Veel bestuurders en ambtenaren twijfelen aan integriteit collega's

DEN HAAG - Eén op de tien ambtenaren heeft duidelijke twijfels over de integriteit van collega's. Ook één op de tien bestuurders bij gemeenten, provincies en waterschappen is niet altijd even overtuigd van de integriteit van collega-politici.


Het gaat vooral om 'oneerlijk gebruik van personeelsregelingen' (zoals declaraties), het omgaan met vertrouwelijke informatie en belangenverstrengeling. Dat blijkt uit de Monitor integriteit openbaar bestuur 2012, die woensdag is verschenen. De studie wordt elke vier jaar gemaakt door het Bureau Integriteitsbevordering Openbare Sector (BIOS).


In het openbaar bestuur is de laatste jaren minder aandacht voor integriteit, concludeert het BIOS. Zo vindt van de ambtenaren 41 procent dat hun leidinggevende een voorbeeldfunctie vervult, terwijl 92 procent van de managers oordeelt dat ze het goede voorbeeld geven. 'Ze bekijken hun eigen rol door een roze bril', zegt onderzoeker Marijn Zweegers van BIOS. 'Dat is een punt van zorg.'


Op papier is meestal vastgelegd hoe (lokale) politici moeten omgaan met het openbaar maken van nevenfuncties en met het aannemen van cadeaus of buitenlandse reizen. 'Maar je moet ook invulling geven aan die woorden', zegt Zweegers. 'Het blijkt in de praktijk niet altijd helder wat vertrouwelijke informatie is, of wanneer er sprake is van belangenverstrengeling.'


'Een goed integriteitsbeleid is niet beangstigend, maar beschermend', zei voorzitter Annemarie Jorritsma van de Vereniging Nederlandse Gemeenten. 'Je weet dan waar je aan toe bent.' Ze benadrukte het belang van een strenge integriteitsfunctionaris (compliance officer), die de declaraties moet goedkeuren. 'vaak is dat de gemeentesecretaris. Hij moet niet alleen de bonnetjes van de burgemeester en wethouders aftekenen, maar ook kritische vragen stellen. Het is treurig als een burgemeester moet opstappen die geen kwaad in de zin had, maar toch een fout heeft gemaakt. Vaak heeft niemand hem gewaarschuwd.'


De vorige week opgestapte staatssecretaris Co Verdaas, die in opspraak raakte door zijn declaraties als gedeputeerde in Gelderland, wees er ook op dat zijn reiskosten waren goedgekeurd door de algemeen directeur.


Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) wil een 'speerpunt' maken van integriteitsbevordering. 'Men gaat vaak bij zichzelf te rade: 'ik ben toch integer?' Ze concluderen: 'ja, ik ben integer', en daarmee is het laatste woord gezegd. Maar integere mensen doen ook wel eens iets wat niet integer is.'


Wantrouwen bij één op de tien

Enkele conclusies uit de Monitor Integriteit Openbaar Bestuur 2012:


Tweederde van zowel ambtenaren als politieke ambtsdragers beschouwt de werkhouding van collega's als integer. Eén op de tien heeft hier duidelijke twijfels over.


60 procent van de ambtenaren heeft de indruk dat collega's de regels naleven


Tweederde van de ambtenaren vindt collega's moreel bewust.


Driekwart van de politieke ambtsdragers heeft in het afgelopen jaar geen enkele keer meegemaakt dat collega's de regels schenden. Ambtenaren constateren vaker schendingen van collega-ambtenaren.


Het onderzoek is gebaseerd op reacties van ruim 2.900 ambtenaren van rijk, gemeenten, provincies en waterschappen en bijna 2.800 politieke ambtsdragers bij gemeenten, provincies en waterschappen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden