Veiligheidsraad blijft verdeeld, onderwijl loopt dodental Syrië op

In de buitenwijken van Damascus borg men vandaag de doden. Buiten Syrië kwamen de leden van de VN-veiligheidsraad bijeen voor spoedoverleg over de mogelijke aanval met gifgas die volgens Syrische rebellen aan meer dan duizend mensen het leven kostte. Resultaat: Rusland en China liggen dwars, Amerika is niet happig op militaire interventie, het blijft onduidelijk of VN-inspecteurs de plek van de aanval mogen onderzoeken. Volkskrant.nl hield de ontwikkelingen live bij, lees het hieronder terug.

Een foto verstrekt door Syrische rebellen toont kinderen die het slachtoffer zouden zijn van een gifgasaanval. Beeld afp

De VN-Veiligheidsraad heeft opnieuw zijn onmacht getoond om de al ruim twee jaar durende burgeroorlog in Syrië aan te pakken. De raad besloot woensdagavond niet officieel te onderzoeken of de Syrische regering eerder die dag aanvallen met chemische wapens heeft laten uitvoeren in de omgeving van de hoofdstad Damascus. Eerder liepen veroordelingen van het optreden van de Syrische regering vast op hardnekkkig verzet van Rusland en China. Rusland is de belangrijkste bondgenoot van het bewind in Damascus.

Minister Frans Timmermans is bijzonder teleurgesteld over de houding van de raad, in naam het machtigste orgaan van de volkerenorganisatie. Timmermans noemde het 'onbegrijpelijk en onbestaanbaar' dat er geen onderzoek komt naar de aanval, die volgens een woordvoerder van het Vrije Syrische Leger, Fahad Almasri, aan zeker 1700 mensen het leven heeft gekost. Timmermans herinnerde eraan dat heel veel landen hebben gezegd dat de inzet van massavernietigingswapens een rode lijn was, met grote consequenties. 'Mocht er gifgas zijn gebruikt, dan is dat een zeer ernstige oorlogsmisdaad en dan moet de internationale gemeenschap de verantwoordelijkheid nemen', zei Timmermans. Hij gaf China en Rusland de schuld van de onmacht van de raad.

Rode lijn
De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Laurent Fabius, zei dat met kracht moet worden ingegrepen, als inderdaad chemische wapens zijn ingezet. Frankrijk en Groot-Brittannië zijn in het Westen altijd de grootste voorstanders geweest van een militair antwoord van het buitenland op het optreden van de Syrische regering. Zij kunnen echter weinig uitrichten zonder steun van de Verenigde Staten en die tonen weinig animo militair in te grijpen, hoewel president Barack Obama heeft gezegd dat er een rode lijn wordt overschreden, als er chemische wapens in de burgeroorlog worden gebruikt.

Almasri zei in Parijs dat hij het aantal van 1700 doden baseert op mededelingen van medestanders in Damascus. Ook hebben volgens hem zeker 6000 mensen problemen met de ademhaling. De Syrische oppositieleider George Sabra zei dat er ongeveer 1300 mensen zijn omgekomen.

De Israëlische geheime dienst gaat ervan uit dat de berichten over de aanvallen met chemische wapens kloppen, zei minister Juval Steinitz van Strategische Zaken. Hij noemde Assads regime 'bijzonder gruwelijk'.

Lees hieronder de ontwikkelingen van vandaag terug.

17.40 uur: Hollande: 'Gebruik chemische wapens waarschijnlijk'
De Franse president heeft het 'waarschijnlijke gebruik van chemische wapens' in Syrië veroordeeld. Dat meldt het Franse persbureau AFP. Andere landen durven de aanval in Damascus nog niet te bestempelen als een gifgasaanval en vragen eerst om onderzoek. Dat onderzoek lijkt er echter niet te komen, de VN-veiligheidsraad werd het vandaag niet eens over de kwestie. De VN-inspecteurs in Syrië mogen vooralsnog geen onderzoek doen op de plek van de aanval.

De Franse president Hollande. Beeld epa

16.41 uur: 'Omdat Amerika niet optreedt, gaat het doden door'
De Amerikaanse senator John McCain meldt in een statement dat Amerika dreigt haar geloofwaardigheid in het Midden-Oosten te verliezen. 'Deze recentelijke slachting van onschuldige mannen, vrouwen en kinderen zou ons collectieve geweten moeten schokken - althans, dat wat er van ons geweten over is nadat meer dan 10 duizend Syriërs zijn vermoord terwijl de VS aan de zijlijn bleef staan.'

McCain, die het in 2008 opnam tegen Obama in de race om het presidentschap, is één van de felste critici van het Midden-Oostenbeleid van Obama. Hij verwijt de president dat de dreigementen aan het adres van Assad hol zijn geworden omdat Obama geen daad bij het woord heeft gevoegd. 'Omdat de dreigementen zonder gevolgen zijn gebleven, gaat het doden door.'

De Republikeinse senator John McCain Beeld ap

16.00 uur: Iran roept op tot vredesconferentie
De Iraanse president Hassan Rouhani roept op Twitter op tot vredesonderhandelingen. Volgens Rouhani ligt de oplossing voor het conflict in de handen van de Syriërs zelf en is buitenlandse interventie niet gewenst. Wel moeten andere landen 'dialoog faciliteren', Iran neemt graag deel aan een internationale vredesconferentie, schrijft hij.

15.33 uur: 'Ruim 1700 doden geteld'
In Damascus worden nog steeds lichamen gevonden van mensen die woensdag door de bombardementen, vermoedelijk met gifgas, om het leven zijn gekomen. Bovendien zal het aantal doden nog verder stijgen, omdat er in een buurt in Zamalka huizen vol met lijken zijn ontdekt. Dat heeft een woordvoerder van de Syrische oppositie, Khaled Saleh, vandaag gezegd in de Turkse stad Istanbul.

In Parijs maakte een woordvoerder van het vrije Syrische leger, Fahad Almasri, bekend dat er ruim 1700 dodelijke slachtoffers zijn geteld na de aanval van woensdag. Ook hebben volgens hem 6000 mensen problemen met ademen. De opstandelingen beschuldigen de Syrische regering ervan raketten te hebben afgevuurd waarin dodelijke gassen zaten.

Lichamen van kinderen die in Damascus zijn omgekomen bij de mogelijke gifgasaanval. Beeld reuters

14.58 uur: Timmermans kwaad over onmacht Veiligheidsraad
Minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken) is bijzonder teleurgesteld over de VN-veiligheidsraad die geen officieel onderzoek instelt naar de mogelijke gifgasaanval in de Syrische hoofdstad Damascus. Timmermans noemt het 'onbegrijpelijke en onbestaanbaar' dat er geen onderzoek komt, terwijl de VN-inspecteurs al in Damascus zitten.

'Ik vind dit beschamend voor de internationale gemeenschap. Heel veel landen hebben gezegd dat de inzet van massavernietigingswapens een rode lijn zou zijn, met grote consequenties. Mocht er gifgas zijn gebruikt, dan is dit een zeer ernstige oorlogsmisdaad en dan moet de internationale gemeenschap zijn verantwoordelijkheid nemen en dat doet de Veiligheidsraad op dit moment niet en daar ben ik zeer teleurgesteld over', aldus de minister donderdag.

Frans Timmermans Beeld anp

13.55 uur: 'Geen enkele optie uitsluiten'
Groot-Britannië zegt dat het prioriteit geeft aan het verifiëren van de gasaanval en voegde daaraan toe dat het geen enkele optie uitsluit om het bloedvergieten te stoppen.

'We denken dat een politieke oplossing de beste manier is om het bloedvergieten te voorkomen', zei een woordvoerder van het Britse Foreign Office tegenover Reuters. 'Hoe dan ook, de premier en de minister van Buitenlandse Zaken hebben vele malen gezegd dat we geen enkele optie kunnen uitsluiten. Dat redt wellicht onschuldige levens in Syrië.'

De Britse premier David Cameron. Beeld AFP

13.36 uur: 'Maximale medewerking onderzoek'
De Syrische regering staat klaar om 'maximale' medewerking te verlenen aan VN-experts voor een onderzoek naar de mogelijke chemische aanval. Dat zegt het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. Syrië zal alle materialen leveren die nodig zijn voor het onderzoek, aldus het ministerie.

Beeld reuters

13.20 uur: huis vol doden aangetroffen
Lichamen van mensen die zijn getroffen door de vermeende chemische aanval worden nog altijd verzameld in de buitenwijken die gisteren zijn aangevallen. Het dodental zal zeker nog toenemen, zei een woordvoerder van de Syrische oppositie.

'We hebben net een gebied in de wijk Zamalka ontdekt met een huis vol dode mensen', aldus Khaled Salah van de Syrische Nationale Coalitie.

De Syrische oppositie heeft de VN opgeroepen om hun experts direct naar het getroffen gebied te sturen zodat de berichten over een chemische aanval bevestigd kunnen worden.

De begrafenis van een slachtoffer van de gasaanval in de regio Hamoria. Beeld reuters

11.54 uur: eerdere gifgasaanvallen
Het is niet voor het eerst dat er in de Syrische burgeroorlog wordt gesproken over het gebruik van chemische wapens. Grote mogendheden zoals de VS hebben gewaarschuwd dat de inzet van dergelijke wapens onaanvaardbaar is en tot militair ingrijpen kan leiden. De Syrische regering ontkent chemische wapens te benutten en heeft eerder dit jaar de rebellen van het gebruik ervan beschuldigd.

Eind december meldden rebellen in de wijk al-Bayada in Homs zeven doden als gevolg van een gifgas dat regeringstroepen zouden hebben verspreid. Op 19 maart zouden meer dan 30 doden zijn gevallen in Khan al-Assal, aan de zuidwestelijke rand van Aleppo, door chemische wapens. Regering en rebellen beschuldigen hier elkaar van. De VN-wapeninspecteurs die zondag in Syrië zijn aangekomen, moeten onder meer naar Khan al-Assal.

Op 26 maart zouden circa 40 mensen in Daraya, een voorstad van Damascus, zijn gestikt door gas. Op 13 april werd in het noordelijke, Koerdische plaatsje Sheikh Maksoud, de dood gemeld van twee vrouwen en twee kinderen door een gas dat uit bommen uit een regeringsvliegtuig zou zijn gekomen.

Eind april zou een legerhelikopter in het noordwestelijke Saraqeb granaten hebben afgeworpen waardoor verscheidene mensen braakneigingen en ademhalingsproblemen kregen. Op 5 augustus werd in Duma ten noordoosten van Damascus een scherpe stank gemeld die het gevolg zou zijn gifgas.

Beeld afp
Een echtpaar rouwt bij de dode lichamen na de aanval van gisteren. Beeld ap

11.46 uur: 'Reactie van geweld nodig'
Als wordt bewezen dat het Syrische bewind chemische wapens heeft ingezet 'is er een reactie van de internationale gemeenschap nodig (...) een reactie van geweld'. Dat heeft de Franse minister van buitenlandse zaken Laurent Fabius donderdag gezegd.

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties zei woensdag na spoedberaad meer duidelijkheid te willen over een mogelijke gifgasaanval in Damascus woensdag. Daarbij kwamen volgens de Syrische oppositie zeker 136 mensen om het leven. De Raad ging echter niet zover een extra onderzoek in te stellen.

Maar als de berichten over de gifgasaanval juist blijken, moet worden ingegrepen, zei Fabius. Hij sloot het sturen van grondtroepen naar Syrië uit, maar er is wel een reactie nodig 'die de vorm kan aannemen van - ik wil niet specifieker zijn - geweld'.

Beeld reuters

10.48 uur Turkije zegt dat Syrië chemische wapens heeft ingezet
De Turkse vice-premier Bekir Bozdag heeft vanochtend gezegd dat de Syrische regering de chemische wapens bezit die gisteren gebruikt zouden zijn bij de aanval. Hij riep de internationale gemeenschap op op te treden tegen deze 'misdaad tegen de menselijkheid' en het Syrische geweld te stoppen.

Hij zei: 'Hoeveel mensen moeten er sterven voordat je tegen Assad zegt:'dit is genoeg''.

Volgens de Turkse minister van Buitenlandse Zaken zijn 'alle rode lijnen in Syrië overschreden'. 'Maar nog steeds is de Veiligheidsraad zelfs niet in staat een beslissing te nemen. Dit is een verantwoordelijkheid voor alle partijen die deze rode lijnen instellen en voor ons allemaal', zei Ahmet Davutoglu.

Beeld reuters

10.27 Duitsland eist toegang voor onderzoekers
Het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft vanochtend laten weten dat het eist dat de onderzoekers van de Verenigde Naties die op dit moment in Syrië zijn toegang krijgen tot de plek waar gisteren de vermeende gifgasaanval plaatsvond.

De vraag is of de onderzoekers toegang krijgen. De VN-Veiligheidsraad kwam niet tot een resolutie die opriep tot een officieel onderzoek. De permanente leden China en Rusland zouden tegen zo'n onderzoek zijn geweest.

Minister van Buitenlandse Zaken Guido Westerwelle:'We zijn zeer bezorgd over de berichten dat gifgas is gebruikt bij Damascus. Deze berichten zijn zeer ernstig en als ze worden bevestigd zou dat schandalig zijn'.

'We roepen op tot snelle duidelijkheid en dat de inspecteurs van de Verenigde Naties die nu in het land zijn onmiddellijke toegang krijgen tot het gebied om deze beschuldigingen te onderzoeken.'

Beeld ap

10.14 uur Israël gelooft rebellen
De Israëlische geheime dienst gaat ervan uit dat de berichten over aanvallen met chemische wapens op rebellengebied in Syrië kloppen. Minister voor Strategische Zaken, Juval Steinitz, zei dit donderdag.
Volgens hem zijn er door het regime in Syrië 'chemische wapens ingezet en niet voor het eerst, want we hebben met een bijzonder gruwelijk regime te maken'.

Steinitz laakte de afwachtende houding van onder meer westerse mogendheden. 'De wereld veroordeelt, de wereld onderzoekt, de wereld bewijst lippendienst, maar in de afgelopen 2 jaar is niets serieus ondernomen om de massaslachtingen die Assads regime onder burgers aanricht, te stoppen', klaagde Steinitz.

Beeld ap
Beeld reuters

09.38 uur: Franse minister zinspeelt op ingrijpen
Er moet met kracht worden ingegrepen in Syrië als blijkt dat er chemische wapens worden ingezet. Dit zei de Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius donderdag. Wanneer de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties geen besluit kan nemen over de vermeende aanvallen met chemische wapens in Syrië, dan moeten die op een andere manier genomen worden, aldus Fabius.

Maar er is geen sprake van dat grondtroepen naar Syrië zullen worden gezonden, zei Fabius.

Minister Fabius van Buitenlandse Zaken. Beeld afp
Een Syrisch meisje drinkt uit een fles, op de achtergrond krijgt een man zuurstof toegediend op de plek waar gisteren de gifgasaanval zou hebben plaatsgevonden. Beeld reuters

09.34 uur: 'Leger bombardeert plek gifgasaanval'
Het Syrische leger zet zijn offensief voort in de buitenwijken van Damascus waar gisteren een aanval met chemische wapens zou hebben plaatsgevonden. De plek van de vermoedelijke aanval is daarbij gebombardeerd. Dat heeft het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten donderdag gezegd. Of er slachtoffers zijn gevallen is niet bekend.

Bij de vermoedelijke gifgasaanval zouden zeker honderd doden zijn gevallen. Volgens sommige bronnen liep het dodental zelfs op tot boven de dertienhonderd.

De Syrische regering weerspreekt de meldingen van woensdag en stelt dat de rebellen de aandacht van de wereld weer op zich willen vestigen.

Indien de beweringen wel kloppen, is het een van de dodelijkste aanvallen met gifgas sinds half maart 1988. Toen bestookte de Iraakse dictator Saddam Hussein Koerden van wie er zeker 5000 werden uitgemoord in Halabja, 250 kilometer ten noordoosten van Bagdad.

De verlaten straat waar de gasaanval gisteren plaats zou hebben gevonden. Beeld reuters
Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden