Verantwoordingsdebat - 'Ik ben en blijf optimistisch'

Het kabinet-Rutte II legde vandaag verantwoording af over het jaar 2012. Een transitiejaar, waarin Rutte I viel, het Lenteakkoord werd gesloten en de verkiezingen leidden tot Rutte II. Verantwoordingsdag is de tegenhanger van Prinsjesdag. Wordt in september vooruit gekeken, vandaag blikten kabinet en Kamer terug. Volkskrant.nl deed live verslag.

Premier Rutte beantwoordt de vragen van de Kamer. Beeld ANP

De Tweede Kamer debatteerde vandaag met premier Rutte en minister Dijsselbloem over het beleid en de Financiën in 2012. Een in politiek opzicht raar jaar, omdat vrijwel alle partijen op de een of andere manier zelf bijdroegen aan het beleid, bijvoorbeeld door het sluiten van het Lenteakkoord.

De oppositie had evenwel nog genoeg stof voor kritiek, voornamelijk over de staat van de economie en de oplopende werkloosheid. Het kabinetsbeleid zou wel eens niet kunnen zorgen voor herstel van de economie, zo merkten een aantal Kamerleden op. 'Het zou ook kunnen zijn dat u de foute koers vaart', zei PVV-Kamerlid Tony van Dijck.

Het debat werd nooit echt spannend, wellicht doordat behalve de VVD geen enkele partij haar fractievoorzitter had gestuurd. Maar ook omdat de discussie alle kanten op ging. Zo hield VVD-fractievoorzitter Zijlstra een beginselbetoog over de liberale staatsinrichting en deed de ChristenUnie een oproep voor een moreel leiderschap.

Rutte bleef in zijn beantwoording positief. 'Ik ben en blijf optimistisch.' Volgens de premier zorgt het beleid uiteindelijk voor 'verbetering van het verdienvermogen van Nederland'. Het herstel van vertrouwen komt vanzelf, meent Rutte, als het kabinet 'koers houdt', onder meer door de uitwerking van de verschillende hervormingsakkoorden die inmiddels zijn gesloten.

Lees het verslag van het debat hieronder terug.

Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem in de Tweede Kamer. Beeld ANP

Dijsselbloem roert nog even het onderwerp aan van de extra kosten van de Europese begroting voor 2013. 'We blijven ons daar tot het laatst toe tegen verzetten. Maar de kans is erg groot dat we deze rekening moeten gaan betalen. Meer dan 500 miljoen wordt het in elk geval niet.' De minister belooft een brief over deze kwestie aan de Kamer.

De minister is aan het eind gekomen van zijn beantwoording. De eerste termijn zit erop. Er wordt even geschorst voor een korte pauze. Daarna is er een tweede termijn waarin de Kamer nog moties kan indienen en aanvullende vragen stellen. Naar verwachting levert de tweede termijn geen spannende momenten meer op.

Op vragen van Merkies van de SP zegt Dijsselbloem dat er 4 miljard minder vennootschapsbelasting is opgehaald door de tegenvallende economie.

Jesse Klaver van GroenLinks vraagt aan de minister of het niet goed zou zijn om meer belasting te heffen op vervuiling en minder op arbeid. Dijsselbloem: 'Ik sta zeker open voor een vergroening van het belastingstelsel, maar wel met oog voor werkgelegenheid en het bedrijfsleven.' Hij verwijst naar het Lenteakkoord van vorig jaar waarin mede op voorzet van GroenLinks enkele vergroenende belastingmaatregelen zijn genomen.

Minister Dijsselbloem van Financiën. Beeld ANP

De Partij voor de Dieren is niet bij het verantwoordingsdebat. Partijleider Thieme laat via Twitter weten waarom.

Ook minister Dijsselbloem van Financiën spreekt zijn dank uit aan de Algemene Rekenkamer voor het verrichte werk. Met de rechtmatigheid van de uitgaven zit het goed, zegt Dijsselbloem: '99,8 procent is rechtmatig.' Hij vraagt zich wel af of het ook goed besteed is. 'Daar kan de Kamer ons op aanspreken. Ook daar zit ik als minister van Financiën bovenop.'

Volgens de minister komt de stapeling van bezuinigingen tot 2017 op 46 miljard. Dijkgraaf van de SGP wil in de verantwoordingsstukken graag een overzicht in groen en rood van de geplande en uitgevoerde bezuinigingen. Dijsselbloem zegt daarover te gaan nadenken.

Na een technische inleiding over de verantwoordingsstukken komt de minister tot beantwoording van een reeks vragen uit de Kamer.

Premier Rutte schudt handen met kinderen in de gangen van het Tweede Kamergebouw in de pauze van het Verantwoordingsdebat. Beeld ANP

Voordat de premier kan afronden, vraagt Carola Schouten naar de mening van de premier over een interview met minister Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over emancipatie. Volgens Schouten heeft Bussemaker gezegd dat moeders zich schuldig moeten voelen als zij voor zorg van hun kinderen kiezen in plaats van de arbeidsmarkt. Rutte vindt dat Schouten die woorden uit de context haalt. 'De keuze is aan het individu, maar wel binnen de kaders van de wet. Als je ervoor kiest je kinderen op te voeden door thuis te blijven is dat prima, maar als je een uitkering aanvraagt hebben wij een probleem.' Hij wil verder niet ingaan op het woord 'schuldgevoel' waar Schouten naar vraagt.

Tot slot vraagt Stientje van Veldhoven van D66 nog naar immateriële zaken die zij 'liberale waarden' noemt. Rutte zegt dat het kabinet deze liberale waarden niet zal uitruilen tegen begrotingsdicipline met de SGP.

Vervolgens draagt de premier het stokje over aan minister Dijsselbloem van Financiën.

Premier Rutte in de Tweede Kamer bij het Verantwoodingsdebat. Beeld ANP

Tony van Dijck van de PVV vindt het betoog van de premier te optimistisch. Hij noemt de oplopende werkloosheid. Rutte: 'De oplossing is niet om in die constatering te blijven hangen en er nog eens in rond te zwemmen. De oplossing is om beleid te maken en verantwoording te nemen, koers te zetten.' Van Dijck reageert: 'Het zou ook kunnen zijn dat u de foute koers vaart. U houdt vast aan de 3 procent, bezuinigt de economie kapot, verhoogt de belastingen. Dat is wat de PVV de premier kwalijk neemt.' De premier zegt dat hij de rekening van de crisis niet wil doorschuiven naar de volgende generatie.

Jesse Klaver van GroenLinks vraagt aan de premier waar die de groeikansen ziet voor de economie. Rutte: 'Het meest dodelijke wat je kan doen is bepalen welke sectoren moeten gaan groeien, dat zijn waarschijnlijk de verkeerde sectoren. Wij moeten de randvoorwaarden klaar hebben staan. Om de banenmotor op gang te krijgen zullen we de begroting op orde moeten houden en allerlei hervormingen moeten doorvoeren.'

CDA'er Eddy van Hijum stelt vragen over het extra belasten van woningcorporatie met een heffing van 2 miljard euro. De premier riposteert dat er ongetwijfeld goede ideeën bestaan over de woningmarkt bij het CDA, maar dat het kabinet een woonakkoord heeft gesloten met andere partijen.

Premier Rutte (r) naast minister Dijsselbloem van Financiën. Beeld ANP

De premier spreekt nu over normen en waarden. Daar hoort niet meteen wet- en regelgeving bij, zegt Rutte. Hij doelt dan op pesten op school of problemen rond voetbalvelden. Wat betreft fraude hoort daar uiteraard wel wetgeving bij, zegt hij. Op voorzet van Eddy van Hijum van het CDA doet de premier de toezegging om in de verantwoording van volgend jaar scherper te zullen stellen hoe het Rijk omgaat met fraude.

Premier Mark Rutte (R) en minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem bij het verantwoordingsdebat in Tweede Kamer. Beeld anp

Minister-president Mark Rutte beantwoordt de vragen vanuit de Kamer. Hij bedankt de Rekenkamer voor het rapport over de verantwoordingsstukken van het kabinet. Hij begint met een paar algemene opmerkingen. '2012 was een jaar van uitersten', zegt de premier. 'Maar als ik kijk door mijn oogharen naar de resultaten van het jaar, dan zie ik ook een heel gewoon jaar. Dat kwam omdat veel partijen in deze Kamer bereid waren om verschillen te overbruggen en verantwoordelijkheden te delen.'

De premier zegt dat dit kabinet werkt aan 'het herstel van vertrouwen'. 'Daarbij zijn grote en ingrijpende hervormingen onvermijdelijk. Daarvoor is nieuw draagvlak nodig en hebben wij veel tijd gestoken in een woonakkoord, een sociaal akkoord en een zorgakkoord.' Rutte blijft optimistisch over Nederland. 'Ik ben en blijf optimistisch.'

Na die inleiding gaat de premier in op concrete vragen uit de Kamer. Voor 2014 wil de premier een begrotingstekort onder de 3 procent krijgen, onder het Europese plafond. Bij extra noodzakelijke bezuinigingen houdt de premier vast aan een verhouding van eenderde lastenverzwaringen en tweederde snijden in overheidsuitgaven. Hij reageert daarmee op vragen van de SGP.

Dijkgraaf van de SGP vroeg ook naar immateriële zaken zoals de koopzondag en de enkelefeitenconstructie voor homoseksuele leraren, lastige punten voor de kleine christelijke partij. De premier zegt met die gevoeligheden rekening te houden bij het opstellen van nieuwe wetgeving.

Op vragen over het vreemdelingenbeleid zegt Rutte dat het kabinet een 'restrictief doch rechtvaardig beleid' aanhangt. 'Voor mensen die puur om economische redenen naar Nederland komen, is geen plaats.' Stientje van Veldhoven van D66 interrumpeert met vragen over illegaliteit. Rutte: 'Strafbaarstelling van illegaliteit maakt illegaal verblijf onaantrekkelijker en heeft daardoor een afschrikwekkende werking.' Van Veldhoven: 'Maar waar baseert de premier dat op?' Rutte herhaalt vrijwel exact zijn eerste antwoord.

Premier Rutte (r) naast minister Dijsselbloem van Financiën. Beeld ANP

Over 5 minuten is het de beurt aan premier Rutte voor de beantwoording namens het kabinet.

Norbert Klein is de spreker namens 50Plus. Hij stelt vast dat de economie in het slob zit, dat de werkloosheid oploopt en dat het kabinetsbeleid geen vruchten afwerpt. 'In hoeverre is de recessie een gevolg van het desastreuze kabinetsbeleid van lastenverzwaringen?', vraagt Klein.

Over het Rekenkamer-verslag zegt Klein dat hij het 'onthutsend' vindt dat de Rekenkamer vaststelt dat de Tweede Kamer van het kabinet te weinig informatie krijgt om het overheidsbeleid effectief te kunnen controleren.

SGP-Kamerlid Elbert Dijkgraaf wil weten of Dijsselbloem, zoals aanbevolen door de Rekenkamer, actiever toezicht gaat houden op de begrotingen bij andere ministeries.

Dijkgraaf stelt dat beleid voorspelbaar en consistent moet zijn. 'Hoe kijkt het kabinet aan tegen het uitstellen van bezuinigingen?' Ook noemt hij het 'jojo-beleid' in het geval van de langstudeerboete. 'Zou een meer consistent beleid niet helpen bij het herstel van het consumentenvertrouwen?'

Dijkgraaf zegt tot slot dat het lastig voor zijn fractie is steun te geven bij financieel-economische kwesties, nu er bij 'immateriële' kwesties zoveel verkeerde stappen worden gezet. Hij noemt als voorbeeld de verruiming van de winkeltijdenwet en het afschaffen van het verbod op godslastering.

Van Veldhoven vraagt hoe ze de opmerking van Dijkgraaf moet interpreteren. Zegt hij nu elke steun aan kabinetsplannen op? Dijkgraaf zegt dat als er 'dingen worden gedaan die precies tegen je in gaan', het 'gaat wrijven'. 'Anders gaat het gewoon echt een keer mis.'

Jesse Klaver voert het woord namens GroenLinks. Hij rekent het het kabinet aan dat het consumentenvertrouwen is gedaald en dat het vertrouwen van burgers in de politiek is gedaald. 'Wat doet het kabinet om dit vertrouwen te herstellen?', vraagt Klaver. Ze laten de bezuinigingen boven de markt hangen, concludeert hij. Klaver doelt op de uitgestelde bezuinigingen voor 2014, waarover in augustus besloten zal worden.

Klaver wil ook weten waarom er sprake is van 'onderbesteding' voor natuur. Er is in 2012 veel minder uitgegeven aan natuur dan begroot. Hoe kan dat?

Klaver stelt dat Rutte blind is voor de fouten van zijn economisch concept. 'Dit land kan zoveel beter', zo parafraseert hij oud-PvdA-leider Wouter Bos.

Jesse Klaver. Beeld anp

Carola Schouten van de ChristenUnie breekt een lans voor een morele agenda. Ze haalt de onlangs geconstateerde fraude in de zorg aan en noemt dit 'destructief voor het onderlinge vertrouwen en fnuikend voor de solidariteit van onze verzorgingsstaat'.

Ook Schouten vraagt opheldering van het kabinet over de kritiek van de Rekenkamer over de inhoudelijk slechte onderbouwing van geplande bezuinigingen.

Kamerlid Stientje van Veldhoven (D66) bekritiseert PvdA en VVD vanwege gebroken verkiezingsbeloftes. 'De verkiezingsleus van de VVD 'niet doorschuiven, maar aanpakken' begint bijna op mijn lachspieren te werken', aldus Van Veldhoven. Ze vraagt zich hardop af of het kabinet met een derde coalitiepartner niet stabieler was geweest. 'Is Rutte II nu echt stabieler dan Rutte I?'

Van Veldhoven vraagt of Rutte voor de zomer voor een onderbouwing kan zorgen voor de geplande besparingen op de Rijksdienst. De Rekenkamer oordeelde gisteren dat voor de helft van de onderzochte besparingsprojecten nog geen plan van aanpak is. Ook vraagt ze opheldering over de decentralisatieprojecten van het binnenlands bestuur, die deels uitgesteld of afgezwakt zijn.

Beeld anp

We gaan nu weer beginnen. CDA-Kamerlid Eddy van Hijum is aan de beurt. Hij schetst dat het consumentenvertrouwen in 2012 verder is gedaald, en vraagt of het kabinet wil meedenken over maatregelen, zoals het verlagen van de inkomstenbelasting. Ook heeft hij vragen over de bezuiniging op de Rijksdienst, waar de Rekenkamer gisteren kritiek op had. Hij wil weten wat Rutte van deze kritiek vindt.

CDA-leider Buma las tijdens de discussie over het spoeddebat net hardop een nieuwsbericht van nu.nl voor, waarin staat dat VVD en de PvdA de komende dagen gaan onderhandelen over het asielbeleid. De PvdA zou zich bij de VVD hebben gemeld.

PVV-leider Geert Wilders wil dat er volgende week een debat komt over de illegalenkwestie met staatssecretaris Teeven. De oppositie steunt het verzoek, maar de PvdA en VVD zijn tegen.

Het debat stond al gepland voor op de lange termijn, maar volgens de oppositie is de kwestie door het kabinet 'politiek gemaakt' doordat Teeven gisteravond bij Pauw en Witteman hierover sprak.

Wilders dreigt nu met een hoofdelijke stemming omdat de coalitie zijn voorstel voor een debat volgende week niet steunt. Ook Roemer en Pechtold pleiten voor een snel debat.

Halbe Zijlstra komt naar de microfoon en zegt dat het regeerakkoord gewoon wordt uitgevoerd en dat er wat de VVD betreft geen noodzaak is voor een plenair debat volgende week. Wilders eist nu een hoofdelijke stemming.

Zijlstra stelt dat de voorzitter het recht heeft om het al eerder beloofde dertigledendebat (voor de lange termijn) volgende week in te plannen. Wilders is blij met deze opening van Zijlstra. Naar enige aarzelingen stemt Kamervoorzitter Van Miltenburg in met het verzoek: volgende week komt er een spoeddebat met Teeven.

PVV-leider Geert Wilders. Beeld anp

We gaan bijna weer beginnen. Minister Dijsselbloem zit al op z'n plek. Het wachten is nog even op premier Rutte.

Dijsselbloem gaat weer, want de Kamer doet eerst even de regeling van werkzaamheden. Alexander Pechtold vraagt een brief aan over de extra bijdrage aan Europa. Hij wil weten of het kabinet met één mond spreekt hierover, omdat de ministers Timmermans en Dijsselbloem volgens hem iets anders hebben gezegd. De brief is niet nodig als vanmiddag in het debat nog duidelijkheid komt.

Het debat is geschorst voor de lunch en gaat verder om 13.30 uur.

Elbert Dijkgraaf van de SGP wil nog eens de discussie aangaan over het hervormen van het belastingstelsel. Nijboer blijkt het met hem eens dat het goed zou zijn om het rondpompen van geld tegen te gaan. 'Dat is mooi', concludeert Dijkgraaf.

PvdA-leider Samsom laat aan NRC-Handelsblad weten dat hij VVD-fractievoorzitter Zijlstra's zoektocht naar een ander soberder belastingsysteem steunt. De VVD'er wil af van de vele toeslagen en aftrekposten. Samsom: 'Al die toeslagen waren geen uitvinding van de PvdA, maar van het CDA. Onder het CDA én de VVD is het aantal toeslagen en de hoogte daarvan in vrij fors tempo toegenomen.' Bij het afbouwen van het toeslagenstelsel staat voor de PvdA wel voorop dat lagere inkomens er niet op achteruitgaan.

Samsom: 'We moeten realistisch zijn. Dit systeem veranderen zonder grote inkomenseffecten is een hels karwei. Dat moet stapje voor stapje, en het zal vele miljarden kosten. Kijk maar naar wat er gebeurde toen wij met de VVD in het regeerakkoord afspraken besloten de zorgtoeslag af te schaffen en die te vervangen door een inkomensafhankelijke zorgpremie. De VVD wilde daar uiteindelijk weer vanaf.'

Samsom en Zijlstra in de Tweede Kamer. Beeld ANP

Henk Nijboer spreekt namens de PvdA. Hij dicht een grote verantwoordelijkheid toe aan de overheid. 'Alles wat de overheid uitgeeft, komt uit de portemonnee van mensen.' 2012 was volgens hem een 'economisch en politiek moeilijk jaar'.

De economie en de overheidsfinanciën hangen erg met elkaar samen, zegt Nijboer. 'Als de economie tegenzit zie je dat bijna één op één terug in de overheidsfinanciën.' De belastinginkomsten waren vorig jaar ruim 11 miljard minder dan beraamd.

Op vragen van de ChristenUnie zegt Nijboer dat de PvdA is voor het afbouwen van de hypotheekrenteaftrek. Hij verwijst naar de Commissie-Van Dijkhuizen die zich buigt over belastinghervormingen. De PvdA wil een eerlijk belastingstelsel. 'Ik zie de kans niet groot dat wij een vlaktaks gaan omarmen', zegt hij tegen Schouten van de ChristenUnie.

Nijboer vraagt zich af of in Nederland een goede belastingmix van arbeid, consumptie en bezit bestaat. Hij wil van het kabinet weten of die mix nog wel de juiste is.

PvdA'er Henk Nijboer. Beeld ANP

SP'er Merkies zegt: 'Succes heeft vele vaders. Maar het beleid van 2012 met vele vaders en moeders, is verre van een succes.' Volgens de SP'er hebben alle partijen debet aan het beleid van vorig jaar behalve de SP, de Partij voor de Dieren en 50Plus. De premier biedt Nederland op geen enkele manier perspectief, meent Merkies.

Het kabinet verplicht mensen tot mantelzorg door het uitkleden van de AWBZ, vindt Merkies. 'Zijlstra gaat daar veel te gemakkelijk overheen.'

Hij concludeert: 'Het beeld van vorig jaar wordt bepaald door een reeks van akkoorden, steeds weer met nieuwe bezuinigingen. Niemand heeft het overzicht meer. Wat we nodig hebben is een kabinet dat durft te investeren, in mensen, in zorg, in de economie, in duurzaamheid.'

SP-Kamerlid Arnold Merkies. Beeld ANP

Op zijn utopische eiland zou Zijlstra de belasting zo laag mogelijk willen houden zonder allerlei toeslagen en teruggaves. 'Alleen onder die voorwaarden is de hypotheekrenteaftrek niet nodig.' Hij reageert op vragen van het CDA.

De VVD'er gaat verder met zijn verhaal. Hij spreekt nu over de AWBZ, de rijksverzekering voor langdurige zorgkosten. 'De mensen met een echt bijzondere ziekten, voor wie de regeling ooit bedoeld is, die komen in de verdrukking. Hetzelfde gebeurt in de sociale woningbouw. Ondanks een grote voorraad sociale woningen in dit land, zijn er nog altijd lange wachtrijen. Precies de laagste inkomens kunnen geen woning krijgen. De uitdijende verzorgingsstaat is niet per definitie sociaal.'

Zijlstra: 'Al die andere zaken waar de overheid zich mee bemoeit zijn in feite een motie van wantrouwen richting de bevolking. De overheid zegt het beter te weten.'

De VVD'er rondt af. Hij vraagt aan de regering of het systeem van toeslagen ook anders kan worden ingevuld. Hij keert nog één keer terug naar zijn eiland. 'Daar is ruimte nodig voor eigen initiatief en individuele vrijheid. Alleen zo ontstaat een samenleving die mee kan groeien met een veranderende wereld. De doorgeslagen verzorgingsstaat laat Nederland op den duur vastlopen. De overheid moet terug naar haar kerntaken en ophouden met de verantwoordelijkheden uit de handen van de burgers te halen.'

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra in de Tweede Kamer. Beeld ANP

De eilandmetafoor van Zijlstra doet het debat vooralsnog geen goed. Het gaat van de hak op de tak. Verschillende partijen grijpen de beeldspraak aan om te vragen naar maatregelen die hen niet zinnen: illegalen, hypotheekrenteaftrek, de Blok-hypotheek. Op het hypothetische eiland zou de VVD het allemaal anders doen, maar dat verhaal gaat nog niet over verantwoording over 2012.

Zijlstra vervolgt zijn betoog. 'We zien te vaak een doorgeslagen verzorgingsstaat.' Hij krijgt niet de tijd erg op te schieten met zijn verhaal, want hij wordt meteen weer onderbroken. GroenLinks en D66 vragen de VVD naar de taak van de overheid op het gebied van milieu. Volgens Zijlstra is dat een kerntaak. Maar de discussie blijft abstract. Zijlstra: 'Ga je een pleister plakken op een niet werkend systeem of ga je voor een heel nieuw systeem? De VVD wil een heel nieuw systeem.' Hij refereert aan de markt in CO2-emissierechten.

Kern van het verhaal van Zijlstra: 'De overheid creëert randvoorwaarden waarbinnen de burger zelf keuzes maakt.' Volgens de VVD'er zijn 'heel veel mensen prima in staat om voor zichzelf te zorgen'. Hij krijgt de vraag: 'U zat in de VVD, wat heeft u gedaan?' Zijlstra: 'Het kabinet-Rutte I begon met grootschalige hervormingen, bijvoorbeeld de participatiewet. Wij proberen enorm veranderingen door te voeren.'

VVD'er Halbe Zijlstra in de Tweede Kamer. Beeld ANP

Als tweede spreker is het woord aan Halbe Zijlstra van de VVD. Hij begint met een hypothetische schipbreuk. 'Hoe gaan we onze nieuwe minisamenleving inrichten?' Als eerste zou hij afspraken maken over de veiligheid. Hij noemt het bouwen van dijken en huisjes. Het is nog niet duidelijk waar de metafoor heengaat. Langzaam begint een punt door te schemeren. Wie betaalt er voor gedeelde tuintjes en voor oranje vlaggetjes als versiering van de hutjes op het eiland? In het echte Nederland kan je daarvoor subsidie aanvragen, zegt Zijlstra. In zijn opinie zou daarvoor geen subsidie nodig moeten zijn. Hetzelfde geldt voor mantelzorg, zegt de VVD'er.

De eilandmetafoor leidt meteen tot discussie in de Kamer. D66: 'Zijn er ook illegalen op het eiland?'

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra. Beeld ANP

Van Dijck rondt af: 'Nederland is ziek. Doodziek. Nederland glijdt af naar het niveau van Zimbabwe, met incompetente bestuurders. We zijn in Nederland volledig de weg kwijt.' De PVV'er wil teruggaan naar zijn bankje, maar voordat hij dat kan, krijgt hij nog enkele vragen van collega's van andere partijen. Elbert Dijkgraaf van de SGP vraagt zich af hoe de PVV aankijkt tegen het rapport van de Rekenkamer over het jaar 2012. 'Het hele rapport?', vraagt Van Dijck.

PvdA'er Henk Nijboer zegt dat de PVV 'van weglopen een specialiteit heeft gemaakt'. 'U heeft zelf bijgedragen aan de begroting van 2012, maar het enige wat de PVV te berde brengt is ronkende teksten en schande over de euro. Ik vind dat de PVV ook zou moeten vertellen wat er beter zou moeten.' Van Dijck zegt dat de PvdA verantwoordelijk is 'voor het feit dat de economie achteruitkachelt.'

Tony van Dijck van de PVV. Beeld ANP

PVV'er Van Dijck is als enige van zijn partij aanwezig in de plenaire zaal. Dat geldt overigens ook voor CDA'er Van Hijum, ChristenUnie-Kamerlid Schouten, SGP'er Dijkgraaf, GroenLinks-Kamerlid Klaver, 50Plusser Klein en SP'er Merkies. VVD, PvdA en D66 hebben wel meer Kamerleden meegenomen naar het debat. De VVD is met ruim een dozijn Kamerleden het best vertegenwoordigd.

Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem met de verantwoordingsstukken in de Tweede Kamer. Beeld ANP

Als eerste spreekt Tony van Dijck van de PVV. Het wordt geen fractievoorzittersdebat. Van alle partijen heeft alleen de VVD haar voorzitter Halbe Zijlstra gestuurd.

Van Dijck begint zijn betoog met het voorlezen van een mail van een bezorgde burger. De auteur zegt 'kotsmisselijk' te worden van het kabinet-Rutte II. VVD en PvdA zouden te veel geld naar bijvoorbeeld Mali sturen terwijl het eigen land in crisis verkeerd. De PVV'er wordt meteen onderbroken door CDA en D66: U was er in 2012 toch zelf bij? U trok toch de stekker uit het Catshuisoverleg? Die vragen krijgt hij voor de voeten geworpen van Eddy van Hijum (CDA) en Stientje van Veldhoven (D66).

PVV'er Van Dijck zegt dat de PVV juist de rug recht heeft gehouden door geen steun te geven aan extra bezuinigingen. 'Wij zijn niet weggelopen, wij wilden voorkomen dat de economie kapotbezuinigd zou worden. Meteen na het Kunduzakkoord schoot de economie in een krimp', verwijt hij CDA en D66, twee van de partijen die meededen aan een begrotingsakkoord in april vorig jaar.

Ook Carola Schouten van de ChristenUnie vindt dat de PVV veel roept vanaf de zijlijn zonder mee te denken en met oplossingen te komen. Ook ChristenUnie tekende in april voor het Lenteakkoord.

Zelfs 50Plus, een partij die pas september vorig jaar in de Kamer kwam, vindt dat de PVV boter op het hoofd heeft. 'U was in 2011 toch ook verantwoordelijk voor de begroting van 2012?' Van Dijck blijft erbij dat het Kunduzakkoord (of Lenteakkoord) desastreuze gevolgen heeft gehad voor de Nederlandse economie. 'Dat draaide de economie de nek om.'

Van Dijck vervolgt zijn betoog en somt een rij van negatieve ontwikkelingen op: oplopende werkloosheid, dalende huizenprijzen, bedrijven die failliet gaan. 'We zien hoe de financiële ramp zich voor onze ogen voltrekt. Het kabinet is duidelijk de weg kwijt.'

Tony van Dijck van de PVV. Beeld ANP

De premier schudt vooraf aan het debat handen met de voorzitter en de Kamerleden die het debat gaan voeren. Ook minister Dijsselbloem van Financiën is bij het debat aanwezig.

Verantwoordingsdag wordt ook wel gehaktdag genoemd. Amerikanen zouden spreken van 'the roast'. In tijden van beloften en verschillende akkoorden verdiepte de crisis zich en haalde het Rijk ruim 11 miljard minder belasting op dan was begroot.

De oppositie zal echter een zware dobber hebben aan het grillen van het kabinet, want vrijwel alle partijen deden in 2012 zaken met Rutte I (missionair en demissionair) en Rutte II. Ze zullen niet kunnen wijzen naar het kabinet zonder ook zelf in de spiegel te kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden