Veilig vangnet voor kunstenaars kraakt

80 Procent van de acteurs werkt met korte contracten en komt geregeld in de WW. Als het dagloon wordt gehalveerd, 'dreigt culturele vervlakking'....

Enkele artiesten van naam en faam hebben zich donderdag onderde vleugels van kunstenvakbond FNV KIEM en de Nederlandse Toonkunstenaarsbond in het Haagse perscentrum Nieuwspoort verzameld om duidelijk te maken dat kunst en cultuur niet zonder een deugdelijke werkloosheidswet kunnen. Zie maar eens producties te vinden die naadloos op elkaar aansluiten. Vindt maar een gezelschap dat je voor langere tijd in dienst neemt. Flexibiliteit is een kenmerk van de sector geworden; 80 procent van de acteurs werkt met korte contracten.

Maar de WW als veilig vangnet voor podiumkunstenaars kraakt. Maandag vergadert de Tweede Kamer over de Wet Administratieve Lastenverlichting in de Sociale Zekerheid, kortweg Walvis getiteld. De door minister De Geus van Sociale Zaken beoogde vereenvoudiging van de regels kan volgens de bonden leiden tot halvering van het dagloon dat acteurs, dansers en musici, maar ook technici krijgen als ze in de WW zitten. Dat bedrag wordt volgens de wet niet langer vastgesteld door het jaarinkomen te delen door 130, maar door 260 dagen, een vol sociaal verzekeringsjaar. Volgens sectorbestuurder Martin Kothmann van de FNV dreigt zo de bijstand voor veel kunstenaars. En wie dan niet snel werk vindt, zal moeten worden omgeschoold.

Verontruste acteurs en musici zien het somber in. Ze zitten niet voor hun lol geregeld in de WW, beklemtonen ze, en ze zitten dan zeker niet stil. Tussen de projecten door werken ze vaak hard: repeteren, andere voorstellingen voorbereiden, zoeken naar nieuw werk. Als dat wegvalt is het gevolg: 'culturele vervlakking'.

Bandoneonspeler Kraayenhof: 'Musiceren dreigt zo een hobby te worden.' Acteur Scholten van Aschat: 'De verschraling is al lang bezig. Vroeger hadden grote gezelschappen twintig of dertig mensen in vaste dienst. Nu werkt zelfs een gezelschap als Toneelgroep Amsterdam met slechts vijf of zes vaste acteurs.'

Er dreigt nog meer onheil dan alleen 'Walvis'. Het wordt steeds moeilijker om de WW in te komen. De uitkeringsduur wordt beperkt. De druk neemt toe om na het verlies van een baan snel ook buiten de eigen sector aan de slag te gaan.

Hebben de artiesten misschien zicht op steun van staatssecretaris van Cultuur Medy van der Laan? Een woordvoerster laat weten dat zij op termijn met minister De Geus de effecten van de maatregelen in de sociale zekerheid voor kunstenaars 'zeker zal meenemen'. Dat 'Walvis' soms negatief kan uitpakken, spreekt ze niet tegen. 'Maar er worden ook onevenwichtigheden hersteld. Soms kregen artiesten een hogere uitkering dan ze aan salaris verdienden.'

Inmiddels tekent zich in de Tweede Kamer wel enig begrip af. Het CDA-kamerlid Pieter Omtzigt kondigt een voorstel aan, dat het leed moet verzachten. Voor de bepaling van het dagloon in de WW zouden voortaan niet alleen het loon, maar ook de uitkering moeten gaan meetellen. Saskia Noorman van de PvdA meent dat kunstenaars recht hebben op uitzondering. 'Dit is een niet beoogd effect van de vereenvoudiging.' De VVD 'deelt de zorgen', laat Frans Weekers weten. Hij betwijfelt wel of je belangen van kunst en cultuur via de sociale zekerheid moet beschermen. Hij pleit voor een oplossing 'binnen de sector'.

Hebben de artiesten nog overwogen de podia te benutten voor hun protest? Volgens FNV'er Kothman is dat voor de beroepsgroep een brug te ver. 'Van voorstellingen blijf je af.' Maandag is er een demonstratie in Den Haag, en de verantwoordelijke Kamercommissie krijgt een petitie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden