aanzet tot discriminatie. De kans dat Van Eyck wordt vervolgd, is volgens een woordvoerder van het Openbaar Ministerie 'in principe groot' wanneer er een aangifte ligt. Dat is het geval, zo heeft Van Eyck van de Amsterdamse politie vernomen. Een man heeft aangifte gedaan. Ook het Federatief Joods Nederland heeft laten weten dat het naar de politie stapt.


Van Eyck ziet geenszins op tegen een proces. 'Ik vind het absurd dat dit boek verboden is, als je ziet wat er verder allemaal wel mag. Mein Kampf is tachtig jaar oud, echt geschiedenis, en sowieso niet leesbaar.'


Bovendien verkoopt hij het boek niet omdat hij de ideologie aanhangt, maar puur vanwege zijn historische betekenis. Zelf is hij geïnteresseerd geraakt in totalitaire regimes 'vanwege het mystieke eromheen'. De Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog waren omgeven met geheimzinnigheid toen hij opgroeide in de jaren zestig en zeventig. Dat heeft, vermoedt hij, zijn interesse gewekt.


Overigens houdt Van Eyck zelf het meest van Sovjetpropagandakunst. Hij wijst op een schilderij van Lenin die met een groepje kinderen in een herfstachtig landschap wandelt. 'Dat vind ik mooi.'


De kopers van Mein Kampf en andere nazispullen zijn volgens hem geen enge neonazi's. 'Het zijn hele ontwikkelde, beschaafde mensen die iets tastbaars uit het verleden willen hebben. De grootste verzamelaars zijn overigens Joods, tweede- en derdegeneratie oorlogsslachtoffers.'


Even later komt een Mein Kampf-koper zijn bestelling, de Engelse versie, ophalen. De man wil niet met zijn naam in de krant, maar wil zijn belangstelling wel toelichten. Onlangs heeft hij 'een heel interessant boek over Rudolf Hess, de goeie evenknie van Hitler, gelezen', en nu wil hij weten of in Mein Kampf is terug te vinden wat later de 'gruwelijkste bladzijde uit de geschiedenis' is geworden.


Intussen heeft Van Eyck alweer een klant, een blonde jongeman met petje, moeten teleurstellen. Het zal nog niet meevallen zoveel exemplaren van Mein Kampf op de kop te tikken, verzucht Van Eyck, die zijn collectie vooral bijeensprokkelt bij particuliere verzamelaars in West-Europa.


Dan komt een vrouw van Joodse afkomst binnen. 'Ik woon al jaren in de buurt, maar heb nooit geweten dat dit hier zat', zegt ze geëmotioneerd, terwijl haar blik blijft rusten op een bronzen 'moederkruis', een onderscheiding voor Arische vrouwen die veel kinderen baarden. Van Eyck legt uit dat zijn galerie historische objecten verkoopt en wijst haar op een oude druk van Het Dagboek van Anne Frank, dat ook in de etalage ligt. 'Dat maakt een hoop goed', zegt de galeriehouder als de vrouw de winkel ogenschijnlijk gerustgesteld heeft verlaten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden