Vechten tegen en praten met Taliban

De VS hanteren hun Irakstrategie in Afghanistan om vrede te bereiken.

Natalie Righton

KABUL De Verenigde Staten hebben het aantal aanvallen op de Taliban in Afghanistan opgevoerd in een poging hen te dwingen te onderhandelen over vrede.


Amerikaanse piloten hebben de Taliban alleen al in september met 700 bommen bestookt, een toename van 50 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar, meldde The New York Times vrijdag. Extra grondaanvallen, onder meer door de Special Forces, resulteerden in drie maanden in de dood van 300 Talibancommandanten en 800 lagere strijders.


Het idee achter de extra aanvallen is dat de Talibanleiders zo onder druk komen te staan, dat ze zich genoodzaakt voelen met de regering-Karzai een vredesakkoord te sluiten. Waarnemers in Kabul hebben grote twijfels of deze tweesporenstrategie gaat werken.


'Een opgejaagde Talibanstrijder kan makkelijk schuilen in buurland Pakistan. Ze hebben de tijd, dat is hun grootste wapen', zegt Martine van Bijlert, directeur van Afghanistan Analysts Network. Een gedode Talibanstrijder kan eenvoudig worden vervangen: 'Aan rekruten geen gebrek.'


Militaire druk alleen is, kortom, niet genoeg om tot een akkoord te komen, stelt Van Bijlert: 'Het moet duidelijk zijn dat er echt iets op tafel ligt om over te onderhandelen en dat het de Afghaanse regering ernst is om vrede te sluiten.'


Afghaanse leiders beweren dat de Taliban toch bereid zijn te onderhandelen over vrede. Op een persconferentie donderdag in Kabul zei Burhanuddin Rabbani, hoofd van de Afghaanse Vredescommissie, dat gesprekken gaande zijn. 'De Taliban hebben vrede niet volledig afgewezen.' Karzai liet zich maandag in dezelfde bewoordingen uit bij CNN.


De NAVO en de VS maakten deze week bekend dat ze het overleg steunen dat de Afghaanse regering voert met de Taliban. Zoals gewoonlijk ontkennen de Taliban dat. 'De afgelopen dagen berichtten media over gesprekken tussen een delegatie en de regering-Karzai in het Serena Hotel in hoofdstad Kabul. Wij weerleggen deze waardeloze beweringen', aldus de terreurgroep in een verklaring. 'Wij accepteren geen onderhandeling met de bezetters zolang zij zich in Afghanistan bevinden.'


Het idee om te onderhandelen en tegelijk de strijd op te voeren, is niet nieuw. In Irak hebben de VS een soortgelijke, succesvolle poging ondernomen. In 2006 begonnen Amerikaanse militairen, ook onder leiding van Petraeus, onderhandelingen met opstandelingenleiders, terwijl zij die niet wilden meewerken werden gedood of gevangen genomen. Het lijkt erop dat Petraeus probeert dezelfde methode toe te passen in Afghanistan.


Maar Afghanistan is een ander land, waar deze tactiek niet zomaar werkt, zeggen waarnemers. 'In Irak was veel meer uitzichtloosheid. De Taliban zijn juist in hun element. Ze hebben het gevoel dat ze aan het winnen zijn', zegt Van Bijlert.


Misschien nog wel een belangrijker verschil dat roet in het eten kan gooien: de Afghaanse opstandelingenbeweging wordt niet centraal geleid, zoals in Irak. Matt Waldman, een onafhankelijke waarnemer, die lange tijd in Afghanistan werkte, noemt het onwaarschijnlijk dat Talibanleiders al hun mannen orders kunnen geven om te stoppen met vechten. 'Het is gevaarlijk om ervan uit te gaan dat je hoge leiders kunt losweken en dat zijn mannen zullen volgen', zei Waldman in The New York Times. Het is volgens hem waarschijnlijker dat Talibancommandanten die overlopen of worden gedood, worden vervangen door anderen die misschien nog meer zijn gecommitteerd aan de strijd.


Commandant van Taliban krijgt vrije doortocht in Kabul

De internationale strijdmacht in Afghanistan heeft een hoge Talibancommandant vrije doorgang verleend om in Kabul besprekingen te kunnen voeren met de regering. Dat heeft de Amerikaanse generaal David Petraeus, bevelhebber van de NAVO-troepenmacht ISAF, vrijdag gezegd.


Hiertoe was volgens Petraeus besloten om het overleg te steunen dat de Afghaanse president Hamid Karzai voert met de Taliban. 'In bepaald opzicht maken we dat mogelijk. Het is overbodig te zeggen dat het niet erg makkelijk zou zijn voor een vooraanstaand Talibancommandant om Afghanistan binnen te komen en naar Kabul te gaan als ISAF daar niet van op de hoogte was en het niet zou toestaan.' Meer wilde hij er niet over kwijt.


Petraeus zei dat een aantal Talibanleiders toenadering had gezocht tot de Afghaanse regering en andere landen die betrokken zijn bij de strijd in Afghanistan. Hij wees er echter op dat de gesprekken zich in een beginfase bevinden en nog geen onderhandelingen kunnen worden genoemd.


Donderdag lieten de Verenigde Staten en de NAVO weten dat ze het overleg van Karzai met de Taliban steunen. Pakistan zei bereid te zijn te helpen bij de gesprekken.


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden