'Veel onopgemerkte moorden in België door vaststelling verkeerde doodsoorzaak'

Jaarlijks blijven in België 150 tot 200 moorden onopgemerkt, doordat artsen een verkeerde doodsoorzaak opgeven. Dat zeggen enkele Belgische pathologen, die ervoor pleiten om veel vaker een autopsie te laten uitvoeren. Nu wordt een doodsoorzaak in België meestal vastgesteld door gewone huisartsen, die onvoldoende zijn opgeleid om verdachte sterfgevallen te herkennen.

Begraafplaats in Poperinge, België. Beeld epa

Naar schatting 30 tot 50 procent van de overlijdensaktes bevat fouten, zo zeggen de pathologen in de krant De Standaard. Ze baseren zich daarvoor op onderzoek en op hun eigen ervaring. 'Nog al te vaak houdt men het als doodsoorzaak op hartstilstand', zegt Wim Van de Voorde, professor forensische geneeskunde in Leuven. 'Ja, nogal evident dat je hart stilstaat als je dood bent.'

'Voor elke moord die in België wordt ontdekt, is er een andere die onder de radar blijft', aldus Van de Voorde in het tijdschrift Humo. 'Vele tientallen doden worden elk jaar gecremeerd of begraven zonder dat iemand merkt dat ze vermoord zijn. Dat komt meestal niet omdat de moordenaars zo ingenieus te werk zijn gegaan, maar omdat hun overlijden niet of nauwelijks onderzocht worden.'

De Belgische wet voor het vaststellen van overlijdens, die sinds 1804 nauwelijks is gewijzigd, zegt dat om het even welke arts de doodsoorzaak van een gestorvene mag bepalen. Meestal gebeurt dat door de huisarts, die weinig ervaring heeft met verdachte overlijdens, en bovendien nauw betrokken is bij de nabestaanden, waardoor hij bij twijfel minder geneigd is de politie in te schakelen.

Ook in ziekenhuizen worden omwille van bezuinigingen weinig autopsies uitgevoerd, waardoor de juiste doodsoorzaak wordt gemist. 'Hartinfarcten blijken eigenlijk maagbloedingen. Een hersenbloeding is een longontsteking. Een darmkanker is griep of een verkeersdode blijkt niet zomaar de controle over het stuur verloren te zijn, maar zijn longkanker is hem fataal geworden', zo geven de Belgische experts als voorbeeld.

Foutenmarge

De grote foutenmarge op het vlak van doodsoorzaken heeft zijn gevolgen voor het algemene gezondheidsbeleid. Prioriteiten worden nu immers bepaald op basis van incorrecte statistieken. Neem de ziekenhuisbacterie: die zou in België veel meer slachtoffers eisen dan elders, maar hoeveel precies, is niet met zekerheid te zeggen.

'Autopsies waren de kwaliteitscontrole op het medische handelen in ziekenhuizen,' aldus patholoog-anatoom Werner Jacobs in De Standaard. 'Ze zouden dat nog altijd moeten zijn. Op die manier kan je nagaan of de juiste diagnose is gesteld, de behandeling correct is verlopen en er niets over het hoofd is gezien.'

In België worden verhoudingsgewijs erg weinig autopsies uitgevoerd: slechts in 1 procent van de overlijdens wordt het stoffelijke overschot door een patholoog onderzocht. In Engeland gebeurt dit in 15 procent van de overlijdens, in Finland in 17 procent. Ook in Nederland ligt het aantal inwendige lijkschouwingen aan de lage kant, met 4 procent, een cijfer uit 2009.

De Belgische pathologen pleiten voor een autopsie bij alle verkeersdoden, alle suïcides en alle plotse en onverwachte overlijdens. Eerder werd een wetsvoorstel ingediend om bij overlijdens veel vaker een schouwarts in te schakelen, die gespecialiseerd is in het vaststellen van doodsoorzaken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden