Veel tekst over weinig Einstein

'Wetenschap is niets anders dan het verfijnen van het denken van alledag.' Dat is een stelling waarop zelfs voor leken weinig af te dingen lijkt, maar hij is dan ook van een van de allergrootste denkers van de 20ste eeuw: Albert Einstein....

Einsteins carrière lag voornamelijk in achtereenvolgens Praag, Zürich, Berlijn en Princeton. Thomas Levenson heeft het stuk Berlijn (1914-1933) eruit gelicht. En daarmee zichzelf meteen een probleem bezorgd. Want in die tijd gebeurde er, zoals we weten, in Duitsland genoeg voor enkele eeuwen in een ander, wat normaler land. Wellicht daarom is het boek geen 'normale' biografie geworden, maar een combinatie van levensbeschrijving en geschiedschrijving.

Wie kwaad wil spreken over dit werk: het zijn eigenlijk twee boeken die niet bijster kunstig door elkaar gevlochten zijn. Levenson kan zeker schrijven, maar zijn 'tussenstukken' zijn vaak zo lang dat je het feitelijke onderwerp soms helemaal vergeten bent wanneer je na tientallen bladzijden de naam van de man ineens weer tegenkomt: o ja, het boek ging over Einstein.

Misschien wás er wel gewoon te weinig over de grote geleerde in de door Levenson gekozen periode. De wetenschapper en zijn theorieën komen er nog het best af, maar dat was te verwachten. Dat hij geen family man, maar wel een ladies man was, is uit andere bronnen bekend. Zijn internationalisme en haat jegens de nazi's: ook geen nieuwe gezichtspunten.

De mens Einstein dan? Al te summier: hij wilde volkomen onafhankelijk zijn en daar leed het gezin onder. Maar waarom, bijvoorbeeld, niet wat meer uitgezocht omtrent de schizofrene zoon Eduard met wie Albert elk contact (behalve financieel) verbrak?

En dan het aanbod van Ben Gurion om president van Israël te worden dat Einstein afwees ('tot beider opluchting', meent Levenson)? Gemiste kans. Vooral voor de auteur.

De Duitse geschiedenis tussen 1914 en Hitlers machtsovername in 1933 vertelt Levenson met verve en bij tijden zelfs knap na, maar dat is al zo vaak goed gebeurd. Als biografie is Einstein in Berlin een tikje, laten we het noemen: dun.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden