'Veel modefoto's zijn een belediging voor vrouwen'

Hij brak door met foto's van Christy Turlington, Kate Moss, Linda Evangelista en de andere supermodellen van de jaren 90, maar mode is voor Peter Lindbergh maar bijzaak. Wat dan wel hoofdzaken zijn vertelt hij hier.

Peter Lindbergh. Beeld Els Zweerink.

Een sympathieke opa, daaraan doet Peter Lindbergh denken. Een simpel zwart T-shirt, een slobberige kakibroek, versleten gympen. Een omhelzing in plaats van alleen een hand. Sprekende helderblauwe ogen, een gulle lach, een spraakwaterval. Lindbergh (71) praat aan een stuk door terwijl hij langs zijn foto's rondleidt. Achter iedere foto zit een verhaal. Neem het portret van Jeanne Moreau, dat in 1993 in de Italiaanse Vogue stond. Een mooie foto, waarop ook rimpels van de actrice zijn te zien. Toen hij later voorstelde om die op de cover van een boek met zijn werk te zetten, wilde de uitgever de foto laten retoucheren. Hij weigerde: zijn werk wórdt niet geretoucheerd.

'Ik heb een hekel aan Photoshop: het heeft tot een bizar schoonheidsideaal geleid. Elk afwijkend detail wordt weggepoetst. Zelfs benen en heupen worden tegenwoordig zonder aarzelen langer en smaller gemaakt. Ik denk er niet aan om modellen op die manier te veranderen. Ik fotografeer mensen zoals ze zijn.'

Zijn zwart-witte nonchalante maar elegante stijl is superherkenbaar. De modellen lijken niet te poseren, dragen simpele kleding en nauwelijks make-up. Het oogt naturel en spontaan. Dat komt volgens de fotograaf doordat hij niet op zoek is naar perfectie maar naar imperfectie. Zijn werk is tijdloos. Een goed voorbeeld daarvan is de recente campagne van het Calvin Klein-parfum Eternity; het beeld is 25 jaar oud, maar het ziet er niet gedateerd uit.

Lindbergh, die op zijn 14de met school stopte om als etaleur aan de slag te gaan in warenhuis Karstadt, kwam min of meer toevallig in de fotografie terecht. Hij kocht zijn eerste camera in 1971, om de kinderen van zijn oudere broer te fotograferen. Omdat hij maar zo'n beetje thuiszat na een opleiding aan de kunstacademie besloot hij met zijn camera in de leer te gaan bij Hans Lux, een reclamefotograaf die in de buurt woonde én die drie auto's en een groot penthouse had. Dat leven leek Lindbergh - inmiddels in bezit van drie huizen en een jacht - ook wel wat.

In 1973 opende hij zijn studio in Düsseldorf. En hij veranderde zijn originele naam, Brodbeck. Met die naam kon hij als beginnend fotograaf geen kant op, omdat er in Düsseldorf een fotograaf rondliep die Walter Brodbeck heette en die een slechte reputatie had, hij betaalde zijn facturen nooit. 'Als ik een fotolab belde en mijn echte naam zei, hingen ze meteen op. Dat schoot niet op. Lindbergh is geïnspireerd op de Amerikaanse luchtvaartpionier Charles Lindbergh, ik vind het herkenbaar en Noord-Europees klinken. Ik ben inmiddels volledig met mijn nieuwe naam vergroeid, maar mijn zoons heten gewoon Brodbeck.'

CV

23 november 1944 geboren als Peter Brodbeck in Lissa (nu Leszno) in door Duitsland bezet Pools gebied
1973 Opent eigen fotostudio in Düsseldorf
1978 Vertrekt naar Parijs om zich op modefotografie te focussen
1988 Breekt door met een serie met supermodellen-in-spe voor de Amerikaanse Vogue
1990 Staat voor het eerst op de cover van de Britse Vogue, met iconische supermodellenfoto
1996 Fotografeert voor het eerst de Pirelli-kalender en eerste retroperspectief in het Bunkamura Museum of Art in Japan
2001 Regisseert Models, The Film
2015 Wint de Steiger Award in Dortmund, Duitsland
2016 Overzichtsexpositie in de Kunsthal in Rotterdam
Peter Lindbergh is getrouwd met Petra Sadlaczek en heeft vier zonen.

1. Stad: Parijs

'Ik ben in 1979 naar Parijs verhuisd, op verzoek van de redactie van de Franse Marie Claire. In Parijs ben ik me gaan focussen op modefotografie. Toen ik in Düsseldorf begon, maakte ik vooral veel reclamewerk. In de jaren tachtig werd ik voor het eerst benaderd door de redactie van de Amerikaanse Vogue. Professioneel is het de afgelopen jaren wat rustiger geworden in Parijs. Voor de grote klussen moet je tegenwoordig in New York wonen. Voor mijn werk zou het goed zijn om daarnaartoe te verhuizen. Maar ik wil nooit meer weg uit Parijs. Mijn vrienden wonen hier en mijn kinderen zijn hier opgegroeid. Parijs is een prettige stad om te wonen. Ik vind er de kwaliteit van leven hoger dan in New York; het tempo ligt wat lager, mensen hebben meer tijd voor elkaar. Ik heb een appartement in Saint-Germain-des-Prés. Ik loop zo de deur uit om een eind langs de Seine te wandelen. Zo'n wandeling doet me goed. Maar ik neem er te weinig tijd voor. Ik ben sowieso maar de helft van het jaar in Parijs, omdat ik zoveel onderweg ben. En als ik thuis ben, ben ik ook druk. Ik neem vaak niet eens de tijd om met mijn gezin te eten.'

'Ik fotografeer mensen zoals ze zijn.' Beeld Els Zweerink.

2. Schilder: Vincent van Gogh

'Ik ben met weinig opgegroeid: ik heb lange tijd met mijn ouders in een kamertje op de boerderij van mijn oom in Duisburg gewoond. Voor cultuur was geen plaats. Pas toen ik een jaar of 17 was, kwam ik voor het eerst in een museum. Ik raakte direct geïnteresseerd in kunst: Vincent van Gogh was mijn grote idool. Ik wilde schilderen, net als hij. Daarom begon ik met avondcursussen aan de kunstacademie en schreef ik me in voor een voltijdsopleiding. Dat heb ik niet lang volgehouden: ik vond er niets artistieks aan. Je moest eerst twee jaar natuur tekenen voordat je verder mocht. Ik zei tegen mijn docenten dat ik liever in de voetsporen van Van Gogh naar Arles ging dan dat ik nog langer naar hen zou luisteren en ik ben vertrokken. Ik wilde zien hoe het landschap eruitzag dat Van Gogh had geschilderd. 's Ochtends werkte ik op een boerderij, in de middag schilderde ik en om wat extra geld te verdienen, verkocht ik mijn doeken op lokale markten. Ik ben acht maanden gebleven en daarna ben ik liftend door Europa en Afrika getrokken. Ik was ruim twee jaar onderweg, die periode is vormend geweest. Ik ben zelfstandig en eigenwijs.'

'Ik wilde het landschap zien dat hij had geschilderd.' Beeld Hollandse Hoogte

3. Dans: Pina Bausch

'Dans en beweging zijn belangrijk voor mij. Foto's zijn altijd een momentopname, ze bewegen niet, maar ik doe mijn best mijn werk een zekere mate van beweging te geven. Toen ik Pina Bausch 35 jaar geleden voor het eerst ontmoette, was ik meteen weg van haar. Ze rookte als een ketter, was bloedmooi en wist precies wat ze wel en niet wilde. Ik heb haar gedurende haar leven meerdere keren gefotografeerd. En onze kinderen zijn in dezelfde kraamkliniek geboren, een kliniek voor natuurlijke bevallingen in de buurt van Parijs. Maar goed, terug naar Pina. Als grande dame van het Tanztheater in Wuppertal was ze meer dan dertig jaar een van de grote toppers in de internationale danswereld. Ze heeft revolutionaire vernieuwingen doorgevoerd die inmiddels gemeengoed zijn geworden; denk aan het dansen van dagelijkse bewegingen en het gebruik van onderjurken of kostuums. De manier waarop ze bewoog, zal me altijd bijblijven. Levende poëzie, dat was het.'

4. Kleding: een simpel zwart T-shirt

'Sinds twee jaar draag ik iedere dag hetzelfde zwarte T-shirt. Ik heb meerdere exemplaren. Daarvoor heb ik bijna 25 jaar een blauw T-shirt gedragen. En daarvoor droeg ik een jaar of tien poloshirts van Lacoste waar ik de krokodil vanaf haalde; dat was een rottig klusje, die dingen zitten goed vast. Enfin, ik hou ervan om een vaste look te hebben. Ik draag ook al eeuwig dezelfde kakibroeken. Afgelopen seizoen hebben ze de pasvorm iets veranderd en de pijpen iets smaller gemaakt. Vreselijk vind ik dat. Mode is aan mij niet besteed. Je zult mij niet snel bij een modeshow zien. Ik heb veel respect voor de creativiteit van modeontwerpers, en ik ben bevriend met John Galliano en Alber Elbaz, maar ik laat het circus rondom de modeshows liever links liggen. Ik haal mijn inspiratie niet uit de mode. Als ik een foto maak, zijn de kleren bijzaak.'

5. Sport: stierenvechten

'Ik zag mijn eerste stierengevecht toen ik nog geen 20 was en door Europa trok. De liefde kwam pas later, toen ik via via twee professionele torero's heb leren kennen, José Mari Manzanares en José Tomás. Sindsdien ben ik hooked. Het is echt bijzonder om hen aan het werk te zien en ook de manier waarop zij over hun werk vertellen is inspirerend. Ik weet dat veel mensen een hekel hebben aan stierenvechten. Dat heb ik gemerkt toen ik een keer een foto van een gevecht op mijn Instagram-account plaatste. Daar kreeg ik veel hatelijke reacties op, maar ik denk niet dat die mensen persoonlijk een stierenvechter kennen of zich ooit hebben verdiept in hun kant van het verhaal.'

6. Design: Mies van der Rohe

'Er is al veel gezegd over de man die de uitspraak 'less is more' heeft gemunt en die wordt gezien als de aartsvader van het modernisme. Ik weet niet of ik daaraan nog iets intelligents kan toevoegen, maar ik weet wel wat me zo aanspreekt in het werk van Ludwig Mies van de Rohe: het is gespeend van nutteloze decoratie en toch niet star. Dat vind ik zo knap. Ik zou willen dat mijn interieur iets weg had van zijn stijl. Maar in mijn huis ziet het er meer uit zoals in mijn hoofd: vol en rommelig. Tussen de rommel staan twee stoelen van Mies. De Barcelona chair, dat is die met gebogen kruislings scharende poten, en de Brno-stoel, met gebogen buizen, die werd gemaakt voor Villa Tugendhat. Die villa is een paar jaar geleden gerestaureerd, en nu toegankelijk voor bezoekers. Een aanrader: het samenspel van glas, staal, natuursteen en wit beton vind ik een weergaloos hoogtepunt van Europees modernisme.'

7. Modellen: supermodellen

'Toen de redactie van de Amerikaanse Vogue in 1988 belde om een paar opkomende modellen te fotograferen, sloeg ik de opdracht af, omdat ik niet zoveel kon met de glamourachtige manier waarop Vogue vrouwen portretteerde. Uiteindelijk kreeg ik de opdracht om het type vrouw te fotografen dat ik wilde laten zien. Toen heb ik mijn assistent zes witte overhemden laten kopen en ben ik met mijn zes lievelingsmodellen - onder wie Linda Evangelista en Christy Turlington - naar het strand gereden.

Grace Mirabella, de toenmalige hoofdredacteur van de Amerikaanse Vogue, vond er niets aan. Maar toen Anna Wintour een half jaar later aan het roer kwam en mijn foto's in een la vond, belde ze op om te zeggen dat ze me een cover en twintig pagina's gegeven zou hebben. Ze vond het nieuw en fris, de toekomst.

'Naar aanleiding van de fotoserie met witte overhemden werd ik twee jaar later door de redactie van de Britse Vogue gevraagd een groepsportret te maken van Linda Evangelista, Christy Turlington, Tatjana Patitz, Naomi Campbell en Cindy Crawford.

Een van die foto's belandde op de cover en is iconisch geworden. Dat beeld wordt gezien als het begin van het supermodel. Voor mij is het een belangrijke foto omdat-ie veel vertelt over mijn manier van werken: het gaat niet om de kleding maar om het vrouwbeeld. Kleren krijgen bij mij nooit een hoofdrol. Daarom vind ik het gros van de modefotografie totaal oninteressant. Veel modefoto's zijn een belediging voor vrouwen als je het mij vraagt.'

Bekijk hier de trailer van de documentaire I Am, van Tom Shadyac.

Christy Turlington. Beeld anp

8. Documentaire: I Am van Tom Shadyac

'Ik ben geen lezer, daar heb ik de rust niet voor. Maar ik kijk wel graag documentaires. De meest uitdagende en inspirerende die ik heb gezien is I Am van Tom Shadyac. Dat is een beroemde regisseur die meerdere films met Jim Carry heeft gemaakt, zoals Ace Ventura en Bruce Almighty. Die films vind ik niet zo boeiend, maar I Am is geweldig. Shadyac heeft deze documentaire gemaakt na een fietsongeval, waarover hij zelf altijd zegt dat hij een beter mens is geworden. In de documentaire komen grote denkers aan het woord over de staat van de wereld en hoe we die kunnen verbeteren. Je moet hem ook zien om precies te snappen waarom ik er zo door werd gegrepen.'

De expositie 'Peter Lindbergh - A Different History of Fashion' is tot en met 12 februari 2017 te zien in de Kunsthal in Rotterdam, kunsthal.nl. Bij de expositie verschijnt een lijvig boek, samengesteld door curator Thierry-Maxime Loriot en uitgegeven door Taschen (euro 59,99).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden