Veel Engelsen willen af van Schotland

Britten zijn vermoedelijk de beste herdenkers ter wereld. Geen dag gaat voorbij of er wordt wel ergens een tweede lustrum, 25ste verjaardag, gouden jubileum, eeuwfeest of iets van nog veel langer geleden herdacht of gevierd....

Gisteren was het driehonderd jaar geleden dat het Schotse parlement zichzelf ophief en Engeland en Schotland fuseerden tot Groot-Brittannië. Maar in Londen noch Edinburgh ging er een vuurpijl de lucht in of werd er champagne ontkurkt.

Behalve dat ergens in Schotland voor een keer een Sint Joris-kruis mocht wapperen tussen een hele reeks vlaggen met het kruis van Sint Andreas erop en er een herdenkingsmunt van twee pond werd geslagen, waren er geen festiviteiten. Oh ja, de hoge heren kropen in Dover House in Londen bij elkaar voor een cocktail.

Maar het volk merkte er niets van. Niet dat ze het niet zouden weten. Ongeveer iedere Engelsman of Schot moet door een opiniebureau inmiddels zijn mening zijn gevraagd over de toekomst van de unie.

Het meest leek de viering nog op een huwelijksfeest van een echtpaar dat al in scheiding ligt. En als metafoor is in dit geval ook erg toepasselijk. Iedereen – van de huidige premier Blair (een in Schotland geboren Engelsman) tot de toekomstige premier Gordon Brown (100 procent Schot) – heeft zich uitgelaten over de toekomst van de Unie. Haalt Groot-Brittannië ook zijn vierhonderdste verjaardag, zijn 310de of zelfs zijn 302de.

De Unie wordt al heel lang niet meer alleen door de Schotten zelf ter discussie gesteld, veel Engelsen willen eigenlijk ook wel af van de Schotten nu de Noordzee-olievelden beginnen op te drogen en het noordelijke deel van het eiland steeds meer een schip van bijleg wordt.

Maar de resultaten van alle opiniepeilingen zijn niet eenduidig. Afhankelijk van de vraagstelling kiest de ene keer de meerderheid van de Schotten en Engelsen voor splitsing en de andere keer om bij elkaar te blijven.

In mei zijn er regionale verkiezingen in Schotland. En nu al lijkt het zeker dat de Scottish National Party (SNP), die naar volledige onafhankelijkheid van Schotland streeft, de grote winnaar gaat worden.

Niet alleen vurige nationalisten zullen voor die partij kiezen, maar ook proteststemmers die hun buik vol hebben van Labour en de oorlog in Irak. Als de SNP de grootste partij wordt heeft het beloofd als regeringspartij een referendum over volledige onafhankelijkheid te houden.

Bizar genoeg zal dat besluit samenvallen met de benoeming van een Schot tot premier van de unie. Gordon Brown zit er lelijk mee in zijn maag. Afgelopen weekeinde waarschuwde hij zelfs voor ‘Balkanisering’ van Groot-Brittannië en riep de Engelsen en Schotten op zich vooral ook Brit te voelen. Tony Blair deed het gisteren tijdens zijn maandelijkse persconferentie nog eens dunnetjes over.

Een opsplitsing van het Verenigd Koninkrijk is in zijn ogen catastrofaal en reactionair. ‘De unie is cruciaal voor de nationale veiligheid en de economie’, aldus de zittende premier. Maar de Tories hebben de bangmakerij van Blair en Brown bekritiseerd en vrezen dat het averechts werkt.

Er werd daarom niet gebroederlijk feest gevierd. Daarentegen vonden er overal hoogoplopende debatten plaats – de BBC had er zelfs een speciale Newsnight aan besteed met een Engelse en Schotse presentator – over de toekomst van de unie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden