'Veel slachtoffers omdat gebied slecht is voorbereid op aardschokken'

Het grensgebied van Iran-Irak is zondag getroffen door een zware aardbeving die aan honderden mensen het leven heeft gekost. De aardbeving met een kracht van 7,3 op de schaal van Richter was van Israël tot Turkije voelbaar. Drie vragen over de beving.

'Over het algemeen geldt: hoe dieper de beving, hoe minder schade aan de oppervlakte.'Beeld anp

Welke krachten veroorzaakten deze aardbeving?

De getroffen streek in Iran en Irak maakt deel uit van een groot botsingsgebied tussen twee tektonische aardplaten: de Arabische plaat en de Euraziatische plaat. De Arabische plaat omvat het Arabische schiereiland en een gebied ten noorden daarvan. De Euraziatische plaat bestaat uit Europa en het grootste deel van Azië.

De Arabische plaat duwt in noordelijke richting tegen de Euraziatische plaat. Door het opstuwen van de bodem is de grootste bergketen van Iran - het Zagrosgebergte - gevormd. Onder Iran lopen tal van breuklijnen. In het land doen zich dan ook met enige regelmaat aardbevingen voor. In 2012 vielen 300 doden bij een beving in Noord-Iran. In 2003 waren er meer dan 30 duizend slachtoffers toen de zuidelijke historische stad Bam werd getroffen.

Wat is bepalend voor het aantal slachtoffers?

Over het algemeen geldt: hoe dieper de beving, hoe minder schade aan de oppervlakte, zegt geofysicus Rob Govers van de Universiteit Utrecht. Dat er bij deze beving, die zich op redelijke grote diepte heeft voorgedaan, toch honderden slachtoffers zijn gevallen ligt volgens Govers aan het feit dat het getroffen gebied betrekkelijk slecht is voorbereid op aardschokken.

'Als mensen zo arm zijn dat ze in hutjes wonen, zijn er meestal weinig slachtoffers. Als ze iets rijker zijn, wordt er zwaarder en hoger gebouwd; dan vallen er meer doden en gewonden. Dat is het geval in dit gebied. In rijke landen kan het aantal slachtoffers worden beperkt door aardbevingsbestendig te bouwen.'

Hoe kan het dat er zo snel cijfers zijn over slachtoffers?

Om het aantal slachtoffers te schatten maken geologische diensten gebruik van computermodellen. Zo kunnen ze kort na een aardbeving al een indruk geven van de aantallen doden, gewonden en van de schade. Die informatie gebruiken autoriteiten en hulporganisaties bij de hulpverlening. 'Na een aardbeving is de communicatie het eerste dat stopt', zegt Govers. 'Het is van groot belang dat bekend is wat hulpverleners kunnen verwachten - hoeveel slachtoffers, hoeveel schade, hoeveelheid schoon drinkwater enzovoort.'

In de computermodellen worden onder meer kracht en locatie van de beving, het aantal bewoners en de bebouwing in een getroffen gebied en de aantallen slachtoffers van eerdere bevingen in dezelfde streek verwerkt. Die modellen werken redelijk goed, zegt Govers. 'Ook in dit geval is de communicatie een probleem, dus de eerste en tweede dag zullen we voor de cijfers waarschijnlijk nog afhankelijk zijn van de modellen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden