Veluwe ten prooi aan bungalowtoerisme

Het krakkemikkige houten bord bij de ingang van landgoed Wientjesvoort bij Vorden is nauwelijks leesbaar. Achter wat stenen gebouwen, waaronder de resten van het vroegere landhuis, bevindt zich een verstilde natuurcamping....

Van onze verslaggever

Mac van Dinther

ARNHEM

Dat vindt ook projectontwikkelaar Zegers. Dit bouwbedrijf uit Ede heeft een plan ingediend om op het landgoed 170 vakantiebungalows te bouwen. Met de hartelijke steun van de gemeente, want Vorden wil vooruit, zegt J. Ditsel, hoofd van de sector grondgebied van de gemeente. In de landbouw is steeds minder te verdienen. Daarom moet toerisme de trekker worden voor de lokale economie.

Vorden had nog geen bungalowpark. Vandaar dat het plan de gemeente wel past. Dat daarvoor wat natuur op de schop moet, wordt op de koop toegenomen.

We moeten ook niet overdrijven, zegt Ditsel. In het nieuwe plan komt de natuur heus wel aan haar trekken, verzekert hij. Vorden staat niet op zichzelf. In heel Gelderland gonst het van plannen van ambitieuze ondernemers om recreatieparken uit te breiden, of bestaande campings om te zetten in bungalowparken. 'De ellende is dat recreatiebedrijven altijd in de natuur liggen', zegt O. Slakhorst van de Gelderse Milieufederatie.

Waar vroeger de landbouw de voornaamste bedreiging was voor de natuur, lijkt die rol steeds meer te worden overgenomen door het toerisme. De Gelderse opbrengsten uit recreatie worden geschat op ruim een miljard gulden per jaar. De Veluwe is de kust voorbijgestreefd als voornaamste vakantiebestemming in Nederland.

De gevolgen daarvan zijn op tal van plaatsen zichtbaar. Dorpen als Hoenderloo, Otterlo en Beekbergen zijn uitgegroeid tot complete vakantiekolonies. Maar het is nog niet genoeg, vindt de gemeente Apeldoorn, waar Hoenderloo onder valt.

Omdat gezinnen kleiner worden en vakantiegangers steeds hogere eisen stellen, daalt het aantal slapers per standplaats. Om op niveau te blijven zal er dus uitgebreid moeten worden, schrijft de gemeente in de deze maand gepubliceerde Ontwikkelingsvisie verblijfsrecreatie. Apeldoorn wil voor de recreatiebedrijven in Hoenderloo een uitbreiding van 25 hectare. Er moeten 170 vakantiebungalows worden bijgebouwd, ten koste van beschermd natuurgebied.

Dat gaat echter niet zomaar. Zo is er een provinciale bepaling die luidt dat een recreatiebedrijf in een natuurgebied hoogstens twee hectare mag uitbreiden. Bovendien moet de verdwenen natuur elders worden gecompenseerd.

De gemeente Apeldoorn geeft creatief invulling aan deze eisen. De uitbreidingen moeten worden gezien als een 'totaalpakket', aldus de gemeente. Als een bedrijf niet wil uitbreiden, geeft dat extra ruimte aan een buurman die dat wel wil. Zo wil de gemeente bedrijven de mogelijkheid geven om veel meer uit te breiden dan volgens provinciale richtlijnen mogelijk is. Voor compensatie in natuur kunnen de bedrijven geld storten in een fonds waarmee elders bos wordt aangeplant.

Het zijn allemaal nog maar plannen, maar de trend is zorgelijk, zegt Slakhorst.

Hij waarschuwt voor 'verstening' van de natuur. 'Campingeigenaren krijgen dollartekens in hun ogen als ze over bungalows praten', bevestigt beleidsambtenaar H. Wassink van de provincie Gelderland. 'Wij staan daar terughoudend tegenover. De markt voor vakantiehuisjes is goeddeels verzadigd.'

Toch slaagt de provincie er niet helemaal in de ontwikkeling een halt toe te roepen. Uit een recente evaluatie van het Veluwebeleid blijkt dat de voorgenomen sanering van recreatiebedrijven uit gevoelige natuurgebieden geen succes is geworden.

Vandaar dat het voorstel om de hele Veluwe tot nationaal park uit te roepen met instemming is begroet, zegt een woordvoerder van het provinciehuis. 'Dat is helemaal in onze lijn. Er moet van de Veluwe worden afgebleven.'

Of Apeldoorn zijn zin krijgt, is derhalve nog maar de vraag. Een doorn in het oog van de provincie is ook dat veel vakantiehuisjes permanent bewoond worden. In dit verband leed de provincie onlangs een gevoelige nederlaag tegen de Betuwse gemeente Lienden. In Lienden staat een park met tweehonderd luxe vakantiebungalows, waarvan de provincie kan bewijzen dat een deel permanent wordt bewoond. Om de gemeente te dwingen hiertegen op te treden, weigerde Gelderland toestemming te geven voor de bouw van nog eens 180 bungalows. Maar Lienden ging in beroep bij de Raad van State, en kreeg gelijk.

Volgens Slakhorst heeft de provincie de golf van uitbreidingsplannen deels over zichzelf afgeroepen door in het laatste streekplan flexibele regels op te stellen. Ook minister De Boer van VROM is daarover gevallen. Zij heeft de provincie deze week een aanwijzing gegeven het streekplan te veranderen. De minister wil zekerheid dat er niet te veel wordt gebouwd in landelijk gebied.

Het plan voor de bouw van vakantiebungalows bij Vorden is in eerste instantie negatief beoordeeld. De provincie betwijfelde onder meer of er wel een markt voor is. Maar de provincie is uitgegaan van de verkeerde gegevens, zegt gemeenteambtenaar Ditsel. Hij weet zeker dat met wat aanpassingen het plan het zal halen. 'Wat hier komt, dat wordt echt anders dan anders.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden