Venetië onthaalt Stelling op gejubel noch gefluit

Toen Jos Stelling dinsdag met De vliegende Hollander in Venetië neerstreek werd hij niet, zoals sommigen thuis hadden verwacht, uitgefloten, maar dat het Lido op stelten stond kan evenmin worden beweerd....

PETER VAN BUEREN

Van onze verslaggever

Peter van Bueren

VENETIE

Tegenover deze net zo afwijzende geluiden als in de Nederlandse pers stond groot enthousiasme van Braziliaanse, Spaanse en Japanse critici. Veel gehoord: 'Niet slecht, visueel mooi, prachtige momenten, maar te lang en te weinig houvast door een niet helder verhaal.' Dus ook hier moest Stelling uitleggen dat de film niet een traditioneel verhaal heeft en dat er überhaupt geen verhaal van de Vliegende Hollander bestaat, hoogstens zoiets als een mythe, een idee, een beeld.

Het was zo'n beetje het enige dat hij opmerkte op een persconferentie die bijna geheel door acteur Nino Manfredi, hoofdrolspeler in het eerste deel van De vliegende Hollander, naar zich werd toegetrokken. Manfredi is populair, wat de aandacht voor Stellings film niet bepaald nadelig beïnvloedt, maar ook iemand die niet gebukt gaat onder een gebrek aan ego. Hij is gewend een eenmaal opgestarte zin uit te breiden tot een oeverloos verhaal. Over zichzelf.

De vliegende Hollander kreeg in Venetië ruim de kans te ademen, zoals al die andere films waarop genoeg is aan te merken, maar die niet als wegwerpartikelen aan de kant worden geschoven. Respect is hier het sleutelwoord en dat schept een klimaat dat dit festival tot een van de aangenaamste van de laatste jaren maakt, met veel films om het toch even over te hebben, zonder dat er echte meesterwerken tussen zitten. Misschien is tot nog toe La cérémonie van Claude Chabrol de beste.

Verschillende andere komen om diverse redenen in aanmerking zaterdag in de prijzen te vallen. Het is de vraag of Spike Lee's Clockers daarbij hoort. De film is hard en krachtig, maar niet echt fantastisch. Oorspronkelijk zou Clockers geregisseerd worden door Martin Scorsese, met Robert De Niro in de hoofrol van een alcoholische narcotica-agent. Op het laatst kozen Scorsese en De Niro voor een andere film, Casino, en werd Lee ingehuurd, hoewel deze eerst niet zo happig was op een film over drugs. Lee verving De Niro door Harvey Keitel, die naar gebruik hardheid en kwetsbaarheid in eenzelfde persoon verenigt, en richtte de aandacht meer op een andere figuur: een 19-jarige drugsdealer (een zogeheten clocker ), die Keitel op het rechte spoor probeert te krijgen.

Clockers is een realistische drugsfilm, die vooral door de muziek af en toe iets van een ballade heeft. Hij blijft echter wat zweven en echt veel wezenlijks voegt Spike Lee niet toe aan gelijksoortige films.

Realistisch zijn tamelijk veel films in het programma. Half documentair en half gedramatiseerd is Pasolini, un delito italiano, waarin regisseur Marco Tullio Giordana probeert, negentien jaar nadat Pier Paolo Pasolini vermoord werd aangetroffen op het strand van Ostia, de feiten op een rij te zetten. Met behulp van foto's en documentaire beelden, die aangevuld zijn met gespeelde scènes. Ik denk dat Giordana een reconstructie-thriller heeft willen maken à la Francesco Rosi. Hij heeft zijn best gedaan de integriteit vast te houden maar toont toch Panorama-achtige neigingen, die op het randje zijn en tot de conclusie leiden: interessant maar niet echt geslaagd.

De Italiaanse films zijn, zoals de laatste jaren, niet van een hartverwarmend niveau. De nieuwe films van Tornatore en Scola moeten nog komen, maar tot nog toe was er slechts één positieve uitzondering: Il verificatore van Stefano Incerti. Hoofdpersoon is een grote baby-achtige man die als een zombie zijn frustraties opslaat en nauwelijks ergens op reageert, tot hij een keer grandioos uit zijn vel springt. Hij is controleur van het gemeentelijk gasbedrijf, meet het gas van een vreselijke man op, slaat hem neer, zet de kraantjes van het fornuis open, loopt het huis uit en drukt op de bel. Er hoeft dan maar één elektrisch vonkje over te slaan voor een gigantische explosie.

Il verificatore had een juweel van een film kunnen zijn, maar mist net de benodigde strakheid in het scenario, waardoor de mooie openingscène en het sterke slot in één gespannen boog verbonden zouden zijn.

Vol gaten zit ook de Iraanse film Det, yani dokhtar van Abolfazl Jalili. Vier jaar geleden gemaakt, verboden en door de censuur pas vorig jaar vrijgegeven na een bewerking met het kartelmes. Wat moet je dan met zo'n film? Zijn de talrijke gaten in het verhaal van de censuur of van de regisseur? Voor Jalili is het te gevaarlijk om precies uitleg te geven, dus van hem word je niet wijzer. Het zou een heel interessante film kunnen zijn en volgens Jalili's landgenoot Abbas Kiarostami, die in de jury zit, is hij dat ook. Maar hij is de enige die dat kan beoordelen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden