Duidend nieuws Verbod motorclubs

Verbod op motorclubs zinloos? ‘Er gaat een signaalfunctie uit van zo’n verbod’

Het verbod op motorbendes als Hells Angels, Satudarah en No Surrender handhaven is nog niet zo makkelijk, denken experts. ‘Nog geen van de verboden is definitief.’

No Surrender-leden op de begrafenis van voorman Brian Dalfour in 2015. Beeld Marcel van den Bergh

Na de Hells Angels en Satudarah is ook No Surrender door de rechter verboden. De rechtbank in Assen oordeelde vrijdag dat de motorclub een gevaar vormt voor de openbare orde. Een groot aantal leden van No Surrender is structureel betrokken bij ‘talrijke ernstige strafbare feiten’, aldus de rechtbank. De advocaat van de motorclub heeft laten weten in hoger beroep te gaan.

Het verbod maakt deel uit van een grootschalig offensief tegen ‘outlaw motorcycle gangs’, motorclubs die zich niet gebonden voelen aan de wet. De overheid probeert deze clubs sinds 2012 op allerlei manieren te dwarsbomen: gemeentes sluiten clubhuizen, terwijl het Openbaar Ministerie (OM) criminele leden vervolgt en de clubs als geheel verboden probeert te krijgen.

Maar wat levert zo’n verbod in de praktijk op? Volgens het OM kunnen burgemeesters met het verbod op zak gaan handhaven. Maar dat kan wel eens lastig worden, zegt Joep Koornstra. De onderzoeker bij het Centrum voor Openbare Orde en Veiligheid van de Rijksuniversiteit Groningen, deed samen met collega’s onderzoek naar de aanpak van de omstreden motorclubs, in opdracht van Politie en Wetenschap.

Het onderzoek, dat eind maart verscheen, maakt duidelijk dat het sluiten van clubhuizen juridisch complex is. Oud-leden kunnen bovendien tot het verbod definitief is gewoon een nieuwe club oprichten. Ook wordt het volgens de onderzoekers moeilijk om kleding en logo’s van verboden clubs op lokaal niveau te verbieden.

‘Er zijn twee belangrijke problemen met het verbod’, aldus Koornstra. ‘Allereerst kan justitie pas strafrechtelijk optreden tegen leden van een verboden motorclub als het verbod onherroepelijk is. Dat kan nog jaren duren. Nog geen van de verboden is definitief.’

Het tweede probleem, zegt de onderzoeker, is dat de wet, ‘nogal cryptisch’ is. ‘Het is strafbaar om een verboden club voort te zetten, maar wat betekent dat in de praktijk? Wat mag je precies niet doen? Mag je niet meer samenkomen? Mag je niet meer de clubhesjes dragen? Dat is onduidelijk. Het hangt van de interpretatie van de strafrechter af. En dat is weer problematisch vanuit het rechtszekerheidbeginsel: je moet als burger kunnen weten welk gedrag strafbaar is.’

Niet definitief

Het betekent dat het nog maar de vraag is of het dragen van kleding of symbolen van de club strafbaar is, zegt de onderzoeker. ‘Dat heeft te maken met het feit dat het verbod nog niet definitief is. Is het verbod definitief dan is het de vraag of de rechter het dragen van een No Surrender-hesje uitlegt als het strafbaar voortzetten van de club.’ Dat het anders kan, bewijzen onze buurlanden. ‘In Duitsland heeft de wetgever heel duidelijk aangegeven dat het verboden is om logo’s of kleding te dragen die bij een verboden club hoort, ook als het verbod nog niet definitief is.’

De gemeente mag een clubhuis pas sluiten als er drugs of wapens worden gevonden. Met alleen het verbod op een motorclub in de hand, wordt het sluiten lastig, zegt Koornstra. Nog een probleem: leden van een verboden motorclub kunnen weer een nieuwe club oprichten. Dat gebeurt ook al. Eind mei werd bekend dat Lysander de R., de veroordeelde ex-president van de Hells Angels in Haarlem vanuit de gevangenis een nieuwe motorclub is begonnen: de MC Hardliners. Eerder dit jaar werd in Enschede Darahbaru MC opgericht door leden van het verboden Satudarah. Koornstra: ‘Het heeft er alle schijn van dat het een soort doorstart is van Satudarah: de logo’s lijken qua kleur op elkaar en er zitten meerdere oud-leden van Satudarah bij. Ook de namen van de clubs wijzen in die richting: Satudarah betekent een bloed, Darahbaru nieuw bloed.’

Justitie, politie en gemeente gaan onderzoeken of de oprichting van Darahbaru MC sprake is van voortzetting van het verboden Satudarah. Als dat zo is, wordt er gehandhaafd, aldus een woordvoerder van het OM tegen RTV Oost. Maar onderzoeker Koornstra vraagt zich af op basis waarvan. ‘Zo’n doorstart is pas strafbaar als het verbod definitief is. In Duitsland doen ze dat handiger, daar is het meteen na een motorbendeverbod strafbaar een nieuwe vervangende organisatie op te richten.’ In Frankrijk mogen voormalig leiders van verboden organisaties geen nieuwe bestuursfunctie op zich nemen.

Signaalfunctie 

Is het verbod op de motorclubs dan helemaal zinloos? ‘Zeker niet. Er gaat een signaalfunctie uit van zo’n verbod. De boodschap is dat er geen plaats is in onze maatschappij voor dat soort organisaties.’ Daarbij wees het Openbaar Ministerie er onlangs in de Volkskrant op dat sinds het verbod op Bandidos, leden van de motorclub niet meer publiekelijk gesignaleerd zijn. Eerder zei het OM dat sinds het verbod er, voor zover bekend, geen confrontaties geweest zijn met andere motorclubs.

Bovendien is nieuwe wetgeving in de maak. Nu kan alleen een rechter een motorclub verbieden. Met de nieuwe wet kan ook de minister voor Rechtsbescherming dat. Een verbod kan dan direct worden opgelegd. Dat is een verbetering, zegt de Koornstra, maar een deel van het probleem blijft bestaan. ‘Het blijft onduidelijk wanneer je een verboden organisatie strafbaar voortzet.’ Het aanpakken van criminele motorbendes blijft zo een kat-en-muisspel. ‘Dat moet je niet willen.’ 

Meer lezen over omstreden motorclubs in Nederland

Na een lange opsomming van gruwelijke geweldsmisdrijven, geïllustreerd met filmpjes en foto’s op een groot scherm in de zittingszaal, eiste het OM in maart voor de rechtbank een totaalverbod op de Hells Angels in Nederland. Lees er hier meer over.

Vorig jaar werd motorclub Satudarah verboden en ontbonden, het jaar daarvoor werd de omstreden motorclub Bandidos al verboden.

En lees hier waarom omstreden motorclubs steeds vaker criminelen aantrekken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden