Verbleekte revolutie

Op het eerste gezicht is de uitslag van de parlementsverkiezingen in Oekraïne geen sieraad voor de jonge democratie van het land....

Vooral de partij van president Viktor Joesjenko, de held van de revolutie, kreeg een zwaar verlies te incasseren. Daarentegen boekte de pro-Russische partij van zijn aartsrivaal Viktor Janoekovitsj, de laatste vaandeldrager van het ancien regime, grote winst. Deze Partij van de Regio's veroverde volgens een eerste schatting bijna eenderde van de zetels in het nieuwe parlement.

Is de democratische revolutie daarmee gedesavoueerd? Dat zou een verkeerde conclusie zijn.

Eerste en misschien wel belangrijkste contra-indicatie: de verkiezingen zijn in alle vrijheid en zonder onregelmatigheden verlopen. Een sterk contrast met de verkiezingen in het naburige Wit-Rusland, waar de oppositie nauwelijks de ruimte kreeg en de organisatie ondoorzichtig was. De waarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, die de Wit-Russische autoriteiten een dikke onvoldoende gaven, zijn over deze verkiezingen zeer te spreken.

Tweede overweging: Joesjenko en zijn medestanders hadden een electorale reprimande alleszins verdiend. De president heeft zich bepaald niet doen kennen als een doortastend leider, zijn regering werd achtervolgd door schandalen en het interne gekrakeel was niet van de lucht. Intussen nam de economische groei aanzienlijk af. Het zou vreemd zijn geweest als de kiezers dit alles voor zoete koek hadden geslikt.

Daarbij komt dat Janoekovitsj zijn toon duidelijk heeft gematigd en zijn partij een minder star aanzien heeft gegeven, met dank aan enkele Amerikaanse campagneadviseurs. Hij staat positief tegenover aansluiting bij de Europese Unie, op voorwaarde dat toenadering tot het Westen niet ten koste gaat van de speciale Oekraïense relatie met Moskou.

De electorale swing in Oekraïne staat ook niet op zichzelf. Het is een verschijnsel dat zich in bijna alle jonge Oost-Europese democratieën heeft voorgedaan - en voor een deel nog steeds voordoet. De identiteit van diverse politieke partijen is nog fluïde. Kiezers hebben (te) hoge verwachtingen van de voorspoed die de democratie hun zal brengen, en zijn snel gefrustreerd als in de nieuwe orde de dingen toch ook niet van een leien dakje blijken te gaan.

Bij de vorming van een nieuwe regering zal Joesjenko nu moeten kiezen tussen een hernieuwde coalitie met de door hem ontslagen premier Julia Timosjenko, die vanwege haar goede score zeker aanspraak zal maken op haar oude functie, en een monsterverbond met Janoekovitsj. In beide gevallen zal hij moeten slikken. Maar hopelijk ziet hij in dat Oekraïne in elk geval niet is gebaat bij uitstel en halfslachtigheid.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden