Vechten voor staatsburgerschap VS

Aan het leven van José Antonio Gutiérrez, ex-straatkind uit Guatemala-Stad, is uitgerekend in de Iraakse havenstad Umm Qasr een einde gekomen....

Schrale troost: José Antonio Gutiérrez komt postuum in aanmerking voor het Amerikaanse staatsburgerschap. Gaat hij in een voorstad van Los Angeles toch nog als Amerikaan het graf in. De studiebeurs voor bouwkunde, die het leger hem in het vooruitzicht had gesteld, blijft onbenut.

De green card-troepen worden ze genoemd, de soldaten die geen Amerikaan zijn maar wel een verblijfsvergunning voor de VS hebben. Van de tien militairen uit Californië die tot nu toe zijn gesneuveld, waren er zeker vijf geen staatsburger, schrijft de krant Los Angeles Times. Meer dan 37 duizend green card-soldaten maken deel uit van het Amerikaanse leger. In de krijgsmacht vormen ze een soort vreemdelingenlegioen.

'Ik ben heel trots op hem, want niet iedereen geeft zijn leven voor een ander land', zei Engracia Sirín Gutiérrez, de oudere zus van José, in de Guatemalteekse krant Prensa Libre. 'Maar ik ben verdrietig dat hij in een oorlog heeft gevochten die niet de zijne was.' Engracia Gutiérrez woont nog in Guatemala-Stad, waar de Amerikaanse ambassadeur haar het slechte nieuws persoonlijk kwam brengen. In Irak vechten volgens Prensa Libre nog driehonderd andere Guatemalteken.

Officiële cijfers over de landen van herkomst van de green card-soldaten zijn niet beschikbaar, maar de meesten komen uit Latijns Amerika en Azië. Ter illustratie: de populaire Filipijnse crooner Anthony Castelo heeft de nabestaanden van José Gutiérrez een deel van de opbrengst beloofd van zijn plaat America, Let's Roll, 'omdat zijn geschiedenis me deed denken aan die van vele Filipijnen'.

Honderden Mexicanen hebben zich de afgelopen weken bij de ambassade in Mexico-Stad aangemeld voor het Amerikaanse leger, zei persattaché Jim Dickmeyer vorige week. Ten onrechte dachten ze in een moeite door het staatsburgerschap te krijgen. Maar alleen wie van de immigratiedienst (INS) al een verblijfsvergunning heeft gekregen, kan zich aanmelden voor het Amerikaanse leger en langs die weg het staatsburgerschap verkrijgen.

In juli 2002 heeft president George W. Bush onder het motto van 'de strijd tegen het terrorisme' de asielregels voor soldaten in actieve dienst versoepeld. Sindsdien is het aantal militairen dat het staatsburgerschap heeft aangevraagd ruim verviervoudigd - van 300 naar 1300 per maand. Soldaten die in dienst treden kunnen meteen het staatsburgerschap aanvragen, terwijl anderen die procedure pas drie jaar na de uitreiking van de green card mogen beginnen. Bush wil de immigranten op deze manier belonen voor 'de ultieme daad van vaderlandsliefde'. Ook tijdens de Korea-oorlog, de Vietnamoorlog en de eerste Golfoorlog waren dergelijke regels van kracht.

Critici menen dat de Amerikaanse regering op deze manier misbruik maakt van het verlangen naar erkenning onder de veelal arme immigranten. Maar de logica van de in Los Angeles woonachtige Guatemalteek Winston Leiva geldt vermoedelijk voor de meesten die zich aanmelden: 'Mensen zoals ik zien zodra ze in de VS komen dat er hier geen belemmeringen bestaan om iets te bereiken. Waarom zouden we dan niet de grondrechten van dit land helpen verdedigen?' (Opgetekend in de Los Angeles Times.)

De latino's zijn in de jaren negentig in groten getale toegetreden tot het Amerikaanse leger. Terwijl het aantal soldaten in dat decennium met 23 procent is gedaald, is het aantal latino's met 30 procent toegenomen. Zij zijn vooral te vinden in gevechtseenheden, net als José Antonio Gutiérrez.

De adoptieouders van Gutiérrez kunnen in Lomita, een voorstad van Los Angeles, de akte van het staatsburgerschap afhalen bij een kantoor van de immigratiedienst. Na overlegging van zijn overlijdensakte en betaling van 80 dollar is het dan rond. Zijn zus Engracia hoopt dat de felbegeerde status van haar broer - hij is Amerikaan! - ook voor haar de deur naar de Verenigde Staten opent. Maar met de papierwinkel op orde kan José aan één voorwaarde niet voldoen: hij leeft niet meer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden