Verbod op zetelroof gaat te ver

Commentaar

De 'zetelrovers' in de Kamer oogsten chagrijn, maar een verbod op afsplitsing brengt grotere problemen.

Jacques Monasch (Groep Monasch) in de Tweede Kamer. Foto anp

De parlementaire afsplitsing als springplank naar een nieuwe partij: het begint een politieke rage te worden. We hadden er al de nieuwkomers DENK en VNL aan te danken. Ex-PvdA'er Jacques Monasch lijkt zich nu bij hen te voegen.

Niemand betwist hem het recht om een partij op te richten. De aanname dat er behoefte is aan een ander links geluid is ook niet gewaagd, gezien de toestand van de PvdA. Maar intussen leidt het wél tot wrevel dat Monasch zijn avontuur bouwt op de zetel die de PvdA in 2012 voor hem verwierf. Met zijn 2193 voorkeurstemmen had hij in 2012 nog geen 4 procent van de kiesdeler. Vandaar dat opnieuw de roep om een verbod op deze 'zetelroof' klinkt.

En toch is dat een stap te ver. Alle zetels tot eigendom verklaren van de fractie, maakt van Kamerleden makke schapen. Hun zetel is de enige echte stok achter de deur die ze hebben om de partijtop te corrigeren als die in hun ogen op een dwaalspoor is beland. Als gewoon Kamerlid had Monasch al niets te vertellen over het regeerakkoord dat partijleider Samsom sloot. Daarna waren wijzigingen ook nauwelijks meer mogelijk. En sprak Geert Wilders niet namens heel wat VVD-kiezers toen hij in 2004 besloot dat hij de lijn van de VVD-top niet meer kon volgen?

Een afsplitsingsverbod geeft een partijtop te veel macht om afwijkende meningen te negeren en discussies te smoren. Kijk naar het lot van het VVD-Kamerlid Taverne: één keer afwijken van de lijn en je wordt bedankt voor je diensten. Het maakt de positie van Kamerleden te zwak en de status van het parlement zeker niet hoger.

Beter zou het zijn om Kamerleden de kans te geven hun positie juist te verstevigen. Te veel Kamerleden komen nu binnen op het ticket van de leider. Dat maakt hen te afhankelijk van de partijtop. De volgorde van binnenkomst laten afhangen van het aantal voorkeurstemmen zou al veel verbeteren. Het nodigt uit tot persoonlijke campagnes, versterkt de band met de kiezer en verandert de Haagse hiërarchie: wie z'n zetel zelf verdiende, staat sterker in z'n schoenen en zal minder snel gefrustreerd weglopen. Daar kunnen het interne debat in partijen en het dualisme tussen kabinet en Kamer alleen maar beter van worden.