Verbeelder van de geschiedenis

Voor de internetjeugd zijn het dode dingen uit een ver verleden, voor de ouderen zijn het kostbare relikwieen: de schoolplaten van de illustrator en schilder Johan Herman Isings (1884-1977)....

Han van Gessel

Niemeijer staat al vele jaren bekend als een groot kenner van de vroegere illustratiekunst ten behoeve van het onderwijs. Hij schreef eerder (in 1976) een biografie van Cornelis Jetses, illustrator van onder andere de succesreeks Nog bij moeder met de onafscheidelijke buurkinderen Ot en Sien. Zijn nu verschenen, rijk geïllustreerde boek is de eerste uitgebreide biografie van Isings.

Niemeijer portretteert Isings als een gedreven kunstenaar, die vrijwel geheel op eigen kracht zijn kennis en kunde vergaarde. Hij was grotendeels autodidact. Het tekenen zat er al van jongs af bij hem in. Hij illustreerde aanvankelijk vooral boeken. Daarnaast ging zijn voorliefde vooral uit naar bijbelse taferelen. Nadat hij via zijn vriend Jetses in contact was gekomen met de Groningse onderwijsuitgeverij Wolters, kwam de grote doorbraak. Hij werd gevraagd een reeks historische wandplaten te maken. In 1911 verscheen de eerste: 'Op de Dam, omstreeks 1665'. In 1970 maakte hij de laatste. Er waren toen meer dan veertig verschenen.

In zijn persoonlijk leven kende Isings aanvankelijk veel verdriet. Hij verloor in 1916 kort na elkaar zijn vrouw en drie kleine kinderen. Hij hertrouwde een paar jaar later; er werden drie kinderen geboren, die met veel zorg werden omringd. Isings weigerde ze zelfs tegen pokken te laten inenten, omdat zij er weleens doodziek van konden worden. Het gevolg was dat ze niet tot de lagere school werden toegelaten en thuis privé-les kregen.

In zijn werk oogstte hij veel waardering. Op zijn tachtigste verjaardag kreeg hij een brief van Wolters: 'U moogt terugzien op een leven waarin veel strijd is geweest. Een strijd die door U met open vizier en trouw aan Uw geloof en Uw idealen is gevoerd. (. . .) Wie zal degenen tellen die door Uw toedoen iets hebben meegekregen aan liefde voor hun vaderland en begrip voor de ontwikkeling der geschiedenis? U hebt weten te 'verbeelden' op veel indringender en directer wijze dan het gesproken of geschreven woord ooit zal kunnen bereiken.'

Isings overleed in augustus 1977, na moeilijke laatste jaren. Zijn schoolplaten waren in de scholen al grotendeels verdrongen door nieuwe technische apparatuur. Zijn dood vormde het einde van een tijdperk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden