Nieuws Preventieakkoord rokers

Veel protest tegen de rookparagraaf in het Preventieakoord

Maatregelen die het aantal rokers moeten verminderen  – zoals merkloze pakjes en een flinke verhoging van de prijs van sigaretten naar tien euro – zijn niet in goede aarde gevallen. Tegenstanders van roken gaat het allemaal niet ver genoeg en de tabakslobby spreekt van ‘betutteling’ en ‘symboolpolitiek’. 

Unox fabriek in Oss, werknemers roken in de speciale rookruimte. Beeld Arie Kievit

Ingrepen die de persoonlijke levensstijl raken, komen een kabinet gauw op een vloedgolf aan kritiek te staan. Staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid verging het vrijdag na zijn presentatie van het Nationale Preventieakkoord niet anders. Zoals verwacht lokten de maatregelen tegen het roken het meeste protest uit.

In het Preventieakkoord bindt Blokhuis (ChristenUnie) de strijd aan met roken, alcoholmisbruik en overgewicht. Veel maatregelen lekten de afgelopen maand al uit. Ingrijpende maatregelen tegen alcoholmisbruik (accijnsverhoging) en overgewicht (suikertaks) sneuvelden in het overleg met tientallen organisaties, de strijd tegen roken behelst meer dan intenties en ambities.

Met een stapsgewijze accijnsverhoging (in 2023 moet een pakje sigaretten tien euro kosten) verboden (invoering neutrale, merkloze pakjes; rookvoorzieningen weg bij alle bedrijven) en andere dwingende voorschriften wil Blokhuis bereiken dat het percentage rokers onder volwassenen (nu ruim 20 procent) in 2040 is teruggebracht naar 5.

Betutteling

Niet alleen van tegenstanders van die maatregelen, die al snel van ‘betutteling’ spreken, ook van voorstanders van overheidsbemoeienis die vinden dat Blokhuis niet ver genoeg gaat kreeg de staatssecretaris vrijdag een stortvloed aan kritiek over zich heen.

Zo vindt de Stichting Rookpreventie Jeugd dat Blokhuis had moeten besluiten tot wijziging van de Tabakswet door daarin bepalingen op te nemen over het product tabak zelf. Secretaris Frits van Dam: ‘We weten allemaal welke stoffen voor rokers verslavend zijn en daar moet je wat aan doen.’

Ook vreest Van Dam dat aangekondigd onderzoek naar grenseffecten (het kopen van goedkopere sigaretten in omringende landen) kan leiden tot aanpassing van de accijnsverhoging. Vrijdag werd duidelijk dat het nog niet vaststaat dat een pakje sigaretten in 2023 tien euro gaat kosten. De effecten van een verhoging met één euro in 2020 worden eerst ‘geëvalueerd’, zo staat in de definitieve tekst van het akkoord.

Dat de maatregelen tegen het roken vrijdag de meeste weerstand opriepen is alleen al niet verwonderlijk vanwege het feit dat belangenorganisaties, anders dan in het geval van alcoholmisbruik en overgewicht, niet aan de zogeheten ‘preventietafels’ van Blokhuis mochten aanschuiven.

Verbijstering

VSK, de brancheorganisatie van tabaksproducenten, is ‘verbijsterd’ over de uitkomst van het overleg aan die tafels, vooral over de accijnsverhoging (in strijd met het regeerakkoord, zegt de VSK) en de verplichting om sigaretten neutraal, merkloos te verpakken.

De brancheorganisatie van de tabaksdetailhandel NSO, waarbij 1.600 tabakswinkels zijn aangesloten, noemt de maatregelen van Blokhuis ‘een aanslag op het toekomstperspectief en bestaansrecht van winkeliers’. NSO verzet zich vooral tegen het uitstallingsverbod van tabaksproducten en nog verdere inperking van reclame-uitingen.

Een echelon hoger, bij werkgeversorganisatie VNO-NCW, worden ook alle pijlen gericht op de rookparagraaf van het Preventieakkoord. VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer wijst erop dat in andere EU-landen het ontmoedigen van roken wel met het bedrijfsleven wordt besproken ‘hetgeen in Nederland verboden lijkt’. De Boer doet dit deel van het akkoord af als ‘symboolpolitiek’ waarvoor de werkgevers niet tekenen.

Lees meer:

Conceptakkoord gaat het rokers nog moeilijker maken
Met een pakket aan verregaande maatregelen stevent Nederland af op een volledig rookvrije generatie. De prijs van sigaretten gaat omhoog, het aantal rookvrije ruimtes wordt fors uitgebreid en er komen steeds minder rookhokken.

In 2040 moet de roker in Nederland zo goed als uitgestorven zijn – maar lukt dat met deze maatregelen?
Als het aan staatssecretaris Paul Blokhuis ligt, rookt in 2040 geen enkele jongere én geen enkele zwangere vrouw in Nederland meer een sigaret. Het aantal rokers onder de volwassen bevolking moet dan afgenomen zijn van 23 tot ‘slechts’ 5 procent.

Roken, drinken, snacken? Daar vindt het kabinet wat van
Rutte III heeft een mening over uw leefstijl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.