Verbied Postcodeloterij!

Negen jaar geleden was ik voorzitter van een CDA-commissie en beschikte ik over een secretaris die vijf jaar later premier van Nederland werd....

Hieraan moest ik denken toen ik bij NOVA mensen zag die een hoofdprijs van de Postcodeloterij hadden gemist, doordat ze niet hadden meegespeeld. De wereld was voor sommigen ingestort. Inmiddels is een gedupeerde een proces tegen de Postcodeloterij begonnen.

Het principe van de Postcodeloterij is bekend. Er wordt een willekeurige Nederlandse postcode getrokken en wie woont op de winnende postcode en een lot heeft, is winnaar. (Dit jaar valt hij in het Brabantse dorp Liempde, op nieuwjaarsdag wordt daar 23,9 miljoen euro verdeeld. red.) Wie geen lot heeft, krijgt niets. De NOVA-uitzending ging over de ontwrichtende werking van een dergelijke loterij op een gemeenschap in het dorp Heusden. Er is een scheidslijn: de verliezers hebben niets en worden daarmee voortdurend geconfronteerd doordat de winnaars hun overwinning duidelijk etaleren (een winnaar kocht een poenige Porsche). Zelfs winnaars worden verdeeld door jaloezie, omdat sommigen meer loten hadden en een (nog) grotere prijs kregen dan de ‘kleine’ winnaars.

Elke Nederlander die geen Postcode-lot koopt, neemt het risico het miljonairsdom mis te lopen. Dit is een heel ander verlies dan bij een gewone loterij, omdat je daar nooit zeker weet of je een winnaar was geweest als je wel een lot had gekocht. Bij de Postcodeloterij weet je dat wel en het wordt de verliezer zowel voor als na de trekking hard ingewreven dat hij zo’n risico heeft genomen. Achteraf doen je buren dat, vooraf de Postcodeloterij zelf die de burger voortdurend op het gevaar van dit verlies wijst (‘Laat Henny Huisman uw deur niet voorbij gaan.’).

De gevolgen voor de verliezer kunnen funest zijn, blijkt uit een anekdote van Marcel Zeelenberg, collega-hoogleraar in Tilburg en deskundige op het gebied van de gevolgen van ‘spijt’. Een deelnemer aan de Lotto in het Verenigd Koninkrijk speelde iedere week met hetzelfde getal mee, maar was een keer vergeten zijn getal in te leveren. Hij pleegde zelfmoord toen juist die keer ‘zijn’ cijfer ‘won’.

Door iedere Nederlander persoonlijk als een potentiële verliezer aan te wijzen, pleegt de Postcodeloterij een vorm van chantage. Dat immorele karakter wordt vergroot door geen twijfel erover te laten bestaan dat je het zeker hoort als je een verliezer bent. Door de buren dus, maar ook door de openbare trekkingen in de buurt, die door de Postcodeloterij worden georganiseerd en uiteraard op tv worden uitgezonden. Voor de potentiële verliezers moeten die openbare bijeenkomsten op een terechtstelling lijken.

Het verderfelijke is dat de hele procedure wordt goedgepraat onder het mom van het ‘goede doel’. Het valt niet te ontkennen dat er veel goeds gedaan wordt met het geld dat met de Postcodeloterij wordt binnengehaald. Maar geld dat met chantage wordt verzameld, blijft besmet geld. Voor de lotenkopers is dat goede doel overigens achter de horizon verdwenen. Het gaat er alleen om niet tot de domkoppen te behoren die miljoenen laten lopen. Het wordt tijd dat er aan deze immorele praktijk een eind wordt gemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden