Venus Express (2005 - 2015)

De Europese verkenner Venus Express heeft de verwachtingen van haar makers verre overtroffen, maar nu nadert toch haar einde. Door Bard van de Weijer

De Venus Express.Beeld -

Twee jaar, was het idee bij de lancering in 2005, zou Venus Express het moeten uithouden. Maar de onbemande planeetonderzoeker vertikte het te stoppen en bleef maar gegevens zenden over de atmosfeer van het tweelingzusje van de aarde. Vorige maand werd haar einde onafwendbaar, toen ruimtevaartorganisatie ESA meldde het contact met de sonde te zijn verloren. Eerder was de brandstof opgeraakt en kon de satelliet zijn antennes niet langer naar de aarde richten.

Nu draait Venus Express in steeds lagere banen en schampt ze de verzengende atmosfeer van de planeet telkens een beetje krachtiger. Aan het eind van de maand, misschien begin februari, zal de satelliet worden opgeslorpt door Venus' helse dampkring van kooldioxide en zwavelzuur.

De Europese verkenner heeft de wetenschap aardig wat geleerd over Venus: zo zijn er ooit vermoedelijk oceanen geweest, onweert het er geregeld, waren er niet al te lang geleden nog vulkaanuitbarstingen en razen er woeste stormen tot 400 kilometer per uur. Het water is Venus kwijtgeraakt als gevolg van de vulkaanuitbarstingen en een daaropvolgend krachtig broeikaseffect. Haar oceanen zijn simpelweg weggekookt, al zijn er aanwijzingen dat de jonge planeet veel op de aarde geleken moet hebben.

Kamikazeduik

Venus Express leefde glorieus en beleeft haar einde in stijl: de hoogbejaarde sonde maakte afgelopen zomer nog een spectaculaire manoeuvre, waarbij ze diep de atmosfeer in dook, tot 130 kilometer hoogte. Een kamikazeduik werd het genoemd, en de kans werd groot geacht dat we nooit meer iets zouden vernemen van de planeetonderzoeker. Gebeurde niet. Venus Express bleef maar opduiken en met het laatste restje brandstof wist de vluchtleiding de baan van het toestel te verhogen. Tot echt alles verbruikt was en op 28 november het contact goeddeels verloren ging.

Af en toe wordt op aarde nog een signaal opgepikt, waaruit blijkt dat het apparaat in survival mode staat - overlevingsmodus. De sonde lijkt zich bewust van het naderende einde.

De missie heeft Venus opnieuw onder de aandacht gebracht. Na enkele bezoeken in de jaren zestig en zeventig door Amerikaanse en Russische robotsondes (overlevingstijd op de grond: 23 tot 50 minuten) en begin jaren negentig door de Amerikanen, was de focus vooral op Mars.

Nog altijd wint de rode planeet het van het furieuze zusje van moeder aarde. Want na Venus Express blijft het voorlopig stil. Een Japanse sonde die op weg was, kreeg motorproblemen en zal over twee jaar een nieuwe poging doen langszij te komen. De Europees-Japanse Mercuriusonderzoeker BepiColombo die volgend jaar gelanceerd wordt, zal over vijf jaar twee keer langszeilen. Dat is het voorlopig.

Nadat de sonde is verzwolgen, zal Venus haar zure atmosfeer weer als een deken over zich heen trekken om haar geheimen opnieuw voor lange tijd aan het zicht te onttrekken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden