Veel speculaties na bloedige aanslag op congreslid

NEW YORK - Niemand weet nog waarom de 22-jarige Jared Lee Loughner het jonge en veelbelovende congreslid Gabrielle Giffords wilde doden, maar al vrij snel na de eerste schok begonnen de Amerikanen zich af te vragen of de schutter niet een monster is dat zij zelf hebben gebaard.

Beeld photo_news

Het is tijd voor 'soul-searching', voor zelfonderzoek, zo zei sheriff Clarence Dupnik op een persconferentie na de schietpartij, waarbij Giffords zwaargewond raakte en zes mensen werden gedood.

Dupnik hoort niet meer zo goed, bekende hij, maar met zijn 75 jaar heeft hij het stadium bereikt dat hij zich niks meer van functieomschrijvingen aantrekt en vrijuit spreekt als dat nodig is. Dit is niet meer het Amerika waarin de meesten van ons zijn opgegroeid, zei hij.

'Het loopt de spuigaten uit met al die de woede, haat en onverdraagzaamheid in het land. (...) Er zijn redenen om aan te nemen dat er in geestelijk opzicht iets mis is met deze persoon (de schutter, red), maar ik denk dat met name labiele mensen bevattelijk zijn voor het gif.'

Gevoel van een natie
Met deze emotionele instant-analyse van de stand van het land werd de markante sheriff uit Pima County, Arizona ineens de man die het gevoel van een natie verwoordt tijdens een tragedie. Het was een gevoel van schaamte. De Amerikanen kregen door de schietpartij een spiegel voorgezet, en schrokken van zichzelf. Politici maar ook commentatoren gingen ineens bij zichzelf te rade. Hebben wij allen niet bijgedragen aan een klimaat waarin zich zo'n afschuwelijke schietpartij kon voordoen?

Wat de dader bewoog is niet duidelijk. Foto's van hem roepen meteen de associatie op aan ontspoorde jongeren die in de VS en andere landen bloedbaden aanrichtten op scholen. Maar het feit dat Loughner mogelijk een medeplichtige had, een blanke vijftiger, doet veronderstellen dat we hier waarschijnlijk te maken hebben met een ander daderprofiel.

Video's op internet, die mogelijk van Loughner zijn, doen veronderstellen dat hij politiek gemotiveerd was. Hij ziet de overheid als vijand en pleit voor een nieuwe munt. Volgens Mark Potok, een deskundige op het gebied van militante bewegingen, is dat laatste typisch een punt van radicaal rechts in Amerika. Maar verder valt er weinig garen van te spinnen. Het is allemaal te vaag om er een politiek actieprogramma in te zien. 'Hij lijkt behoorlijk maf', aldus Potok.

Zorgwet
Er waren zaterdag ook speculaties dat de aanslag op Giffords, een gematigde Democrate uit het zuiden van Arizona, iets te maken zou kunnen hebben met haar steun voor de zorgwet van president Obama of met de immigratiekwestie die in Arizona sterk speelt. Vorig jaar maart, na de goedkeuring van de zorghervorming, gingen de ruiten van haar kantoor in Tucson aan diggelen. In augustus 2009, toen er overal demonstraties tegen de zorgwet waren, werd op eenzelfde spreekuur als waarop zij zaterdag werd neergeschoten, een man afgevoerd die een pistool bij zich bleek te hebben. Maar er zijn geen aanwijzingen dat Loughner zich interesseerde voor de zorgwet of immigratie.
Dus gaat de discussie nu over de vraag of politiek en media niet indirect de voedingsbodem hebben geschapen waarop een gestoorde enkeling tot zijn daden kon komen. Met name door het gebruik van grote, demoniserende woorden.

Een paar voorbeelden die werden genoemd: Tegenstanders van de zorgwet die de Amerikanen waarschuwen dat Obama met deze wet hun grootmoeder vermoordt. Republikeinen die wijzen op de mogelijkheid van een gewapende opstand als de politiek in Washington niet beter luistert. De neiging van kandidaten van de Tea Party om politieke tegenstanders aan te duiden als 'de binnenlandse vijand'.

Palin
Sarah Palin, de peetmoeder van deze beweging, die op haar website een kaart zet van congresdistricten, waar tegenstanders zitten die zij daar wil weg hebben (onder wie Giffords) en die aangeduid worden met een kruis uit de telescoop van een geweer. (Zie afbeelding aan de rechterkant van dit artikel)

Palin heeft inmiddels deze kaart weggehaald en haar condoléances aangeboden aan de familie van Giffords en de andere slachtoffers. Tea Party-activisten in Arizona onderzochten snel hun ledenlijst, maar zagen dat Loughner daar niet op stond. 'Ik wil met alle kracht, alle kracht stellen dat wij geen voorstanders van geweld zijn,' zei DeAnn Hatch, een van de oprichters van de Tea Party in Tucson.

Zo was de tijd van excuses aangebroken. Ook Keith Olbermann, de scherpe presentator van de progressieve omroep MSNBC, suggereerde in een bijzin zich te zullen bezinnen.

Beeld anp
De omstreden kaart van Sarah Palin
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden