NIEUWSCORONAMAATREGELEN

Veiligheidsregio’s mogen experimenteren met mondkapjesplicht

Veiligheidsregio’s krijgen de ruimte om waarschijnlijk nog deze zomer het gebruik van mondkapjes in hun gebied te kunnen verplichten. Dit zal dan gebeuren door middel van een proef, zo werd woensdagavond duidelijk na het beraad tussen de voorzitters van de 25 veiligheidsregio’s en het kabinet. Dat ziet een landelijke mondkapjesplicht niet zitten.

Burgemeester Jan van Zanen van Den Haag beantwoordt vragen na afloop van het overleg.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Onder meer de regio’s Amsterdam en Rotterdam willen graag aan deze proef meewerken, maar zij zijn volgens voorzitter Hubert Bruls van het Veiligheidsberaad niet de enige. Hoewel het volgens hem ‘voor de hand ligt’ dat de proef deze zomer ingaat, moeten eerst de voorwaarden van zo’n regionale mondkapjesplicht worden vastgesteld. Dat gebeurt nog deze week, denkt hij.

Sommige veiligheidsregio's laten hun deelname aan de mondkapjesproef sterk afhangen van deze spelregels. ‘Wordt het een verplichting of een dringend advies? Dat maakt nogal wat uit’, zegt de woordvoerder van de Haagse burgemeester Jan van Zanen, tevens voorzitter van de veiligheidsregio Haaglanden. ‘Als je het verplicht, moet je het handhaven. Maar de capaciteit van de politie en handhavers is niet onbeperkt. Wij hebben bijvoorbeeld een drukke kuststrook die we in de gaten moeten houden.’

De gemeente Rotterdam laat weten dat mondkapjes ‘de urgentie op sommige plaatsen kunnen’ vergroten, naast handhaving en de anderhalvemeterregel. De Amsterdamse burgemeester Halsema bespreekt de uitkomst van het veiligheidsberaad donderdagochtend met politie en justitie.

‘Honderd procent eens’

Het nieuws over het experiment volgde op een ruim drie uur durend overleg op het provinciehuis in Utrecht, beduidend langer dan de twee uur die was uitgetrokken. Toch verliet volgens Bruls geen burgemeester ontevreden het pand. ‘We zijn het hier honderd procent met z’n allen over eens.’

Op een rommelige persconferentie gingen Bruls en minister Tamara van Ark (Medische Zorg), die de honneurs namens het kabinet waarnam, in eerste instantie nauwelijks in op de lokale proeven. Pas na vragen van journalisten werd duidelijk dat veiligheidsregio’s mogelijk op korte termijn kunnen experimenteren met het verplicht stellen van de maskers. ‘Om te kijken of het effectief is, kan het heel goed zijn om te experimenteren’, zei Van Ark. Volgens haar ‘kan dan de ene regio leren van de andere’.

Volgens experts staat het medische nut van een mondkapje niet vast. Daardoor is gedragsverandering, zoals bewuster anderhalve meter afstand houden, het belangrijkste argument om het gebruik ervan op bepaalde plekken toch te kunnen opleggen. Maar daarvoor is wel een ‘goed verhaal’ nodig naar de burgers toe, zei Bruls. ‘Je krijgt mensen pas mee als je ze kunt overtuigen.’

Verschillende staatsrechtgeleerden stellen dat een mondkapjesplicht ook via een (lokale) noodverordening strijdig is met de grondwet. Een volwaardige wet kan dit ondervangen, maar het parlement behandelt deze speciale coronawet pas na de zomer. 

Toch denkt Bruls dat regio’s waar het virus nu opleeft, voldoende ‘onderbouwing’ kunnen aanleveren om de mondkapjesplicht snel mogelijk te maken. Hij noemde als voorbeeld Amsterdam, Rotterdam, Zuid-Holland en West-Brabant, regio's waar het aantal besmettingen sneller oploopt dan elders in het land.

Geen landelijke plicht

In tegenstelling tot andere landen wil het kabinet het gebruik van mondkapjes niet landelijk opleggen. Het laat zich daarbij leiden door het Outbreak Management Team (OMT), dat op verzoek van de Tweede Kamer dinsdag bijeenkwam voor overleg over zo’n verplichting. 

‘We hebben er nu drie keer eerder over nagedacht, en we hebben wat nieuwe wetenschappelijke gegevens gewogen’, zei RIVM-baas Jaap van Dissel op de persconferentie. Toch blijft het OMT bij de conclusie dat wetenschappelijk bewijs ‘domweg ontbreekt’ voor de stelling dat mondkapjes de verspreiding van het coronavirus kunnen voorkomen. 

Van Dissel verwees daarvoor onder meer naar recent onderzoek in Noorwegen, waar het effect van het dragen van mondkapjes is berekend. De uitkomst daarvan is volgens Van Dissel dat als 200 duizend mensen een week lang een mondkapje dragen, dit ‘misschien’ één besmetting voorkomt. ‘Een buitengewoon klein effect.’ 

Dit schreven we eerder

RIVM: ‘Het virus verspreidt zich verder in Nederland’

Het virus breidt zich verder uit en de grootte van de clusters neemt toe. Opvallend veel jongeren blijken besmet.

Kan het testapparaat de nieuwe hausse wel aan?

Het goede nieuws: de testbereidheid in Nederland neemt toe. De keerzijde: langer wachten op een test en soms dagen op de uitslag. Het ministerie belooft beterschap.

Is dit ’m dan: de gevreesde tweede golf?

In België, Noord-Spanje en Duitsland valt de term voortdurend en nu het aantal besmettingen in Nederland oploopt is het ook hier aan de orde: de ‘tweede golf’. Maar hoe herken je een tweede golf? En is zo’n golf onvermijdelijk?

Mondkapjesplicht, avondklok of ‘coronabubbel’: dit doen Europese landen om de tweede golf te voorkomen

Met nieuwe restricties hopen lokale instanties te voorkomen dat steden, regio’s of hele landen opnieuw op slot moeten. Een overzicht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden