Verbeten gevecht om strengere Europese uitstootnorm

De Europese Commissie wil voorkomen dat de strengere emissietest voor dieselauto's omzeild wordt met hogere uitstootnormen en lange overgangstermijnen. Verschillende lidstaten (waaronder Duitsland) en de auto-industrie drongen daar tot voor kort op aan. De komende dagen moet blijken of het Volkswagenschandaal Berlijn op andere gedachten heeft gebracht, schreef onze correspondent begin deze maand.

Werk aan de motor van een Seat, eigendom van Volkswagen, in een fabriek in Montrell, bij Barcelona.Beeld reuters

Achter de schermen in het 'technische comité voor motorvoertuigen' voerden de lidstaten afgelopen maanden een verbeten strijd over de vraag of en hoe lang dieselwagens meer schadelijke stikstofoxiden mogen uitstoten dan in de Europese norm is vastgelegd. De Commissie, gesteund door Nederland en Zweden, wil de schade voor mens en milieu zo beperkt mogelijk houden en komt volgende week met een voorstel daartoe. Landen met een forse auto-industrie als Duitsland, Frankrijk, Italië, Tsjechië en Hongarije vinden dat auto's de norm tot 2021 met 300 tot 500 procent mogen overschrijden.

Nieuwe methode
Op 19 mei dit jaar gingen de lidstaten akkoord met een nieuwe, realistischer methode om de uitstoot van stikstofoxiden (NOx) van dieselauto's te meten. Geen overbodige luxe, blijkt uit interne documenten van de Commissie: de feitelijke uitstoot van stikstofoxide op de weg is ruim vijf keer zo hoog als de Europese maximumnorm toestaat. Dat deze autotypes toch op de weg werden toegelaten, komt door de huidige gekunstelde laboratoriumtest waarmee de NOx-emissies gemeten worden.

De nieuwe praktijktest - vanaf najaar 2017 effectief van kracht - is veel strenger, waardoor vrijwel alle nieuwe en bestaande dieselwagens niet aan de EU-norm (80 mg NOx/km) voldoen. De Commissie komt volgende week met een voorstel dat autofabrikanten tijdelijk toestaat de norm te overschrijden, vermoedelijk met 30 tot 50 procent. Enkele jaren later (2019-2020) zouden de dieselwagens wel aan de EU-norm moeten voldoen.

Van Baalen stond op loonlijst bij Mercedes en RAI

VVD-europarlementariër Hans van Baalen heeft per direct twee nevenfuncties in de auto-industrie neergelegd. Na een publicatie daarover op de site van onderzoeksjournalist Ton F. van Dijk zegt de VVD-delegatieleider in een persverklaring dat hij dat doet omdat hij met 'een volledig vrije hand' aan de komende debatten over de Volkswagen-affaire wil deelnemen. Dat kan alleen als er 'geen discussie over mijn onafhankelijkheid' wordt gevoerd.

Tot woensdag was Van Baalen zowel commissaris bij Mercedes-Nederland (8.000 euro per jaar) als lid van de adviesraad van de RAI (4.000 euro per jaar), een organisatie die in Brussel voor de auto-industrie lobbyt. Maar Van Baalen ontkent lobby-activiteiten in beide nevenfuncties te hebben ontplooid en spreekt over functies met een 'intern karakter'.

Op de site van Van Dijk geeft hij in een nadere toelichting aan dat zijn onafhankelijkheid in zijn eigen optiek niet in het geding is: 'Ik ben geen woordvoerder auto-industrie, dus is er geen probleem.' Ook beweert hij zich 'keurig aan de integriteitsregels van de VVD' te houden.

Die regels, opgesteld na diverse affaires rond VVD-politici bevatten echter de volgende passage: 'Uw handelen wordt gekenmerkt door onpartijdigheid, dat wil zeggen dat geen vermenging optreedt met oneigenlijke belangen en dat ook iedere schijn van een dergelijke vermenging wordt vermeden. U vervult geen nevenfuncties die een voorzienbaar risico vormen voor een integere invulling van uw functie'.

Van Baalen wilde woensdag geen nader commentaar geven om uit te leggen waarom hij vindt dat hij zich toch 'keurig aan de integriteitsregels' heeft gehouden. Een woordvoerder van het VVD-hoofdbestuur wil slechts kwijt dat het 'verstandig' is dat Van Baalen zijn functies heeft neergelegd. Maar het hoofdbestuur wil niet ingaan op de vraag of er van strijd met de VVD-regels over integriteit sprake is.

Uitzondering

Tot voor kort verwezen de autoproducerende landen een dergelijke 'beperkte overschrijding' tot 2021 naar de prullenbak. Volgens betrokkenen drongen sommige lidstaten er tijdens besloten vergaderingen op aan dat dieselwagens de NOx-norm voorlopig tot vijf keer mogen overschrijden, in lijn met de werkelijke uitstoot. Pas vanaf 2021 zou aan die uitzondering een eind moeten komen.

De auto-industrie laat weten dat de door hun gewenste overgangsnorm en -termijn afhangt van de precieze details van de nieuwe testmethode. Betrokkenen zeggen dat de Europese autobranchevereniging ACEA aanstuurt op een soepeler norm (bijna 300 procent meer uitstoot) tot 2021.

Lees ook: Op geheime website geeft autolobby cadeautjes weg

Een geheime website voor europarlementariërs met fikse kortingen op dure auto's, uitgebreide etentjes op kosten van de fabrikant, lucratieve nevenfuncties met ruimhartige onkostenvergoedingen - de Europese autolobby investeert flink in politiek wrijf- en smeerwerk. (+)

Duitsland heeft doorslaggevende stem

Duitsland heeft een doorslaggevende stem in het Europese debat. EU-ambtenaren denken dat Berlijn zijn oren minder naar de autolobby laat hangen nu duidelijk is geworden dat Volkswagen met verboden software de toch al gekunstelde testmethode verder uitholde.

Vorige week verzette staatssecretaris Mansveld van Milieu zich tegen verwatering van de uitstootnormen. In een brief riep ze de Commissie op maximaal 50 procent meer NOx-uitstoot toe te staan. Anders vervuilen de vieze diesels de lucht voor nog eens 10 tot 15 jaar, aldus Mansveld.

Een tankklep van een dieselauto.Beeld Tammo Schuringa

Vanmiddag bespreken de ministers van Economische Zaken het Volkswagenschandaal tijdens de lunch van hun vergadering in Luxemburg.

Volgende week buigen de Transportministers zich over de heikele vraag hoe de nieuwe testmethode moet worden ingevoerd, eind oktober is het de beurt aan Mansveld en haar EU-collega's.

Beeld Tammo Schuringa
Beeld Tammo Schuringa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden