InterviewPolitiechef Frank Paauw

‘Veel slachtoffers zijn eigenlijk patiënten, maar ze zijn wel gevaarlijk’

Als agenten te maken krijgen met verwarde, gevaarlijke personen, staan ze voor een lastige taak, zegt Frank Paauw, politiechef Amsterdam en portefeuillehouder politiegeweld.

Menno van Dongen
Politiechef Frank Paauw: ‘Een manier om het aantal incidenten te verkleinen: zorgen dat hulptroepen worden georganiseerd die daarvoor meer zijn toegerust dan de politie. De vraag is alleen: kan dit in de praktijk waargemaakt worden?’ Beeld ANP
Politiechef Frank Paauw: ‘Een manier om het aantal incidenten te verkleinen: zorgen dat hulptroepen worden georganiseerd die daarvoor meer zijn toegerust dan de politie. De vraag is alleen: kan dit in de praktijk waargemaakt worden?’Beeld ANP

Is dit het moeilijkste deel van politiewerk?

‘Het zijn in ieder geval die confrontaties waar wij, uit het hele rijtje politiewerk, het laatst mee te maken willen hebben. Toch gebeurt het vaak: jaarlijks gaan we naar 110 duizend meldingen over verwarde personen.

‘Een probleem is dat dienders lang niet altijd weten wat ze te wachten staat. We hebben sinds enkele jaren een real time intelligence center: in de meldkamer wordt gelijk in alle systemen gekeken, voor een bepaalde locatie of persoon. Heeft iemand een psychiatrisch verleden, is hij aanspreekbaar? Maar als je naar een melding gaat over een ongeïdentificeerde persoon op straat, is dat vaak onduidelijk.

‘In dit onderzoek ging het veelal om iemand die stond te zwaaien met een mes. Dan probeer je als diender de situatie rustig te houden. Dat kan niet als deze persoon een gevaar vormt, voor ons, zichzelf of omstanders. Dan sta je voor een moeilijke keuze. Het gaat niet om een zware crimineel met een kalasjnikov, maar om iemand die kwetsbaar, verward, onvoorspelbaar en gevaarlijk is. Geweld gebruiken is soms noodzakelijk, om de maatschappij te beschermen. Maar hoe doe je dat met zo min mogelijk letsel? Als het uiteindelijk leidt tot een sterfgeval, is dat vreselijk.’

Kan het stroomstootwapen, dat begin dit jaar is ingevoerd, in zo’n geval nuttig zijn?

‘We zijn ervan overtuigd dat het kan zorgen voor minder fatale incidenten. In 18 van de 50 gevallen uit dit onderzoek heeft de politie geschoten, met schotwonden tot gevolg. Soms kon dat niet anders, omdat agenten tegenover iemand stonden met een vuurwapen. Soms, ik ken meerdere voorbeelden, zou het stroomstootwapen een goed alternatief zijn geweest.’

Kunnen agenten zulke situaties eigenlijk wel goed beoordelen?

‘Dat is lastig. In een acute situatie moeten ze in een fractie van een seconde beslissen. Ineens sta je tegenover iemand die eigenlijk de status van patiënt heeft, maar naar jouw mening wel degelijk een gevaar vormt. Ook in ggz-instellingen, als verplegers en beveiligers het niet meer aankunnen.’

Moeten hulpverleners niet sneller en eerder worden ingezet?

‘Daar zijn we voortdurend mee bezig. Ook dat is een manier om het aantal incidenten te verkleinen: zorgen dat hulptroepen worden georganiseerd die daarvoor meer zijn toegerust dan de politie. De vraag is alleen: kan dit in de praktijk waargemaakt worden? Er zijn nou eenmaal andere keuzes gemaakt in de zorg; mensen wonen minder in een instelling en vaker thuis, onder begeleiding.

‘Ik heb hier vanuit de privéomgeving ervaring mee. Details houd ik voor mezelf. Maar ik weet wat er kan gebeuren als iemand zijn medicijnen minder trouw slikt of denkt: ik heb ze niet meer nodig. Dat is vervelend, maar je kunt mensen natuurlijk niet zomaar opsluiten.’

Wordt de politie opgezadeld met een maatschappelijk probleem dat niet bij jullie thuishoort?

‘Dat zou je kunnen zeggen, als je simpel redeneert. Maar de politie moet er zijn als een situatie escaleert, dat is ons werk. Dat het misgaat is niet altijd te voorkomen. Regelmatig gaat het om een combinatie van factoren, inclusief toepassing van geweld door de politie, zoals drugsgebruik en een fatale staat van extreme opwinding.’

In 23 van de 50 vijftig fatale politie-incidenten had het slachtoffer een niet-westerse migratieachtergrond. Hoe verklaart u dat?

‘Om dat te kunnen verklaren, is meer onderzoek nodig. Het zou goed kunnen dat politiesocioloog Jaap Timmer gelijk heeft, dat het komt doordat dit soort zaken zich vaak afspeelt in wijken waar meer mensen uit lagere sociaal-economische klassen wonen en meer mensen met een migratie-achtergrond.’

Critici zullen denken dat het te maken heeft met vooroordelen of discriminatie.

‘In 35 van de 50 gevallen ging het om een melding, en is de politie dus in wezen ergens naartoe gestuurd. Let wel: Amnesty International en Controle Alt Delete, dat zich inzet tegen etnisch profileren, zaten in de begeleidingscommissie. We hebben dit onderzoek niet gedaan om ons straatje schoon te vegen, maar om deze feiten op tafel te leggen en te zorgen dat we ons werk beter gaan doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden