Opinie

'Verbod van Hamasvlag is misplaatste censuur'

Het controleren van vlaggen van demonstranten door burgemeester Van der Laan is ontoelaatbaar, schrijft Jonathan van het Reve.

Pro-Palestijnse demonstratie in Amsterdam, afgelopen zondag. Beeld anp

De Haagse burgemeester Jozias van Aartsen gaf een pro-Gazademonstratie de vrije teugel, met als gevolg dat een journaliste van GeenStijl bijna door extremisten werd gelyncht. De Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan koos afgelopen zondag voor het andere uiterste: totale controle, met veel politie. Dat werkte beter. En er waren slechts vier arrestaties nodig: iemand die tegen een NOS-busje schopte, een lastige dronkelap en twee mensen die weigerden mee te werken aan een vlaggencontrole. Meer niet.

Maar... wacht even. Vlaggencontrole?

Geen nieuwe regels
Ja. Van der Laan had vooraf gezegd dat hij geen nieuwe regels zou invoeren, maar wel 'het bestaande beleid' zou verduidelijken, en blijkbaar hoort daar een vlaggencontrole bij. Na afloop rapporteerde 'de driehoek' tevreden: 'Voorafgaand en tijdens de demonstratie zijn diverse vlaggen gecontroleerd door de politie. Na direct overleg met het Openbaar Ministerie en de gemeente zijn enkele vlaggen ingenomen, waaronder een van Hamas. Ook een Palestijnse vlag met daarop de tekst 'Leve Hamas' is in beslag genomen.'

Dat is nogal wat: een demonstratie waarbij de politie niet alleen omstanders en winkelruiten beschermt, maar ook spandoeken 'controleert' en in beslag neemt. Kan dat zomaar?

Haatzaaien
Censuur vooraf is in Nederland niet toegestaan; vervolging wegens 'haatzaaien' kan pas nadat iemand aangifte heeft gedaan. Daarbij heeft minister Opstelten van Justitie onlangs nog verklaard dat het niet strafbaar is om openlijk te sympathiseren met terroristen. De uiting 'Leve Hamas' is op zichzelf dus niet verboden. Toch stelde Van der Laan vorige week: 'ISIS is een terroristische organisatie die vrouwen wil besnijden. Daarom is de ISIS-vlag op voorhand strafbaar, net als de Hamas-vlag.'

Volgens de Wet Openbare Manifestaties kan een burgemeester bepaalde eisen stellen aan een demonstratie, 'ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden'. Maar zo'n beperking, aldus diezelfde wet, 'kan geen betrekking hebben op de inhoud van hetgeen wordt beleden, [of] van de te openbaren gedachten of gevoelens'. Géén inhoudelijke censuur dus.
Hoe kan een vlaggencontrole dan 'bestaand beleid' zijn in Amsterdam?

Eberhard van der Laan Beeld epa

Groeiend probleem
Dat er weinig ophef is geweest over deze maatregel, heeft ongetwijfeld te maken met de aard van de gecensureerde uitingen. Jodenhaat is een groeiend probleem, en bijna niemand ziet graag ISIS-vlaggen door de stad trekken - ook de organisatie van de optocht niet. Maar het blijft vreemd dat je blijkbaar wel mag uitdragen dat je 'tegen Israël' bent, dat je achter iedere letter van de Koran staat, dat je 'pro-Gaza' bent, maar niet dat je de organisatie bewondert die momenteel de baas is in Gaza en uit naam van de Koran tegen Israël vecht. Waarom zou dát dan opeens tot 'wanordelijkheden' leiden?

Wellicht is de gedachte, dat ISIS en Hamas zulke verschrikkelijke denkbeelden hebben dat een vlag met hun naam erop kan worden opgevat als 'kom, we gaan joden vermoorden' of 'hup, nu allemaal meisjes besnijden'. Maar als je zo begint, moet je dan niet ook de Saoedische vlag verbieden? En de Noord-Koreaanse? En als Israël ooit voor zijn oorlogsmisdaden wordt veroordeeld, wordt die vlag dan ook verboden? Of geldt de regel pas vanaf een niveau van walgelijkheid dat alleen door ISIS en Hamas wordt gehaald?

Zelfs als het juridisch kan, zijn vlaggencontroles verkeerd. Een burgemeester moet de openbare orde handhaven, zodat demonstranten hun mening kunnen uitdragen en de rest van de wereld daar vervolgens iets van kan vinden. Het is niet aan hem om de organisatie van een demonstratie te helpen met het ophouden van de schone schijn door onwelgevallige vlaggen te censureren. Juist als je de dreiging van extremisme serieus neemt, moet je zorgen dat het aan de oppervlakte blijft. Potentiële terroristen verbieden om zich kenbaar te maken, is dan het domste dat je kunt doen.

Jonathan van het Reve is columnist en schrijver.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden