Veel 'vers bloed' bij beste scholen

Onder de beste middelbare scholen van Nederland, zoals beoordeeld door onderwijssocioloog Jaap Dronkers, zitten verrassend veel nieuwkomers. Dat blijkt uit de Dronkers-lijst 2013 die de Volkskrant vandaag publiceert.

AMSTERDAM - Zo kreeg het vwo van het Montaigne Lyceum in Den Haag vorig jaar een 5,5 van Dronkers, en dit jaar een 10. De havo van de Katholieke Scholengemeenschap in Etten-Leur werd vorig jaar beoordeeld met een 7 en haalt nu de maximale score: een 10.

De reden dat sommige scholen zo'n sprong maken, is volgens Dronkers dat in 2012 de eisen voor het eindexamen zijn opgeschroefd. 'Veel scholen hebben zich extra ingespannen om daaraan te voldoen, met als bijkomend effect dat hun leerlingen minder onvoldoendes haalden dan voorheen.'

Natuurlijk zijn er ook scholen die het afgelopen jaar geen vooruitgang hebben geboekt. Daaronder de in oktober gesloten islamitische school Ibn Ghaldoun uit Rotterdam-Zuid. Het vwo, havo en vmbo-g/t van het Ibn Ghaldoun bungelen opnieuw onderaan.

Toch hoeft een achterstandswijk niet te betekenen dat de scholen die er staan ook slecht zijn. Het vwo van het Hugo de Grootcollege in hetzelfde Rotterdam-Zuid krijgt een 7,5. De leerlingen van die school kunnen opgroeien tussen, zoals directeur Eric van 't Zelfde zegt: 'Werkloosheid, ongeschoolde ouders, wapens, drugs, drank, leerlingen die overlijden, ouders die overlijden, geen geld, geen eten.'

Andersom zijn er scholen met leerlingen uit gegoede milieus die van Dronkers een onvoldoende krijgen.

Al zestien jaar beoordeelt Jaap Dronkers middelbare scholen met een cijfer op een schaal van 1 tot 10. Hij is als hoogleraar verbonden aan het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt van de Universiteit Maastricht. Op deze pagina vindt u een overzicht van de scholen die de hoogste cijfers kregen, op pagina 7 een lijstje met scholen met de laagste cijfers. In de overzichten staat ook het gemiddelde cijfer dat op de school is behaald voor het centraal eindexamen in schooljaar 2011-2012. Het centraal eindexamen is de enige toets die landelijk voor alle leerlingen gelijk is. Het vormt de basis onder het oordeel van Dronkers.

Eindcijfers

Dronkers hecht groot belang aan de eindcijfers van leerlingen. De veiligheid rond de school, leerlingbegeleiding of tevredenheid van de leerlingen kunnen voor sommigen cruciaal zijn bij de keuze voor een school, Dronkers vindt ze niet doorslaggevend voor de kwaliteit van het onderwijs. Hij heeft een rekenmethode ontwikkeld om te bepalen of een school 'waarde' toevoegt aan haar leerlingen.

Zo vergelijkt hij het advies dat kinderen meekregen van hun basisschool met hun prestaties in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs. Zijn ze een keer blijven zitten? Hoeveel leerlingen zakten voor hun eindexamen?

Maar ook de sociale achtergrond van de leerlingen is dit jaar meegewogen. Als leerlingen beter presteren dan de verwachting, levert dat de school bonuspunten op - doen ze het slechter dan krijgt de school strafpunten. Zo komt Dronkers tot een eindcijfer.

Ook weegt de onderwijssocioloog de verschillen mee tussen de cijfers voor schoolexamen en centraal (schriftelijk) eindexamen. De opgaven voor het schoolexamen worden opgesteld door de school zelf en kunnen afgestemd zijn op het niveau van de leerlingen. Als ze daar goed presteren, maar bij het centraal schriftelijk niet, leidt Dronkers daaruit af dat de beoordeling van het schoolexamen niet voldoende spoort met die van het centraal examen.

In de trend om onderwijskwaliteit transparant en publiek te maken, zijn er naast Dronkers' werkwijze nog andere manieren om prestaties van scholen te vergelijken. Het ministerie van Onderwijs kent scholen het predicaat 'excellent' toe op basis van onder meer rapporten van de Onderwijsinspectie.

Jaarlijks is er kritiek op de lijst van Dronkers, die te veel zou leunen op cijfers. Het Vathorst College Amersfoort bijvoorbeeld krijgt een 4. Rector Elly Loman: 'Wij vinden goede cijfers belangrijk, maar zien veel toegevoegde waarde in vormende vakken als dans en kunst. Logisch dat bij zo'n vak het resultaat voor het schoolexamen - een praktijkexamen - verschilt van dat van het centraal schriftelijk. Dit soort onderzoeken vind ik belangrijk, omdat ouders moeten kunnen zien hoe scholen presteren. Maar het mag niet de dood in de pot betekenen voor innovatieve vormen van onderwijs.'

Al zestien jaar beoordeelt onderwijssocioloog Jaap Dronkers alle middelbare scholen in Nederland met een cijfer op een schaal van 1 tot 10. Opvallend is dit jaar het aantal goede scholen in achterstandswijken.

HET VOLLEDIGE OVERZICHT STAAT OP VOLKSKRANT.NL/SCHOLEN

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden