Veerboot

Als kind 'dacht ik dat mijn ouders ooit met deze pont naar Nederland waren gekomen. Maassluis, aan de overkant, moest dan Turkije zijn.'


VARA-journaliste Fidan Ekiz groeide op in Rozenburg, als kind van Turkse ouders die begin jaren zeventig naar Nederland waren gekomen. Het verhaal van haar jeugd en het leven van de Turkse gemeenschap onder de rook van Rotterdam, leverde een verrassende documentairereeks op: Veerboot naar Holland.


Verrassend, omdat na zoveel decennia van 'gastarbeiders' in Nederland, hun verhaal nog maar nauwelijks zo verteld is als nu. Met behulp van oude filmpjes en foto's en door interviews met de mensen die nog steeds Rozenburg bevolken, ontstaat (onbedoeld) een mooie complementaire aanvulling op de reeks In Turkije die Bram Vermeulen deze weken voor de VPRO maakt over de interne werkelijkheid van hun moederland.


In de eerste aflevering, vorige week, schetste ze hoe haar moeder Muazzez naar Nederland kwam, in een nacht in 1973. Bij aankomst zag ze een zee van lichtjes. De grote stad, dacht ze verheugd. De volgende morgen was de klap groot: de lichtjes waren van het industriecomplex bij Rozenburg.


De mannen werkten er bij scheepswerf Verolme, de vrouwen deden schoonmaakwerk of zaten thuis. Ekiz: 'Zonder het te beseffen waren mijn ouders een levenlang veroordeeld tot slechtbetaald werk. Hun droom van rijkdom sloeg om in het tegendeel.'


Eenmaal per jaar, tijdens hun vakantie in Turkije, konden ze tenminste doen alsof.


Zo verging het hen allen. In Rozenburg waren ze aan elkaar overgeleverd. 'Ze begrepen dat ze elkaar nodig zouden hebben in de moeilijke tijden die hen nog te wachten stonden', aldus Ekiz.


Donderdag, in de tweede van vijf afleveringen, ging het over de vrouwen van Rozenburg.


'De vrouwen hadden alleen elkaar, en naar eigen zeggen hadden ze het zonder die vriendschap nooit gered', luidde de boodschap, en al gauw bleek waarom. Taalproblemen, totale onbekendheid met het land en hun 'roekeloze' mannen die zich buiten hun wisseldiensten bij Verolme verloren in cafés en nachtleven nekten hen. 'We dachten dat het geld hier voor het oprapen lag, maar dat was niet zo.'


De vrouwen lieten zich niet kisten, en vierden in elkaars huiskamers feestjes, keken naar Toppop of André van Duin op de eerste kleurentelevisie van de buurt.


Sommigen stuurden hun kinderen terug naar Turkije, zodat zij meer konden sparen. Ekiz: 'En dat allemaal voor een rijkdom die ze toch niet zouden bereiken.'


In 1999 volgde de zware aardbeving bij Izmit. Een van de vrouwen van Rozenburg, Aynur, was er op vakantie, en verloor er onder anderen haar man. Ze keerde terug naar Rozenburg, stortte zich op de bank, en hield niet op met huilen.


De vrouwen lieten haar niet alleen. Het was maar een van de vele momenten waarop ze beseften: 'Hier zijn wij zussen geworden.'


Mooi. Zoals Ekiz in de eerste aflevering al zei: 'Wat een stevige vriendschap werd, groeide uit tot iets nog groters. Ze beseften na enige tijd allemaal: dit is mijn nieuwe familie. De weg terug is afgesloten.'


Volgende week het verhaal van de roekeloze mannen. Van harte aanbevolen, ook voor Henk en Ingrid.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden