Veldslag van drie dagen in een stad van niks

Slupsk wacht dinsdagmiddag angstig op de dinsdagavond. Het donker in het stadje in Noord-Polen is niet meer te vertrouwen. Al twee nachten woedt er een regelrechte stadsguerrilla en al drie dagen vraagt Polen zich verbijsterd af: hoe kalmeer je een losgeslagen stad?...

Van onze correspondent

Michel Maas

BOEDAPEST/SLUPSK

De veldslag, die zondag begon en maandag bij het vallen van het donker werd hervat, zal ook dinsdagavond verder gaan. En anders woensdag, als Przemyslaw Czaja wordt begraven.

Przemyslaw Czaja was pas dertien, toen hij zondag na een basketbalwedstrijd in een handgemeen tussen supporters en politie de dood vond. Zijn dood was het vonkje dat nodig was om honderden jongeren in Slupsk tot razernij te brengen. Zij belegerden politiebureaus en het kantoor van de officier van justitie (die had verklaard dat Czaja niet was doodgeknuppeld maar op de vlucht tegen een paal was gerend), duwden politieauto's om, gooiden met stenen en molotov-cocktails en gingen agenten te lijf. Ze eisten luidkeels de dood van de 37-jarige politieman die Czaja's dood op zijn geweten zou hebben. Zijn woning werd aangevallen en zijn vrouw en kinderen moesten ijlings de stad verlaten. De agent zelf zat (veilig) gevangen.

De dood van Czaja was maar een aanleiding voor de geweldsuitbarsting in Slupsk. De oorzaak ligt dieper, maar ook weer niet zo diep: Slupsk is een oord van niks, een lelijke stad waaraan de welvaart, waarmee andere plekken van Polen zijn gezegend, volledig voorbij is gegaan. De werkloosheid is er hoog: 20 procent en onder de jongeren ligt dat percentage zelfs boven de 30. Vooruitzichten op verbetering zijn er niet. Jongeren hangen rond op straat en daar hebben ze de laatste jaren een behoorlijk vijandige verhouding opgebouwd met de politie, die in Slupsk overmatig aanwezig is doordat er een grote politieschool is gevestigd.

Zondag trokken, na een lokale basketbaltopper, enkele honderden supporters de stad in, waar agenten ze stonden op te wachten. Volgens ooggetuigen ging de politie de menigte te lijf toen ze een stoplicht negeerden en de agenten begonnen te sarren. Bij een van de harde charges kwam Czaja om het leven. Toen duidelijk werd dat er een dode was gevallen, braken de rellen los.

De pas aangetreden Poolse regering staat nu voor een moeilijke beslissing. Aan de ene kant wordt aangedrongen op hard optreden tegen de rebelse jongeren - maar dat zal de gemoederen in Slupsk nog verder verhitten. Maar een al te tolerant optreden zal de woede wekken van de politie, die zich al fel heeft uitgesproken tegen de arrestatie van de 37-jarige agent. En ook dat is voor de prille conservatieve regering geen prettig vooruitzicht.

Onderhandelen met de relschoppers leidde maandag tot niets. Ze scandeerden alleen maar: 'Dood! Dood! Dood' en gingen een nieuwe nacht van geweld in. Twaalf straten in het centrum waren het toneel van brandstichtingen en vernielingen. Ditmaal werden er honderd arrestaties verricht.

'Het was maandag al minder erg dan zondag', zegt Robert Soltyk, journalist van de Gazeta Wyborcza, een beetje hoopvol. Misschien gaat de opstand van Slupsk, de eerste volksopstand in het democratische Polen, vanzelf over.

Misschien is dat ook wat de Poolse regering stiekem hoopt.

Op de uitslag van de autopsie op Czaja werd gisteravond angstig gewacht, want hoe die uitslag ook is - dood door politieknuppel of het verhaal van de ijzeren paal - het kan een aanleiding zijn voor nieuw nachtelijk geweld. En dan volgt de woensdag: de dag waarop Przemyslaw Czaja zal worden begraven. 'Daar komen de sportfans uit de hele regio naartoe', zegt Soltyk, met een sombere dreiging in zijn stem.

Maar dan, als ook woensdag achter de rug zal zijn, zal de regering moeten gaan werken aan een echte oplossing. Dat wordt een kwestie van jaren, al klinkt de remedie eenvoudig: 'Er moet werk komen, opvang voor jongeren, begeleiding.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden