'Veel huishoudens krijgen probleem met hypotheek'

Huiseigenaren die tussen 2005 en 2007 een aflossingsvrije tophypotheek hebben afgesloten, kunnen de komende jaren in zwaar weer komen. Volgens risicobeoordelaar Tonko Gast gaat het om 300 duizend huishoudens. Volgens huizenmarktdeskundigen zijn het er veel minder.

DEN HAAG/AMSTERDAM - Gast is oprichter van Dynamic Credit, een bureau dat financiële risico's analyseert. Begin 2009 beoordeelde Gast voor de staat de risico's van een pakket Amerikaanse rommelhypotheken. Dynamic Credit bekijkt sinds drie jaar ook de Nederlandse hypotheekmarkt en concludeert dat 300 duizend huishoudens een groot risico lopen in betalingsproblemen te komen.


Volgens Gast hebben deze 'kwetsbaren' vóór de kredietcrisis aflossingsvrije hypotheekleningen afgesloten tegen zeer lage rente. Ze deden dat vaak op grond van twee inkomens, zonder spaargeld en soms zonder vaste baan. Hun huizen staan meestal buiten de grote steden, en zijn 'dus kwetsbaar voor waardedaling'.


Ook, stelt Gast, was de verstrekking door de banken van de hypotheeklening af en toe 'slordig'. Mede daardoor konden de huishoudens meer dan 6 keer hun inkomen lenen - nu is die norm maximaal 4,5 keer.


De 300 duizend huishoudens worden volgens hem bedreigd door economische tegenwind en lastenverzwaringen. Raken ze hun baan kwijt, dan zitten ze acuut in de financiële problemen. Maar ook als ze hun werk houden, kunnen ze klem komen te zitten. Want hun hypotheken met zeer lage rentes lopen af en moeten overgesloten worden naar leningen met een hogere rente. Dit betekent dat hun netto hypotheeklast met 20 tot 30 procent kan stijgen.


Gast doet gevaarlijke voorspellingen die bovendien niet goed te checken zijn, vindt hoogleraar woningmarkt Johan Conijn. 'Simpelweg een cijfer als conclusie presenteren zonder dat je de cijfers die tot die conclusie leiden prijsgeeft, kan niet. Zo zaai je slechts onrust en creëer je mogelijk zelfs een self-fulfilling prophecy.'


Alle feiten die Conijn wel kent, wijzen er juist op dat Nederland het naar omstandigheden nog steeds goed doet. De betalingsmoraal is hoog en het aantal woningen dat gedwongen met verlies verkocht moet worden is maar zeer beperkt gestegen. De komende jaren zullen er zeker meer huishoudens vast komen te zitten in hun koophuis, verwacht de hoogleraar. 'Zij kunnen niet verkopen omdat ze de restschuld niet kunnen dragen. Dat is heel vervelend, maar het wordt pas een probleem als de vaste lasten echt niet meer betaald kunnen worden, door scheiding of andere tegenslag.'


Ontslag is volgens Conijn maar zelden een reden voor gedwongen verkoop van een huis, door de WW hebben huiseigenaren vaak genoeg tijd om een nieuwe baan te zoeken.


Ook volgens de Vereniging Eigen Huis is de probleemgroep waarover Gast het heeft veel kleiner. Het betreft vooral mensen die tussen 2005 en 2007 een huis gekocht hebben met een 6 jaar rentevaste periode. 'Dat was destijds een zeer lage rente van 3,5 procent, terwijl nu 5 tot 5,5 procent gerekend wordt', zegt Hans André de la Porte van de VEH. Het eerste gedeelte van die hypotheken is inmiddels overgesloten. 'Die mensen moesten inderdaad tegen de 30 procent hogere maandlast gaan betalen. Wij kregen daar wel wat klachten over binnen, maar uiteindelijk kon bijna iedereen het wel betalen.'


Alle experts wijzen erop dat consumenten en banken het probleem samen kunnen oplossen. Zo moeten huiseigenaren met aflossingsvrije hypotheken gaan aflossen en moet iedereen die tijdelijk in de knel komt daarover gaan praten met zijn bank. Ook zou de bankensector meer gebruik moeten maken van de mogelijkheid een restschuld mee te financieren in een volgend huis. Dat maakt het voor consumenten gemakkelijker hun verlies te nemen op een woning.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden