Verbijstering na moord Fortuyn

De eerste politieke moord in de moderne geschiedenis van Nederland heeft tot ongekende ontzetting geleid. Duizenden mensen in Rotterdam en Den Haag gingen de straat op.

Mensen applaudisseren als de stoet met de lijkwagen met het stoffelijk overschot van Pim Fortuyn in Rotterdam passeert, op weg naar de kathedraal waar de uitvaartdienst wordt gehouden. Beeld anp
Mensen applaudisseren als de stoet met de lijkwagen met het stoffelijk overschot van Pim Fortuyn in Rotterdam passeert, op weg naar de kathedraal waar de uitvaartdienst wordt gehouden.Beeld anp

'Ik ben echt kapot', zei premier Kok. 'Ik ben echt kapot over wat hier vandaag, in dit land, is gebeurd. Een moordaanslag. Het is diep tragisch voor ons land - voor ons land en voor onze democratische rechtsstaat.'

De moordaanslag op Pim Fortuyn, maandagavond even na zes uur op het Mediapark in Hilversum, zal mogelijk leiden tot uitstel van de verkiezingen van 15 mei. De fractievoorzitters van de politieke partijen nemen hierover vanochtend een besluit. Uitstel is mogelijk tot 19 juni zonder dat een wetswijziging nodig is.

Overleg

Gisteravond laat liet premier Kok weten dat hij vanochtend overleg zal voeren op het Catshuis met de nummer twee van de Lijst Pim Fortuyn, Joao Varela, over de verkiezingsdatum. Het kabinet zegt ernstig rekening te willen houden met de wensen van Fortuyns politieke beweging.

Deze is vastberaden de verkiezingsstrijd door te zetten en houdt vooralsnog vast aan 15 mei. 'Wij gaan door. Met Pims programma. In de geest van Pim', zei de secretaris van Lijst Pim Fortuyn, Peter Langendam.

Dader

De vermoedelijke moordenaar is een 33-jarige blanke Nederlander, zei minister Korthals van Justitie gisteravond. Zijn antecedenten zijn bekend, er is huiszoeking in zijn woning verricht. De man wilde geen verklaring afleggen.

Fortuyn werd van dichtbij neergeschoten, nadat hij voor de radiozender 3FM een interview had gegeven. De dader raakte hem in zijn hoofd, borst en hals. De man kon snel worden aangehouden.

Premier Kok bleek bevreesd voor de gevolgen van de aanslag. Aan het slot van zijn korte verklaring zei hij: 'Laten we in godsnaam onze kalmte bewaren. Laten we onze kalmte bewaren in een tijd waarin je geneigd bent heel woest, heel boos te zijn. Maar kalmte is misschien wel de beste dienst die we nu in waardigheid aan onze rechtsstaat en onze democratie en aan de nagedachtenis van Pim Fortuyn kunnen geven.'

Screenshot van een uitzending van 2Vandaag. Beeld anp
Screenshot van een uitzending van 2Vandaag.Beeld anp

Kort na het bekend worden van de moord verzamelden zich honderden mensen rond het Binnenhof in Den Haag. De sfeer werd snel grimmig. Er ontstond brand in de parkeergarage van de Tweede Kamer en demonstranten gooiden stenen naar de politie.

Na middernacht trad de mobiele eenheid in Den Haag hard op tegen relschoppers. Winkelruiten werden ingegooid. Onder meer met een waterkanon dreef de ME mensen richting station Hollands Spoor. Volgens ooggetuigen heeft de politie tientallen arrestaties verricht en is er een onbekend aantal gewonden gevallen.

Voor het woonhuis van Pim Fortuyn in Rotterdam kwamen duizenden mensen de laatste eer betuigen. Ze legden bloemen neer, vlaggen en persoonlijke brieven. Voor het stadhuis stond tot diep in de nacht een lange rij mensen om het condoleanceregister te tekenen. De stemming in de stad werd even gespannen toen een groep Feyenoord-supporters in discussie ging met allochtone jongeren.

De voorpagina van de Volkskrant, een dag na de moord op Pim Fortuyn. Beeld
De voorpagina van de Volkskrant, een dag na de moord op Pim Fortuyn.Beeld

Bescherming

Fortuyn is de laatste tijd geregeld met de dood bedreigd. Hij voelde zich niet op zijn gemak en had met de Rotterdamse politie over bescherming gesproken. Volgens de politie zijn bij het laatste contact op 2 mei geen concrete bedreigingen gemeld. Op het moment van de aanslag waren de door de partij ingehuurde bodyguards niet aanwezig. De overige lijsttrekkers kregen gisteravond alsnog extra beveiliging.

De politieke partijen hebben de campagne voor de Tweede-Kamerverkiezingen afgebroken. 'Alles is anders geworden', zei PvdA-lijsttrekker Melkert. Hij noemde de aanslag op Fortuyn 'weerzinwekkend' en sprak over een dieptepunt van de democratie in Nederland. Melkert: 'Onze democratie heeft hiermee haar onschuld verloren.' VVD-leider Dijkstal zei 'totaal verslagen' te zijn. CDA-lijsttrekker Balkenende toonde zich 'geschokt' door de aanslag op Pim Fortuyn. 'Dit is een verschrikkelijk bericht.'

Volgens een van de oprichters van Leefbaar Nederland, Henk Westbroek, hebben een deel van de politiek en de pers een sfeer gecreëerd die dit soort aanslagen mogelijk maakte. Door sommigen is Fortuyn neergezet als een verachtelijk en duivels mens, zei Westbroek, en dat zou een tweedeling hebben veroorzaakt. Hij beschuldigde met name PvdA-leider Melkert en GroenLinks-voorman Rosenmöller.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden