Verbaan verbaal

Is stemacteren wel acteren? De Academy vond dit jaar opnieuw van niet, Nederlands bekendste vrouwenstem Georgina Verbaan vindt van wel. 'Het is echt spélen.'

Geen gedoe met make-up en kleding. Niet lopen van kruisje 1 naar kruisje 2 - en dat een aantal keer achter elkaar omdat er 'even iets misging'. Geen zorgen over de hoeveelheid zout in het eten van de avond ervoor omdat je ogen misschien te gezwollen zijn voor een draaidag.

Nee, gewoon, in makkelijke kleding de hele dag in een klein hokje, alleen met een koptelefoon en microfoon en een regisseur achter glas. Acteren met alleen je stem, verder niets.

Om te zeggen dat je actrice Georgina Verbaan niet blijer kunt maken dan met een dagje stemmen inspreken, is overdreven. Maar bevrijdend is het wel voor iemand die actief is in een wereld waar elke pukkel vijf minuten extra werk betekent voor een make-upartist.

'De hele buitenkant kun je weggooien en dat is fijn. Het allerfijnst is met je ogen dicht. Dan zit je echt in een klein wereldje. De tekst is als een muur tussen de buitenwereld en de wereld in je hoofd. En in je hoofd is alles. Badkamers, oprijlanen, alles, alles. Je kunt overal heen.'

Verbaan heeft een o ja-stem. De poezen Pim en Pom in de gelijknamige televisieserie én hun baasje? Verbaan. De doortrapte Mittens in Bolt? Het anarchistische meisje Wyldstyle in de Legofilm? De perfecte stiefdochter met duister dubbelleven Joni in hoorspel Bonita Avenue? Allemaal Verbaan.

Toen de producenten van sinterklaasanimatiefilm Trippel Trappel op zoek gingen naar een stem voor een kanariepietje dachten ze soms in een animatiefilm een andere geschikte vrouwenstem te hebben ontdekt. Bleek dat ook Verbaan.

Ze wordt allang niet meer alleen gevraagd om een bekende naam op de poster te krijgen, al vindt ze zelf dat ze 'maar wat doet' in die hoorspelen en animatiefilms. 'Ik ben nooit naar school geweest, ik ben een praktijkmeisje. Je leest het script gewoon heel vaak. En dan kruipt zo'n personage vanzelf naar binnen.'

Is stemacteren gelijkwaardig aan 'gewoon' acteren? De discussie laaide in Amerika weer op naar aanleiding van de film Her. Daarin speelt Scarlett Johansson een computersysteem, Samantha, dat een relatie krijgt met 'haar mens'. Ze is misschien niet te zien, maar de film werkt door haar stem, die doet denken aan een uiterst sexy buurmeisje dat voortdurend in je oor fluistert. Vergeefs werd een lobby gevoerd om haar een Oscarnominatie in de categorie beste vrouwelijke bijrol te bezorgen.

'De kunst is haar toch nooit helemaal menselijk te maken en dat lukt Johansson heel goed', aldus Verbaan. Het is een droomrol, vindt ze. Juist omdat het personage, in tegenstelling tot animatie bijvoorbeeld, geen vaste vorm heeft. 'Zo krijg je de vrijheid om die hele wereld in je hoofd te creëren.'

Dat stemacteren nooit als volwaardig wordt geaccepteerd, heeft te maken met een aantal misvattingen. Niet iedereen met een mooie stem kan stemacteren. 'Juist mooie stemmen zijn niet altijd even interessant. Een beetje gek moet het soms zijn, je moet een rare bocht durven maken. Zo klinkt het bijvoorbeeld als mensen in paniek zijn.'

Maar het is ook geen kwestie van gekke stemmetjes doen - het andere hardnekkige vooroordeel. 'Het is echt spélen. Misschien is de ene acteur er geschikter voor dan de andere. In elk geval is het opvallend dat er een vaste groep acteurs is die allebei doen. Maar volgens mij vinden veel acteurs het ook helemaal niet leuk: gedoe in zo'n hokje, zonder tegenspel, niemand die je ziet, het betaalt slecht.'

Voor Georgina Verbaan zijn dat - op dat laatste na natuurlijk - juist de voordelen. 'Omdat niemand je ziet, kun je al je gêne uitschakelen. Een hysterische huilscène is veel makkelijker opgenomen dan op zo'n set met weet ik hoeveel vreemde ogen en gedoe. En je hoort gelukkig nooit achteraf: ach, dat was onscherp of er hangt een geluidsdraad achter uit je jurk.'

Animatie spreekt een stemacteur meestal individueel in; bij hoorspelen krijg je vaak wel tegenspel. Zo nam Verbaan seksscènes op met Waldemar Torenstra voor Bonita Avenue, terwijl ze keurig gekleed naast elkaar stonden. 'Vroeger had ik dat heel genant gevonden, maar daar heb ik me enigszins overheen gezet. We hadden onze handen voor onze ogen, want we wilden elkaar niet aankijken. Zo konden we het helemaal op geluid doen.'

In Her zit ook een seksscène en die laat zien hoeveel intiemer geluid kan zijn dan beeld - voor de niet-stemacteur tenminste. 'Ik kon alleen maar denken aan haar in dat hokje, kreunend in een microfoon.'

Verbaan heeft niet het idee dat ze zich als mens meer blootgeeft door alleen met haar stem te acteren, al klinkt alles wel dichterbij. 'Je hoort alles. Het kleinste dingetje in je stem kan iets opeens een andere betekenis geven, al is het maar een kikkertje in je keel. Je speelt op zo'n microniveau met je stem, zonder dat je de moeite mag horen.'

Een kunst dus. En als zwijgende acteurs een Oscar kunnen winnen - zoals Jean Dujardin in 2012 deed met zijn rol in The Artist - waarom zou een stem alleen dat niet kunnen, denkt Verbaan. 'Dat is dan niet helemaal eerlijk. Het gaat om een performance in een film. Al zou het ook mooi zijn als ze een aparte categorie zouden instellen voor stemacteurs, voor animatie- en gewone films.'

Haar zul je overigens nooit horen zeggen dat het een ondergewaardeerd vak is. 'Je moet er ook weer niet te moeilijk over doen, hè? Je hebt gewoon een script en dat lees je. Zo makkelijk als mensen denken dat het is, is het niet. Maar het is ook niet zo dat ik hier piekerend en ijsberend door mijn huis loop, met de vraag 'O, o, hoe moet ik het in hemelsnaam nu toch weer doen?' Dat heb ik eerder bij filmacteren. Maar dat heeft veel te maken met het gedoe eromheen. Dit is zo fijn omdat je zo naar binnen loopt en dat is het dan.'

Misschien ligt hier wel de grootste misvatting: dat het er bij acteren en acteurs om draait gezien te worden - letterlijk. 'Daar ben ik het niet mee eens. Het gaat om het spelen. Iemand neerzetten. Dat kan ook met alleen je stem.'

CV

2004-2006 Teenage Mutant Ninja Turtles (div)

2005-2006 Het Bureau (hoorspel)

2006-2007 Bratz (Jade)

2007 The Simpsons

2008 Niko en de vliegende brigade (Essie)

2008 Bolt (Mittens)

2008 Kika en Bob (Kika)

2008 Winx Club 3D - Magisch Avontuur

2008-2011 tv-serie Pim en Pom (div.)

2009 Turtle the Incredible Journey (voice-over)

2009 Komt een vrouw bij de dokter (hoorspel, Roos)

2009 De prinses en de kikker (Charlotte La Bouff)

2010 De Moker (hoorspel, Netty) 2010De Vlinderrevolutie (voice-over)

2011 Rango 2011De Nederlandse Maagd (hoorspel, Janna)

2011-hedenstem Kindernet 2012Wickie en de schat van de Goden (Svenja)

2012 Winx-Club en het magische avontuur (Flora)

2012 Madagaskar 3: Europe's Most Wanted (Gia)

2012 Wreck-It Ralph (Vanellope von Schweetz)

2013 Walking With Dinosaurs 2014Kika en Bob (nieuwe serie, Nederl. en Engelse versie)

Georgina Verbaan (1979) is nu te horen in de Lego-film en in hoorspel Bonita Avenue, elke vrijdagnacht op Radio 1. Ze doet de stem van Pim in de komende Pim en Pom-film (release 9 april) en is in 2015 te horen in de Nederlandse animatiefilm Trippel Trappel.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden