Ver voorbij alle kleine aardse probleempjes

State of the Union

Het mooie van Barack Obama's State of the Union was het ongebreidelde optimisme ervan. Ik begon er zonder al te veel enthousiasme en met die lichte, typisch Europese treurigheid naar te kijken, maar gaandeweg verbeterde mijn humeur aanzienlijk en aan het eind zag ik het weer helemaal zitten. Het ging natuurlijk vooral over America and the Americans, maar de belangrijkste jaarlijkse toespraak van de president is er ook altijd een tot de wereld alsmede mij persoonlijk.

Obama is niet meer de bevlogen spreker van vroeger. Er zit sleet op, zoals ze in het wielrennen zeggen. Het grote idealisme is weg, gesmoord in het cynisme van de macht, tenietgedaan door de weerbarstige realiteit. Het is ook niet meer echt nodig de Amerikanen zijn grote dromen voor te houden - over twee jaar staat een andere president de leden van het Congres zijn (of haar) plannen uit te leggen. Vandaar dat Obama de nadruk legde op wat hij had gepresteerd, de president is al bezig met zijn plaats in de historie.

Maar Obama is achter de microfoon nog steeds ongeveer drie keer zo goed als onze premier en al zijn ministers tezamen (zeker nu Frans Timmermans er niet meer bij is). Hij is nog altijd een tovenaar met woorden, een verbale masseur van de ziel. Het kan niet anders of zijn toespraak had een positief effect op het collectieve humeur van Amerika en de Amerikanen. En zoals bekend vertalen een goed humeur en optimisme zich onmiddellijk in economische groei.

De Republikeinen hebben Obama aan een touwtje, maar die liet zich er door zijn penibele politieke situatie niet van weerhouden zijn landgenoten een hart onder de riem te steken. 'We zijn de schaduw van de crisis gepasseerd', zei hij - als ik koning Willem-Alexander was, zou ik mijn tekstschrijver alleen al vanwege zo'n zinnetje meteen op stage sturen bij die van de Amerikaanse president.

'Tonight, we turn the page', zei Obama nadat hij alle rampen van de afgelopen vijftien jaar had opgesomd. En ik geloofde hem, hoewel ik ook wel weet dat van al zijn mooie zinnetjes van de afgelopen acht jaar maar een zeer beperkt percentage geloofwaardig is gebleken. Maar tegen het goed geformuleerde woord is de mens nu eenmaal keer op keer weerloos.

Pas als je Obama hoort spreken, besef je weer eens hoe wij, in Nederland en in Europa, politici missen die ons moed inspreken, ons injecteren met een dosis optimisme - die van ons zijn er vooral goed in je nog verder de put in te praten.

Het mooiste moment in Obama's toespraak vond ik het moment waarop hij het had over 'pushing out in the solar system, niet alleen om op bezoek te gaan, maar om te blijven'. Dat was ver voorbij alle kleine aardse probleempjes betreffende economie, terreur en opwarming. Het leek op het vergezicht dat president John F. Kennedy schetste in september 1962: 'We choose to go to the moon'.

Als ze het in Amerika weer zien zitten kijken ze omhoog, op zoek naar new frontiers.

In de zaal zat de astronaut Scott Kelly, die binnenkort voor een jaar de ruimte zal worden ingeschoten. Dit ter voorbereiding op een bemande ruimtereis naar Mars. 'So good luck, captain', zei Obama, 'make sure to Instagram it!'

Hij zei het er niet bij, want dat paste natuurlijk niet in de sfeer van trots en nationalisme, maar Scott wordt straks afgeteld in Kazachstan en zal in een Russische Sojoez en samen met een Russische collega naar het ruimtestation ISS vliegen en een jaar lang rond de kleine aarde cirkelen.

Dat is, vind ik, op de een of andere manier ook wel een hoopvol gegeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.