Veel aftrekposten blijven overeind

Nederland gaat als het aan Paars ligt op een andere manier belasting betalen. Prijzen in de winkel en de energierekening worden hoger, maar de staat plukt minder van het inkomen....

Van onze verslaggever

Mike Ackermans

DEN HAAG

Wie de fiscus een loer wil draaien, trekt belasting af. Zo simpel is het om geld te besparen op de belastingaanslag. Iedereen die weleens een belastingbiljet heeft ingevuld, weet hoe het gaat: vind zo veel mogelijk bedragen waarmee het belastbare inkomen verlaagd kan worden.

Belastingplichtigen moeten op het aangiftebiljet opgeven wat ze aan inkomen hebben ontvangen. Vervolgens mag het grote aftrekken beginnen. De sport is om onder aan de streep zo weinig mogelijk over te houden, want over het uiteindelijke saldo berekent de fiscus de verschuldigde belasting.

Het is de politiek zelf die de burger (en werkgevers) heeft overladen met mogelijkheden om belasting af te trekken (zie staatje). Reiskosten, beroepskosten, rente op leningen, extra kosten voor medische behandelingen of kinderopvang, premies voor pensioen, spaarloon en lijfrente, enzovoort.

Sommige posten worden de belastingplichtige zelfs op een presenteerblaadje aangereikt, in de vorm van vaste bedragen die iedereen automatisch mag aftrekken (de forfaits). Alle aftrekposten bij elkaar schelen de staat jaarlijks 90 miljard gulden aan inkomsten. Het is dus begrijpelijk dat de paarse partijen daar in het nieuwe belastingstelsel paal en perk aan willen stellen. Het geld dat de staat met de beperkingen denkt te verdienen, moet worden gebruikt om de belastingtarieven te verlagen.

Maar het schrappen van aftrekposten is, politiek gezien, geen simpel klusje. Het is de afgelopen jaren al eerder geprobeerd, zonder veel succes. Van de gederfde inkomsten komt bijna driekwart voor rekening van slechts drie posten. Een daarvan, de belastingvrije som, blijft in een andere vorm gehandhaafd (als heffingskorting). Over afschaffing van de andere twee, de pensioenpremies en de hypotheekrente, durft niemand in Den Haag te praten.

De meeste aftrekposten zijn in het leven geroepen om bepaalde groepen in de samenleving te bevoordelen, om meestal valide redenen. Maar gaandeweg wisten steeds meer belastingbetalers ervan te profiteren, ook die voor wie ze niet waren bedoeld. De systematiek van aftrekposten werkt zo, dat hogere inkomens die de hoogste belastingtarieven betalen er het meest van profiteren.

Afschaffing van aftrekposten betekent meestal voor minstens één partij electorale pijn. De paarse onderhandelaars hebben uiteindelijk over de beperking van maar een paar aftrekposten overeenstemming bereikt. Veel meer dan een miljard of vier zal het niet opleveren. En soms komen de posten via een omweg weer terug.

Het arbeidskostenforfait (vaste aftrek maximaal 3108 gulden) wordt meer dan gehalveerd. Werkenden krijgen daarvoor in de plaats een korting op de te betalen belasting. Zo'n korting werkt beter dan een aftrek, want hij is voor iedereen, lage én hoge inkomens, gelijk. De werkelijk gemaakte arbeidskosten kunnen niet meer worden afgetrokken.

Het reiskostenforfait wordt afgeschaft voor forensen die met de auto reizen. Voor werknemers die met het openbaar vervoer gaan, blijft het, in mindere mate, als OV-forfait intact. Autoforensen die ver van hun werk wonen, gaan er niet op achteruit, want speciaal voor hen wordt de arbeidskorting aangepast. Het moet hen verleiden de trein te nemen, want dan kunnen ze nog meer verdienen via het OV-forfait. De beperking van dit forfait levert maar een half miljard op, en lijkt dus weinig betekenend. Maar dat zegt niets. In 1989 is er over een vergelijkbaar plan nog een kabinet gevallen.

Bij de buitengewone lasten zullen vooral de aftrek voor studiekosten, kinderopvang en kosten voor kinderen ouder dan 27 jaar onder de loep worden genomen. De eerste twee zullen in een andere vorm blijven bestaan.

Resteren aftrekposten voor lijfrentepremies, aftrek van consumptieve rente en vrijstellingen voor rente en dividend. Er komt een nieuw regime voor belasting op vermogen en pensioenen, waarin voor deze aftrekposten geen of minder plaats is. Het betekent vrijwel zeker het einde voor een bekende aanbieding op paginagrote advertenties, waarin de populaire koopsompolis wordt aangeprezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden