Veel misdaden Mexicaanse vuile oorlog onbestraft

De moordpartij op het Mexicaanse Tlatelolco-plein is verjaard. In een uiterste poging de daders toch voor de rechter te brengen wordt de aanklacht genocide in stelling gebracht....

Van onze verslaggeefster Charlotte Huisman

Het was enkele weken voordat de Olympische Spelen in Mexico zouden beginnen. De zaak is voor jaren en jaren in de doofpot verdwenen. Officieel zijn er dertig doden gevallen. Maar ooggetuigen en historici noemen aantallen tot vijfhonderd.

Het bloedbad staat gegrift in het collectieve geheugen van de Mexicaanse bevolking en de laatste jaren wordt het trouw herdacht. Maar voor het aanrichten ervan is tot nog toe niemand veroordeeld. Net zo min als voor de honderden mysterieuze verdwijningen in de vuile oorlog, die duurde tot in de jaren tachtig. Bij zijn verkiezing in 2000 beloofde president Vicente Fox dat de vervolging van de daders eindelijk kon beginnen.

Aan de aangestelde openbare aanklager Ignacio Carillo zal het niet liggen. Hij toonde zich deze week wederom vastberaden: binnen twee maanden wil hij zeker 25 betrokkenen bij het bloedbad van 1968 vervolgen. Niet minder dan genocide, volkenmoord, luidt de aanklacht. Onder hen is waarschijnlijk ook de voormalige president Luis Echeverría, destijds minister van Binnenlandse Zaken, inmiddels 82 jaar oud.

Carillo spreekt van genocide omdat, zegt hij, de demonstranten als groep doelwit waren. Een andere reden voor deze zware aanklacht is dat veel misdaden na dertig jaar verjaren, volkenmoord uitgezonderd. Maar rechtsgeleerden vragen zich in dit geval af of de aanklacht volkenmoord enige kans maakt.

Het is slechts een van de hobbels die moeten worden genomen. Veel kopstukken van toen bekleden nog altijd hoge posities. Carillo windt zich steeds meer op over alle tegenwerking die hij ondervindt van politie, militairen en de rechterlijke macht. Zo onderneemt de politie weinig actie om zijn arrestatiebevelen uit te voeren.

Voor president Fox is het manoeuvreren geblazen tussen zijn belofte van gerechtigheid aan het volk en zijn goede relatie met het leger en het parlement. De documenten uit het legerarchief, hoe essentieel ook voor het onderzoek, hoeven van de president niet te worden geopenbaard.

Ook kwam Fox in juli 2004 in aanvaring met het parlement, nadat aanklager Carillo oud-president Luis Echeverría voor de rechter wilde dagen wegens zijn betrokkenheid bij een tweede studentenbloedbad in 1971. De Partido de la Revolución Institutional (PRI), die regeerde ten tijde van de wandaden, heeft echter nog steeds een meerderheid in het parlement. Drie dagen later maakte een rechter de aanklacht ongedaan wegens verjaring van de misdaad.

Maar Carillo geeft niet op. Behalve de 25 verdachten van 1968, wil de aanklager nog ruim dertig anderen achter de tralies krijgen voor hun rol in de verdwijningen van linkse dissidenten. Hij wil volgend jaar een gedetailleerd verslag van de staatsmisdaden presenteren. Daarnaast pleit hij voor een museum gewijd aan deze episode uit de geschiedenis.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden