Veiligheidsraad over Noord-Korea: 'Levende nachtmerrie'

De VN-Veiligheidsraad heeft gisteren voor het eerst in zijn bestaan de mensenrechtensituatie in Noord-Korea besproken. De conclusie was niet mals: de Amerikaanse VN-ambassadeur Samantha Power omschreef het leven in het land zelfs als 'een levende nachtmerrie'.

Een ongedateerde foto vrijgegeven door een Noord-Koreaanse staatskrant. Beeld epa

Het was opmerkelijk dat de Veiligheidsraad de mensenrechtensituatie in het Aziatische land gisteren ter sprake bracht, vooral omdat Rusland en bondgenoot China gesprekken daarover altijd tegengingen - de Veiligheidsraad heeft niets te maken met mensenrechten in welk land dan ook, aldus de Chinezen. Daarom hadden de discussies over Noord-Korea tot dusver alleen betrekking op het nucleaire programma.

Alleen dat argument, aldus de Australische ambassadeur Gary Quinlan, is niet meer houdbaar nu blijkt dat Noord-Korea in staat is andere landen, en commerciële bedrijven zoals Sony, te destabiliseren en te schaden. Quinlan refereerde daarmee naar de Sony-hack die het nieuws sinds een aantal weken domineert.

China en Rusland deden nog een ultieme poging het onderwerp van de agenda te houden: voor het eerst in acht jaar werd er binnen de Raad gestemd of een onderwerp überhaupt behandeld moest worden. China en Rusland stemden tegen, Tsjaad en Nigeria stemden niet, maar de elf andere leden bleken allemaal voor, waardoor het gisteren toch ter tafel kwam.

Misdaden tegen de menselijkheid

Tijdens dat gesprek over de mensenrechten was het de Amerikaanse Power die wees op een recent VN-rapport over gruwelijke toestanden in Noord-Koreaanse gevangenenkampen. Ivan Simonovic, assistent secretaris-generaal van de VN, zei over dat rapport: 'Niet vaak is er zo'n uitgebreide aanklacht ingediend bij onze Raad, zo vol van internationale misdaden tegen de menselijkheid.'

Uit dat rapport, dat begin februari werd gepresenteerd, bleek dat Noord-Korea martelt, verkracht en moordt, en dat allemaal op grote schaal. Het is een land vol 'ongehoorde gruwelijkheden' met 'schendingen die tonen dat het land geen gelijke kent in de huidige wereld', aldus de opstellers ervan. 'De Noord-Koreaanse misdaden lijken sterk op de gruwelijkheden uit het tijdperk van de nazi's.'

De VN-commissie deed een jaar onderzoek en sprak meer dan tachtig slachtoffers en getuigen in Seoul, Tokyo, Washington en Londen. De opsomming van misdaden is lang en gruwelijk: vernietiging, moord, slavernij, marteling, opsluiting, verkrachting, gedwongen abortus, seksueel geweld, vervolging om politiek, religie, ras en sekse, gedwongen migratie, verdwijnen van mensen. Een getuige beschrijft dat een hoogzwangere vrouw net zo lang door bewakers werd geschopt tot zij vroegtijdig beviel. Daarna trapten bewakers de foetus dood en de vrouw bewusteloos. Een andere vrouw die beviel van een baby in een strafkamp werd door een bewaker gedwongen het kind te verdrinken.

Honderdduizenden doden

Naar schatting zitten 80.000 tot 120.000 Noord-Koreanen in strafkampen verspreid over het land. Wie wordt aangemerkt als tegenstander en niet direct wordt doodgeschoten, komt terecht in een van de minstens vier grote strafkampen. Officieel bestaan die niet, maar het bestaan ervan blijkt uit satellietbeelden en verklaringen van gevluchte Noord-Koreanen. Zelden verlaat iemand levend zo'n kamp. De staat heeft volgens de commissie de dood van 'honderdduizenden mensen veroorzaakt'.

Ook buurland China zou mogelijk medeplichtig zijn aan de misdaden, aldus het rapport, doordat het Noord-Koreaanse migranten terugstuurt naar de dictatoriale staat. De onderzoekers adviseerden de Veiligheidsraad een beroep te doen op het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag, dat Noord-Koreaanse leiders eventueel zou kunnen vervolgen.

Beroep op ICC

Diverse leden van de raad lijken inmiddels positief te staan tegenover dat idee, berichtte The New York Times vandaag. Zelfs de VS lijken een beroep op het ICC te willen doen, hoewel het land zelf niet is aangesloten bij het hof.

Een daadwerkelijk beroep lijkt alleen onwaarschijnlijk, aangezien bondgenoot van de Noord-Koreanen, China, over een vetorecht beschikt en dat naar alle waarschijnlijkheid inzet, mocht het tot een beroep komen. China zegt dat het beter is om via 'dialoog' naar een oplossing te zoeken. Toch wordt het feit dat de mensenrechtensituatie in het land nu is besproken, gezien als opmaat tot verdere discussies in de toekomst, aldus The New York Times, met alle gevolgen van dien.

'Vandaag heeft de Veiligheidsraad gesignaleerd dat het jarenlange regime in Pyongyang er een is van ongekende wreedheden tegen de eigen inwoners; dat het een regime is dat zo snel mogelijk moet worden gestopt', aldus Human Rights Watch in de Amerikaanse krant. 'Door Noord-Korea op haar agenda te plaatsen, heeft de Veiligheidsraad de deur geopend naar verdere stappen tegen deze misdaden, bijvoorbeeld bij het ICC.'

Ongedateerde foto. Beeld anp

'Het echte kwaad zit in Amerika'

Noord-Korea maakte zelf overigens geen gebruik van de bestaande mogelijkheid te spreken tijdens de zitting, en wel omdat de vergadering er een was van 'vijandig beleid uitgevoerd door de Verenigde Staten'. Eerder deze maand riep het land de VN-Veiligheidsraad nog op om het rapport over de martelpraktijken van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA op de agenda te zetten. Het land wil dat de raad een onderzoek instelt en dat degenen die voor de folteringen verantwoordelijk zijn wegens schendingen van de mensenrechten worden bestraft. Daar zit namelijk het echte kwaad, volgens de Noord Koreanen.

'De zogeheten kwestie van de mensenrechten in de Democratische Republiek Korea (Noord-Korea) is een politiek verzinsel en is daarom totaal niet van belang voor de vrede en veiligheid in de regio en de wereld', aldus de Noord-Koreaanse ambassadeur bij de VN. In reactie op het gesprek van gisteren zei diezelfde ambassadeur dat zijn land als repercussie weer door wil gaan met het uitvoeren van kernproeven.

Twee jaar geleden verschenen tekeningen van een ontsnapte kampbewoner. Op een van de tekeningen is een zwangere vrouw te zien. Ze is naakt en geblinddoekt en staat vastgebonden aan een boom. Tegenover haar staat een man in uniform met twee messen. Naast haar, op de grond, liggen skeletten. Het onderschrift luidt: 'Het is verboden om zwanger te worden in het kamp. Als een vrouw toch zwanger is, wordt haar buik opengesneden door bewakers, de foetus weggegooid, en de vrouw geëxecuteerd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden