AnalyseDE BEURS NA CORONA

Veilige havens bestaan niet meer op de beurs

Als aandelen het slecht deden, werden obligaties en goud meer waard, zo luidde de beursregel. Maar nu lijkt alles in de ramsj te gaan. Er zijn zoveel schulden gemaakt dat bedrijven en investeerders cash nodig hebben.

Medici nemen ieders temperatuur op bij binnenkomst van de beurs op Wall Street.Beeld EPA

Ooit gold goud als een veilige haven. Virtuele munten zoals bitcoin werden wel goud 2.0 genoemd. En als mensen uit aandelen vluchtten, vluchtten ze in obligaties.

Nu lijkt alles tegelijk in te storten. Mensen verkopen aandelen, maar stoppen het niet ergens anders in. Het lijkt of ze het massaal onder het matras leggen of in een oude sok verstoppen. Cash is king.

Niets is minder waar. Investeerders en bedrijven hebben liquide middelen nodig om de klappen van de coronacrisis op te vangen. Nu hele delen van de economie op slot zijn gegaan vallen de inkomsten van bedrijven terug, zoals de ticketopbrengsten bij luchtvaartmaatschappijen of reserveringen van hotels. ‘Bedrijven doen volop een beroep op de kredietlijnen van de banken, omdat ze wel salarissen moeten betalen. Boeing alleen al nam 10 miljard dollar op. En wat je ook hebt liggen – goud, aandelen, obligaties – wordt verkocht’, zegt hoogleraar monetaire financiering Harald Benink van Tilburg Universiteit. In de afgelopen jaren hebben bedrijven zich door de lage rente diep in de schulden gestoken. De aflossingen en renteverplichtingen gaan door. ‘Daarnaast hebben ze geld opgenomen voor enorme aandeleninkoopprogramma’s om hun beleggers te paaien.’

Veder hebben veel beleggers via hefboomproducten posities ingenomen om snelle winsten te maken. De goudprijs wordt niet bepaald door de vraag en aanbod op de markt voor goud zelf, maar door die van goldfutures (termijncontracten op goud). Beleggers moeten en masse posities op die markten sluiten om aan de marginverplichtingen – de banken eisen bijstorting als koersen dalen – te voldoen. ‘De hele markt is veranderd. De tien jaar durende zoektocht naar rendement (search for yield) is een zoektocht naar liquiditeit (search for liquidity) geworden’, aldus Benink. En zo zakken alle waarden ver weg.

Aandelen

De aandelenkoersen herstelden zich dinsdag iets. In Amsterdam sloot de AEX na een aanvankelijk nieuwe val 3,6 procent hoger op 429 punten – precies 200 punten lager dan op 19 februari. De Dow die dinsdag zelfs even onder de grens van 20 duizend kwam – een verlies van duizend punten of eenderde van de waarde binnen een maand, kon ook iets van het enorme verlies wegwerken. Reden waren de aankondiging van een plan van president Trump om met ‘helicoptergeld’ te gaan strooien. Niemand weet of dit een opmaat is voor een echt herstel of dat het een volgende stilte is voor de storm. De aandelenkoersen zijn zeer gevoelig voor elke nieuwe onheilstijding. 

Beeld de Volkskrant Infographics

Obligaties

Kommer en kwel op de aandelenmarkt leiden normaal gesproken tot rozengeur en maneschijn op de obligatiemarkt. Maar dat is in deze crisis ook niet meer per definitie het geval. Dat bedrijfsobligaties het slecht doen was te verwachten. Ze zijn in de afgelopen tien jaar massaal door bedrijven geplaatst omdat het goedkoper was zelf te gaan lenen dan naar een bank te gaan. Maar nu zou een deel van die bedrijven kunnen omvallen. Ze worden massaal gedumpt. Maar ook de staatsobligaties worden niet meer per definitie duurder. 

Vastgoed

Vastgoed lijdt zwaar onder de beurscrash. Unibail-Rodamco, het vastgoedfonds in de AEX, heeft de waarde van het aandeel meer dan zien halveren sinds 19 februari: van 126 euro naar 51 euro. Ondanks het herstel van de beurs dinsdag verloor het aandeel andermaal 12 procent. Unibail-Rodamco belegt vooral in winkelpanden en daar is het nu ijzingwekkend stil, afgezien van de supermarkten. Daarnaast stappen klanten nog sneller over naar onlinewinkelen. Als er een recessie komt zal het winkelvastgoed nog sneller in waarde dalen. 

Dat geldt zeker ook voor de kantoorpanden. Daar is enorm veel bijgebouwd. Anders ligt het op de woningenmarkt. Daar is sprake van grote tekorten – met name in de Randstad. En de extreem lage hypotheekrente legt ook een bodem in de markt. Als de coronacrisis echter leidt tot faillissementen en toenemende werkloosheid, kan  net als in 2008 het vertrouwen wegvallen en dalen de huizenprijzen. 

Beeld de Volkskrant Infographics

Cryptovaluta

Wel tot nieuwe veilige haven uitgeroepen. Vergeet het maar. Op 19 februari, toen alles veranderde, was een bitcoin, alias goud 2.0, nog 10.200 dollar waard. Dinsdag noteerde de virtuele munt 4.800 dollar – meer dan een halvering. Bedrijven die een half miljard hebben geïnvesteerd in apparatuur en energiekosten voor het mijnen van bitcoins dreigen door deze lage prijs in problemen te komen en om te vallen. Of ze stoppen ermee waardoor de benodigde rekenkracht voor de productie van nieuwe bitcoins ontbreekt. De prijs van de bitcoin is veel volatieler dan die van goud. Dalingen van 20 tot 30 procent op een dag zijn schering en inslag, net als vergelijkbare stijgingen. Er zijn geen autoriteiten die kunnen ingrijpen, prijsschommelingen kunnen matigen of handel kunnen stilleggen. Ook andere virtuele munten verloren afgelopen weken veel aan waarde.

Grondstoffen

Een dreigende recessie is altijd slecht voor de grondstoffenmarkt. Het leidt tot minder vraag naar kolen, ijzererts, koper, lithium en vooral olie en gas. Daarbij kwam nog dat de coronacrisis samenviel met een prijzenoorlog op de oliemarkt tussen Rusland en Saoedi-Arabië die hiermee de Amerikaanse schalieproducten uit de markt proberen te drukken. De olieprijs is sinds 19 februari van 52 tot onder de 30 dollar gedaald. Maar ook koper – een van de beste indicators voor de verwachtingen van de bedrijvigheid in de wereld – is goedkoper geworden: van 6.000 naar 5.600 dollar per ton.

Beeld de Volkskrant Infographics

Edelmetalen

‘Beurs bloedt, goud gloort’ luidt een oude beurswijsheid. Lange tijd gold het als de ideale vluchthaven in tijden van crisis – of het nu politieke of economische crises was. Papiergeld kon worden bijgedrukt, goud moest worden gemijnd en dat kan minder snel. Vorige week ging goud nog door de 1.700 dollar per troy ounce (31,1 gram), maandag noteerde het edelmetaal 1.460 dollar – een daling van 14 procent. Het is niet de eerste keer dat dit gebeurt in een zogenoemde berenmarkt. Tijdens de kredietcrisis van 2008 daalde de goudprijs met 30 procent van 1000 naar 700 dollar en tijdens de dotcomcrisis van met een kwart van 315 naar 255 dollar. Zilver doet het nog slechter. Sinds 24 februari is de zilverprijs met 36 procent gedaald.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden